خودرو دوباره در بورس کالا؛ آیا بازار استقبال میکند؟
بر اساس مصوبه شورای رقابت، خرید و فروش مستقیم خودرو در بورس کالا از سال ۱۴۰۱ متوقف شده است. با این حال، روند خصوصیسازی خودروسازان و واگذاری سهام آنها به بخش خصوصی، شرایط تازهای را در بازار خودرو ایجاد کرده و به دنبال آن، بورس کالای ایران ابزار مالی جدیدی تحت عنوان «گواهی سپرده خودرو» را راهاندازی کرده است.
این ابزار به خریداران و سرمایهگذاران اجازه میدهد با مبالغ خرد وارد بازار شوند و به مرور زمان با تکمیل گواهیها، امکان تحویل خودرو را به دست آورند. در این روش، انبار یا پارکینگ خودروساز پس از تأیید بورس کالا، به عنوان انبار پذیرششده شناخته میشود و بر اساس موجودی، گواهی سپرده صادر خواهد شد.
دو رویکرد سرمایهگذاری و مصرف
پوریا رفیعی، تحلیلگر بازار سرمایه، در توضیح سازوکار این بازار گفت: سرمایهگذاران میتوانند با دو نگاه وارد این طرح شوند؛ نخست، رویکرد مصرفی که در آن خریدار به مرور گواهیها را جمعآوری میکند تا در نهایت خودرو تحویل بگیرد؛ دوم، رویکرد سرمایهگذاری یا سفتهبازی که در آن خریدار از نوسان قیمت گواهیها در بازار بهره میبرد.
به گفته او، این گواهیها بدون سررسید هستند و هر فرد میتواند به جای خرید اقساطی سنتی، ماهانه تعداد مشخصی گواهی تهیه کند. تفاوت اصلی این روش با فروش اقساطی آن است که قیمت گواهیها روزانه بر اساس عرضه و تقاضا تغییر میکند، در حالی که در فروش اقساطی قیمت از ابتدا مشخص است.
رفیعی مزایای این بازار را افزایش نقدشوندگی دارایی فیزیکی، کاهش هزینههای خرید و فروش، امکان استفاده از گواهی به عنوان وثیقه بانکی، شفافیت قیمت، کمک به تأمین مالی خودروساز و معافیت از مالیات بر ارزش افزوده عنوان کرد.
سازوکار قیمتگذاری
پویان مظفری، دیگر تحلیلگر بازار سرمایه، در توضیح قیمتگذاری گفت: هر خودرو به ۱۰ هزار گواهی تقسیم میشود و قیمت اولیه بر اساس نرخ مصوب کارخانه تعیین میگردد. برای نمونه، اگر قیمت یک خودرو یک میلیارد تومان باشد، هر گواهی ۱۰۰ هزار تومان قیمتگذاری میشود. سپس با عرضه و تقاضای بازار، قیمت گواهیها تغییر خواهد کرد.
به گفته مظفری، اگر مصرفکننده همه گواهیهای یک خودرو را خریداری کند، میتواند با مراجعه به بورس کالا و معرفی به یکی از انبارهای معتمد، خودرو را تحویل بگیرد. همچنین در صورت نیاز به نقدینگی، امکان فروش گواهیها در بازار ثانویه وجود دارد.
ابهامات و چالشها
با وجود مزایای اعلامشده، برخی کارشناسان نسبت به اجرای این طرح تردید دارند. فردین آقابزرگی، تحلیلگر بازار سرمایه، میگوید که در هیچیک از بازارهای جهانی ابزار مشابهی وجود ندارد و تجربه موفق یا ناموفق آن هنوز مشخص نیست. به گفته او، نبود اجماع بین سیاستگذاران و سابقه توقف معاملات خودرو در بورس، ابهامات جدی در مسیر این ابزار ایجاد کرده است.
او با اشاره به موضعگیریهای متناقض وزارت صمت و شورای رقابت، تأکید کرد که ممکن است تصمیمگیران خارج از بورس کالا، در زمان تحویل خودرو یا اجرای پروژه محدودیتهایی ایجاد کنند.
آینده بازار
اکنون، آینده «گواهی سپرده خودرو» به استقبال خریداران، عمق بازار و هماهنگی بین نهادهای سیاستگذار بستگی دارد. اگر این ابزار بتواند همزمان اعتماد مصرفکننده و سرمایهگذار را جلب کند، میتواند به یکی از مسیرهای رسمی خرید خودرو تبدیل شود. در غیر این صورت، احتمال دارد به سرنوشت طرحهای آزمایشی قبلی در بازار خودرو دچار شود./فرارو
هیچ نظر! یکی از اولین.