تاریخچه کافه نادری تهران؛ پاتوق هنرمندان و روشنفکران

به گزارش خبرمحور به نقل از عصر ایران، کافه نادری تهران یکی از مشهورترین و نوستالژیک ترین کافه های ایران است که بیش از یک قرن سابقه دارد. در سال ۱۳۰۶، خاچیک مادیکیانس، یک ارمنی مهاجر، تصمیم گرفت کافه ای به سبک فرنگی در خیابان نادری تهران راه اندازی کند. این خیابان در آن زمان محل باغ سفارت بریتانیا بود و امروز با نام خیابان جمهوری شناخته می شود.

کافه نادری به سرعت به یک پاتوق فرهنگی و هنری تبدیل شد و نه تنها محل نوشیدن قهوه، بلکه مکانی برای تبادل اندیشه های روشنفکران، نویسندگان و هنرمندان شد. موفقیت اولیه کافه، خاچیک مادیکیانس را بر آن داشت که قنادی و هتل نیز در کنار کافه تاسیس کند و این مجموعه سال ها در خیابان نادری مانند نگینی می درخشید.

پاتوق هنرمندان و روشنفکران

خاچیک مادیکیانس که یک ارمنی مهاجر بود در این سال تصمیم گرفت تا کافه ای به سبک و سیاق فرنگ تاسیس کند . نامش را هم به مناسبت محلی« کافه نادری» گذاشت.  کار کافه خیلی گل کرد و این موفقیت خاچیک مادیکیانس را دلگرم کرد که تجارت خود را گسترش دهد و قنادی و هتل هم در کنار کافه اش تاسیس کند و برای سال های سال این مجموعه هم چون نگینی در خیابان نادری می درخشید.

کافه به سرعت تبدیل شد به پاتوق هنرمندان، نویسندگان و روشنفکران.  شاید گل سرسبد این مشتری های ثابت اعضای گروه ربعه بودند: صادق هدایت، بزرگ علوی، مسعود فرزاد و مجتبی مینوی.

هنوز هم به احترام صادق خان هدایت صندلی و جای خالیش را در کنار طاقی یکی از پنجره های کافه نادری سبز نگاه داشته اند. آن قدر این گروه مشهور و نامی بودند که حضور همیشگی جوانان و شهروندانی که مشتاق دیدن آن ها بودند در کافه به یک اتفاق همیشگی تبدیل شده بود. البته بعد ها بزرگان دیگری هم چون نیما یوشیج، عبدالحسین نوشین و دکتر ناتل خانلری هم به این جمعه اضافه شدند.

روزی که پلیس می خواست صادق هدایت را بازداشت کند

نقل می کنند روزی صادق هدایت و دکتر مظفر بقایی در دهه 1320 در سینمایی به تماشای فیلمی رفته بودند و به رسم آن روزگار پیش از فیلم و در هنگام درود به محمد رضا شاه پهلوی، این دو نفر از جای خود بر نمی خیزند و این مطلب به گوش مقامات شهربانی می رسد و آن ها هم روز بعد در کافه نادری به سراغ صادق هدایت می رود و دکتر بقایی هم اتفاق آن روز همراه هدایت و در کافه بوده است.

وقتی مقامات قصد بازداشت هدایت را می کنند دکتر بقایی می گوید:« من نماینده مجلس هستم و مصونیت دارم و این آقای هدایت را هم من نگذاشتم برخیزد.» و این گونه می شود که ماموران از خیر بازداشت این دو می گذرند و یک صحنه دراماتیک به این ترتیب در تاریخ کافه نادری ثبت می شود.

جلال آل احمد و عصر طلایی کافه نادری

در دهه های بعد، جلال آل احمد مشهورترین چهره همیشگی کافه بود و حلقه ای از شیفتگان و یارانش همیشه همراه او بودند. صحبت های تند و انتقادی او نسبت به حکومت محمدرضا شاه، فضای کافه را جذاب و پرهیجان می کرد. کافی بود آل احمد سیگار خود را روشن کند تا تمام حاضران به سخنان او گوش دهند. این حضور شخصیت های فرهنگی و اجتماعی باعث شد کافه نادری به نماد فرهنگ شهری تهران قدیم تبدیل شود.

سفر در زمان؛ کافه نادری امروز

امروزه کافه نادری با حفظ طراحی کلاسیک خود، دو سالن دارد؛ سالن اول مخصوص قهوه، چای و دسر و سالن دوم ویژه سرو غذاست. عکس های بزرگان هنر و ادبیات بر دیوارها همچنان هویت فرهنگی کافه را حفظ کرده اند. صندلی های لهستانی و پنجره های قدیمی یادآور تهران گذشته هستند. گردشگران خارجی نیز، به ویژه انگلیسی ها، جذب این فضا می شوند و حتی با لهجه بریتیش از تاریخچه کافه و تجربه آن صحبت می کنند.

کافه نادری؛ میراثی ملی و فرهنگی

قنادی نادری در دهه ۱۳۷۰ تعطیل شد، اما کافه و هتل هنوز پابرجا هستند و در فهرست آثار ملی ایران قرار دارند. این مجموعه نه تنها مکانی برای نوشیدن قهوه و غذاست، بلکه شاهدهی از فرهنگ و تاریخ شهری تهران است. کافه نادری یادآور روزهای آرام و فرنگی‌مآب تهران، حضور روشنفکران و نویسندگان بزرگ، و گذر زمان بر پایتخت ایران است.

جمع بندی کوتاه

کافه نادری تهران، تاسیس ۱۳۰۶ توسط خاچیک مادیکیانس، پاتوق هنرمندان و روشنفکران بود و هنوز با دو سالن و هتل پابرجا، جزو آثار ملی و جاذبه نوستالژیک تهران است. حضور بزرگان ادبیات و هنر، ارزش فرهنگی و تاریخی آن را حفظ کرده است.