اولویت مسکن استیجاری با زوج های دهک 1 تا 6

یکی از مهمترین مزیت های مسکن استیجاری، جلوگیری از مهاجرت اجباری خانوارهای کم درآمد به حاشیه شهرها و سکونتگاه های غیررسمی است. در شرایطی که اجاره بها متناسب با سطح درآمد تنظیم شود، خانوارها میتوانند در محدوده های شهری باقی بمانند که دسترسی مناسبی به خدمات آموزشی، درمانی و حمل ونقل عمومی دارند؛ موضوعی که به طور مستقیم بر کیفیت زندگی، ثبات اجتماعی و سرمایه اجتماعی آنها اثرگذار است.

در سال های اخیر، بازار اجاره مسکن در ایران به یکی از بی ثبات ترین بخش های اقتصاد خانوار تبدیل شده است. رشد سریع اجاره بها باعث شده سهم اجاره از هزینه های ماهانه در برخی دهک ها به بیش از نیمی از درآمد برسد. این وضعیت، فشار سنگینی بر خانوارهای کم درآمد وارد کرده و بسیاری از آنها را ناچار به جابه جایی های مکرر یا مهاجرت به مناطق کم برخوردار کرده است.

در چنین شرایطی، مسکن استیجاری میتواند با افزایش عرضه هدفمند واحدهای اجاره ای، نقش یک ضربه گیر موثر در برابر شوک های قیمتی را ایفا کند. افزایش عرضه پایدار، مانع از جهش های ناگهانی نرخ اجاره میشود و به ایجاد ثبات نسبی در بازار کمک میکند.

نقش مسکن استیجاری در سیاست گذاری مسکن

از منظر سیاست گذاری، مسکن استیجاری ابزاری کارآمد برای هدایت سرمایه های دولتی و شبه دولتی به سمت تولید مسکن مصرفی محسوب میشود. در این مدل، به جای تمرکز بر سوداگری و کسب سود کوتاه مدت، کاربری اجتماعی و رفاه عمومی در اولویت قرار میگیرد.

وقتی دولت یا نهادهای عمومی متولی ساخت و بهره برداری از واحدهای استیجاری میشوند، منطق سودآوری صرف جای خود را به منطق تامین نیاز اساسی مسکن میدهد. این رویکرد میتواند بخشی از شکاف عمیق میان عرضه و تقاضای واقعی در بازار مسکن را کاهش دهد.

کارشناسان معتقدند که اجرای موفق این طرح، میتواند تعادل نسبی در بازار اجاره ایجاد کرده و فشار روانی ناشی از نااطمینانی های قیمتی را کاهش دهد. در نتیجه، خانوارها میتوانند برنامه ریزی بلندمدت تری برای زندگی و اشتغال خود داشته باشند.

آثار اجتماعی و اقتصادی مسکن استیجاری

مسکن استیجاری صرفاً یک سیاست اقتصادی نیست و پیامدهای اجتماعی گسترده ای به همراه دارد. ثبات در محل سکونت، احتمال ترک تحصیل کودکان را کاهش میدهد و مانع از جابه جایی های مکرر شغلی میشود. این ثبات، زمینه شکل گیری روابط اجتماعی پایدارتر و افزایش حس تعلق به محله و شهر را فراهم میکند.

از سوی دیگر، امنیت روانی حاصل از داشتن سرپناه پایدار، تاثیر مستقیمی بر سلامت روانی و کیفیت زندگی اقشار آسیب پذیر دارد. خانوارهایی که دغدغه تمدید قرارداد یا افزایش ناگهانی اجاره را ندارند، میتوانند منابع مالی و ذهنی خود را به سایر نیازهای اساسی اختصاص دهند.

در بعد اقتصادی نیز، کنترل نسبی اجاره بها میتواند به کاهش فشار تورمی در سبد هزینه خانوار کمک کند. این موضوع به ویژه برای دهک های پایین درآمدی اهمیت بالایی دارد؛ دهک هایی که بیشترین آسیب را از نوسانات بازار مسکن میبینند.

اعلام شرایط ثبت نام مسکن استیجاری

در همین راستا، یک مقام مسئول در وزارت راه و شهرسازی از آغاز ثبت نام مسکن استیجاری تا پایان امسال خبر داده است. بر اساس اعلام این مقام مسئول، متقاضیان برای ثبت نام باید دارای دو شرط مهم شامل دهک بندی درآمدی و مدت زمان ازدواج باشند.

احسان مسعودی، مشاور معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، در تشریح جزئیات این طرح اعلام کرد که متقاضیان مسکن استیجاری باید از طریق سامانه تم اقدام به ثبت نام کنند و زیرساخت های لازم برای این ثبت نام فراهم شده است.

وی همچنین درباره امکان ثبت نام مجردها در طرح های مرتبط با نهضت ملی مسکن توضیح داد که مجردها نیز امکان ثبت نام دارند. بر این اساس، خانم های مجرد بالای 35 سال و آقایان مجرد بالای 45 سال میتوانند در سامانه تم برای تقاضای نهضت ملی مسکن ثبت نام کنند.

اولویت دهک ها و توصیه به متقاضیان تایید شده

مشاور معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی در ادامه درباره متقاضیانی که پیش تر ثبت نام و تایید شده اند اما هنوز آورده اولیه را پرداخت نکرده اند، توضیحاتی ارائه داد. وی تاکید کرد که متقاضیان دهک های یک تا چهار که تحت پوشش نهادهای حمایتی هستند، به هیچ وجه نباید انصراف دهند.

به گفته مسعودی، دولت از طریق سازمان برنامه و بودجه و وزارت راه و شهرسازی بسته های حمایتی ویژه ای برای این دهک ها در نظر گرفته و هدف اصلی، خانه دار کردن خانوارهای کم درآمد است. به همین دلیل، قرار نیست این متقاضیان از چرخه طرح حذف شوند.

وی افزود که برای دهک های بالاتر از چهار که آورده اولیه را پرداخت نکرده اند و قصد انصراف دارند، تمهیداتی در نظر گرفته شده است تا وزارت راه و شهرسازی بتواند واحدها را تملک و مجدداً در چرخه تخصیص قرار دهد.

مسعودی همچنین تاکید کرد که در حال حاضر برنامه ای برای حذف متقاضیانی که آورده اولیه را نپرداخته اند وجود ندارد، اما انجام تعهدات مالی از سوی متقاضیان ضروری است. به گفته او، تاخیر در پرداخت آورده میتواند باعث تاثیرگذاری تورم بر قیمت نهایی ساخت و افزایش هزینه ها شود و حتی روند ساخت را با وقفه مواجه کند.

در خصوص مسکن استیجاری نیز اعلام شد که اولویت تخصیص واحدها با زوج های دهک یک تا شش است که در پنج سال اخیر ازدواج کرده باشند. این اولویت بندی با هدف حمایت از خانوارهای جوان و کم درآمد طراحی شده است.

در مجموع، مسکن استیجاری اگر به صورت پایدار، شفاف و هدفمند اجرا شود، میتواند به یکی از ستون های اصلی سیاست مسکن در ایران تبدیل شود. این طرح به جای وعده تملک دور از دسترس، راهکاری عملی برای تامین حداقل حق مسکن اقشار کم درآمد ارائه میدهد و میتواند بخشی از بحران اجاره نشینی را مهار کند.

جمع بندی کوتاه

مسکن استیجاری با هدف کنترل اجاره بها، کاهش حاشیه نشینی و حمایت از دهک های پایین در دستور کار قرار گرفته و ثبت نام آن تا پایان امسال انجام میشود؛ طرحی که در صورت اجرای پایدار، میتواند نقش مهمی در آرام سازی بازار اجاره ایفا کند.