روغن در آتش گرانی؛ بازار در التهاب
بازار جهانی روغن آفتابگردان در روزهای اخیر با موج تازهای از افزایش قیمتها مواجه شده است. این محصول که یکی از پرمصرفترین روغنهای نباتی در جهان به شمار میرود، نقش مهمی در صنایع غذایی و سبد مصرف خانوارها دارد. جهش قیمتی اخیر در اروپا زنگ خطر تازهای برای کشورهایی است که بخش زیادی از نیاز خود را از طریق واردات تامین میکنند.
براساس گزارشها، قیمت روغن آفتابگردان در بنادر فرانسه به نزدیکی بالاترین سطح ۲۲ ماه اخیر رسیده است. کارشناسان دلیل اصلی این روند را کاهش تولید در مزارع اوکراین و کشورهای اروپایی بهویژه فرانسه میدانند.
بحران تولید در اوکراین
اوکراین به عنوان بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده روغن آفتابگردان در جهان شناخته میشود. بخش عمده کشت آفتابگردان این کشور در مناطق جنوبی آن متمرکز است؛ مناطقی که امسال با خشکسالی شدید دستوپنجه نرم کردند. واحد پایش منابع کشاورزی اتحادیه اروپا گزارش داده است که عملکرد برداشت اوکراین در سال جاری کمتر از میانگین پنجساله خواهد بود.
این موضوع در شرایطی رخ میدهد که صادرات اوکراین به دلیل جنگ و محدودیتهای ناشی از آن پیشتر نیز با مشکلات متعددی روبهرو بود. اکنون ترکیب بحران جنگ و کاهش تولید، تاثیر مستقیمی بر عرضه جهانی گذاشته و قیمتها را به شدت افزایش داده است.
نقش فرانسه و افت تولید در اروپا
اروپا بهویژه فرانسه نیز شرایط مشابهی را تجربه میکند. وزارت کشاورزی فرانسه پیشبینی کرده است که تولید آفتابگردان این کشور حدود ۱۵ درصد کمتر از میانگین پنجساله خواهد بود. فرانسه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان روغن آفتابگردان در اروپا است و هرگونه کاهش عرضه در این کشور میتواند تاثیر مستقیمی بر کل بازار منطقه بگذارد.
با افت تولید در فرانسه و اوکراین، سایر کشورهای اروپایی نیز نتوانستهاند کمبود را جبران کنند. این شرایط بازار روغن نباتی اروپا را با کمبود جدی مواجه کرده و نگرانیها درباره افزایش وابستگی به واردات از سایر نقاط جهان را بالا برده است.
تاثیر بر بازار جهانی و مصرفکنندگان
افزایش قیمت روغن آفتابگردان تنها به بازار اروپا محدود نمیشود. اوکراین، اتحادیه اروپا و روسیه در کنار هم سهم عمدهای از صادرات جهانی این محصول را در اختیار دارند. بنابراین هرگونه اختلال در عرضه منطقهای، به سرعت بر قیمتهای جهانی اثر میگذارد.
کارشناسان هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند فشار تورمی شدیدی بر صنایع غذایی و مصرفکنندگان در کشورهای مختلف وارد کند. بسیاری از صنایع غذایی از روغن آفتابگردان به عنوان ماده اولیه استفاده میکنند و افزایش قیمت آن میتواند هزینه تولید کالاهایی مانند چیپس، بیسکویت، غذاهای آماده و محصولات کنسروی را بالا ببرد.
کشورهای واردکننده در خاورمیانه و آسیا، از جمله ایران، نیز تحت تاثیر این شرایط قرار خواهند گرفت. ایران بخشی از نیاز خود به روغن نباتی را از مسیر واردات تامین میکند و افزایش قیمت جهانی به معنای رشد هزینههای واردات و فشار بیشتر بر بازار داخلی خواهد بود.
چشمانداز آینده و چالشهای پیشرو
با توجه به تغییرات اقلیمی و احتمال تداوم خشکسالی در فصلهای آینده، چشمانداز بازار روغن آفتابگردان چندان امیدوارکننده نیست. تغییرات آبوهوایی در اروپا و اوکراین میتواند تولید سالهای آینده را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
کارشناسان بر این باورند که برای مقابله با بحران عرضه باید چند اقدام کلیدی انجام شود:
-
تنوعبخشی به منابع واردات: کشورهای مصرفکننده باید مبادی تامین خود را گسترش دهند و تنها به اوکراین یا فرانسه متکی نباشند.
-
افزایش ذخایر راهبردی: ذخیرهسازی کافی در زمانهای عادی میتواند در دورههای بحران، فشار بر بازار را کاهش دهد.
-
سرمایهگذاری در تولید داخلی: کشورهایی که ظرفیت کشاورزی دارند، با توسعه کشت آفتابگردان میتوانند بخشی از نیاز خود را در داخل تامین کنند.
به رغم تمام این چالشها، تقاضای جهانی برای روغن آفتابگردان همچنان بالا باقی خواهد ماند. ویژگیهای تغذیهای مطلوب این محصول و کاربرد گسترده آن در صنایع غذایی سبب میشود جایگاه ویژهای در سبد مصرفی خانوارها حفظ کند. همین موضوع تضمین میکند که حتی در شرایط بحران عرضه، بازار جهانی همچنان پرتقاضا باقی بماند.
جمعبندی کوتاه
بازار روغن آفتابگردان اروپا با جهشی چشمگیر در قیمتها روبهرو شده است. کاهش تولید در اوکراین و فرانسه عامل اصلی این روند است و اثر آن به سرعت در بازار جهانی نمایان خواهد شد. کارشناسان هشدار میدهند که در صورت تداوم خشکسالی و کاهش عرضه، فشار تورمی بر صنایع غذایی و مصرفکنندگان بیشتر خواهد شد./اقتصادآنلاین
هیچ نظر! یکی از اولین.