بحران برنج ایران؛ دلیل اصلی گرانی و کمبود بازار

به گزارش خبرمحور به نقل از ایران جیب، بازار برنج در ایران طی ماه‌های اخیر با نوسانات و التهاب جدی روبرو شده است. افزایش قیمت برنج ایرانی به بالای 300 هزار تومان و رشد قابل توجه قیمت برنج پاکستانی باعث شد که واردکنندگان و فعالان بازار نسبت به وضعیت موجود هشدار دهند.

دلایل اصلی التهاب بازار

کریم اخوان، عضو هیأت مدیره انجمن واردکنندگان برنج ایران، در بیست و هشتمین جلسه هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، دلایل اصلی جهش قیمت برنج را تشریح کرد. او تأکید کرد که بخشی از اظهارنظرها درباره وضعیت بازار ناشی از ناآگاهی درباره واقعیت‌های تولید و فرایند واردات است.

طبق اعلام اخوان، در سال زراعی 1403 معاونت وزارت جهاد کشاورزی آمار تولید را به اشتباه 2.7 میلیون تن اعلام کرد، در حالی که تولید واقعی بر اساس روند ده ساله حدود 2 میلیون تن و مصرف داخلی 3.4 میلیون تن بوده است. به گفته وی، کسری حدود 1.4 میلیون تن برنج باید از طریق واردات جبران می‌شد تا بازار با کمبود مواجه نشود.

همچنین مرکز آمار کشور با اعلام سطح زیرکشت 500 هزار هکتار، صحت برآورد واردکنندگان را تأیید کرده است. این اختلاف آماری موجب شد که قیمت برنج ایرانی به شدت افزایش یابد و بازار برنج وارداتی نیز دچار التهاب شود.

تأثیر تأخیر تخصیص ارز بر واردات

یکی دیگر از مشکلات بازار برنج، تأخیر طولانی تخصیص ارز برای واردات است. اخوان توضیح داد که بازار برنج وارداتی 65 درصد سهم هندی و 35 درصد سهم پاکستانی دارد. در حالی که برنج هندی تا دو ماه پیش مشکلی نداشت، واردات برنج پاکستانی به دلیل تأخیر در تخصیص ارز کاهش یافت و این امر باعث شد قیمت آن افزایش یابد.

وی افزود که برنج پاکستانی از نظر شباهت به برنج ایرانی اهمیت ویژه‌ای دارد و وقتی قیمت برنج ایرانی به بالای 300 هزار تومان می‌رسد، طبیعتاً قیمت برنج پاکستانی نیز بالا می‌رود و این نوسانات بر بازار مصرف‌کننده اثر مستقیم دارد.

مشکلات تولیدکنندگان و واردکنندگان

اخوان همچنین از مشکلات هزینه‌های وارداتی و تأثیر آن بر قیمت تمام‌شده برنج گفت. هزینه‌های ته‌لنجی، دموراژ، انبارداری و سایر هزینه‌ها باعث شد قیمت برنج پاکستانی بالاتر رود و حتی پدیده قاچاق معکوس شکل بگیرد.

وی تصریح کرد که برخی خانوارها به دلیل شرایط جنگی و نگرانی از کمبود، اقدام به ذخیره‌سازی خانگی کردند و این امر فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است. به گفته او، فاصله زیاد قیمت برنج ایرانی و پاکستانی نیز موجب بروز ناملایمات در بازار شد.

راهکارهای اصلاح بازار برنج

عضو هیأت مدیره انجمن واردکنندگان برنج تأکید کرد که برای کنترل بازار و کاهش التهاب، اصلاح فرمول‌های تخصیص ارز ضروری است و تنها اقدامات سخت‌گیرانه و بگیر و ببند نمی‌تواند مشکل را حل کند.

وی گفت که واردکنندگان به رئیس‌جمهور و معاون اول نامه نوشته‌اند و درخواست حذف ارز ترجیحی برای برنج را داشته‌اند و تأکید کردند که هدف از این درخواست، دسترسی منصفانه مصرف‌کنندگان به برنج است و نه کسب رانت.

اخوان در پایان یادآور شد که سامانه‌های رصد فعالیت واردکنندگان وجود دارد و همه واردکنندگان متعهد هستند که برنجی در انبار نگه ندارند تا بازار با کمبود مواجه نشود.

جمع‌بندی کوتاه

بازار برنج ایران با نوسانات شدید مواجه است و دلایل اصلی آن، اعلام نادرست آمار تولید و تأخیر تخصیص ارز است. اصلاح فرمول واردات و مدیریت دقیق توزیع می‌تواند التهاب بازار و جهش قیمت‌ها را کنترل کند.