مقایسه یارانه نقدی ایران و عربستان | پرداخت کدام بالاتر است

به گزارش خبرمحور به نقل از گسترش نیوز، یارانه نقدی در خاورمیانه طی سال‌های اخیر تغییرات زیادی را تجربه کرده است. دو کشور ایران و عربستان سعودی نمونه‌های روشنی از دو مسیر متفاوت برای حمایت معیشتی خانوارها هستند. بررسی این دو الگو، بینشی دقیق از سیاست‌های رفاهی، میزان هدفمندی و اثرگذاری آنها ارائه می‌دهد.

شرایط دریافت یارانه در عربستان سعودی

عربستان سعودی از سال ۲۰۱۷ برنامه «حساب شهروندی» (Citizen’s Account Program) را راه‌اندازی کرد تا اثرات اصلاحات اقتصادی، به ویژه افزایش قیمت انرژی و کالاهای اساسی را کاهش دهد. این برنامه زیر نظر وزارت منابع انسانی و توسعه اجتماعی اداره می‌شود و به یکی از اصلی‌ترین ستون‌های حمایت اجتماعی تبدیل شده است.

متقاضیان باید شهروند سعودی باشند و به طور دائم در کشور اقامت داشته باشند. فرزندان یا همسران غیرسعودی با استثناهایی می‌توانند مشمول شوند. معیار اصلی تعیین صلاحیت، سطح درآمد خانوار است و نباید از سقف مشخصی بر اساس تعداد اعضا تجاوز کند.

از ژانویه ۲۰۲۵، معیارهای تازه‌ای با عنوان ارزیابی ظرفیت مالی اعمال شد. در این چارچوب، حداکثر ظرفیت مالی خانوارهای بزرگ ۱۲۴ میلیارد تومان و برای افراد مستقل ۴۲ میلیارد تومان تعیین شده است.

میزان و نحوه پرداخت یارانه در عربستان

پرداخت‌ها در عربستان بر اساس تعداد اعضای خانواده متغیر است:

• سرپرست خانوار: ۲۲,۴۰۰,۰۰۰ تومان

• هر فرد بالای ۱۸ سال: ۱۱,۲۰۰,۰۰۰ تومان

• هر کودک زیر ۱۸ سال: ۶,۶۸۰,۰۰۰ تومان

این رویکرد با هدفمندی دقیق و انعطاف نسبت به تغییرات اقتصادی، به شهروندان اجازه می‌دهد که حمایت بیشتری دریافت کنند و فشار تورمی بر خانوارهای کم‌درآمد کاهش یابد.

طرح یارانه نقدی در ایران

در ایران، طرح یارانه نقدی از سال ۱۳۸۹ آغاز شد و پرداخت‌ها در ابتدا به شکل یکسان و فراگیر به همه خانوارها اختصاص یافت. مبلغ پایه ۴۵,۵۰۰ تومان بود که بیش از یک دهه ثابت باقی ماند. با وجود تلاش‌های اخیر برای هدفمندی بیشتر، ساختار اصلی همچنان پرداخت‌های گسترده و ثابت است.

در حال حاضر، یارانه‌ها به شرح زیر واریز می‌شوند:

• خانوار دهک‌های ۱ تا ۳: ۴۰۰,۰۰۰ تومان در تاریخ ۲۵ هر ماه

• سایر دهک‌ها: ۳۰۰,۰۰۰ تومان در تاریخ ۳۰ هر ماه

با وجود فشارهای تورمی، این پرداخت‌ها منظم انجام می‌شوند و یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های مالی دولت به شمار می‌آید.

مقایسه سیاست‌های ایران و عربستان

سیاست یارانه‌ای عربستان بر پایه هدفمندی، ارزیابی دقیق درآمد و دارایی خانوارها طراحی شده و پرداخت‌ها بسیار بالاتر از ایران است. در مقابل، ایران همان رویکرد فراگیر و کم‌مقدار را حفظ کرده است، رویکردی که از آغاز طرح در ۱۳۸۹ تاکنون ادامه داشته است.

این مقایسه نشان می‌دهد که هر کشور با توجه به ساختار اقتصادی، منابع مالی و اهداف کلان خود مسیر متفاوتی را برای حمایت از شهروندان انتخاب کرده است. در عربستان، یارانه با انعطاف و قابلیت تنظیم بر اساس شرایط خانوار و اقتصاد پرداخت می‌شود، در حالی که ایران با منابع محدود و تمرکز بر پرداخت گسترده، هدفمندی محدودی دارد.

پیامدهای اقتصادی و رفاهی

الگوی عربستان باعث شده فشار اقتصادی بر خانوارهای کم‌درآمد کاهش یابد و قدرت خرید حفظ شود. ارزیابی دقیق درآمد خانوارها و پرداخت‌های متغیر، به کاهش نابرابری و افزایش اثرگذاری سیاست‌های رفاهی کمک می‌کند.

در ایران، پرداخت یارانه ثابت و کم‌مقدار، اثر محدودتری بر کاهش فشار تورمی خانوارها دارد و با تورم بالای کنونی، ارزش واقعی این کمک‌ها کاهش یافته است. بنابراین، هدفمندسازی و بازنگری در سیاست‌ها می‌تواند اثرات رفاهی را بهبود دهد.

جمع‌بندی کوتاه

مقایسه یارانه نقدی ایران و عربستان نشان می‌دهد عربستان با هدفمندی و پرداخت بالاتر حمایت مؤثرتری ارائه می‌دهد، در حالی که ایران رویکرد ثابت و فراگیر را ادامه داده و ارزش واقعی آن کاهش یافته است. هر کشور با توجه به شرایط اقتصادی خود مسیر متفاوتی را برای حمایت از خانوارها انتخاب کرده است و نیاز به بازنگری و اصلاحات هدفمند در ایران حس می‌شود.