چرا عروسک چینی لبوبو بین کودکان ایرانی ترند شد؟
عروسکها سالهاست که در زندگی کودکان نقش فراتر از یک اسباببازی ساده را ایفا میکنند. آنها همراهی عاطفی، همدم تخیل و حتی ابزاری برای شکلگیری شخصیت محسوب میشوند. در ایران نسلهای مختلف با شخصیتهایی مانند هادی و هدی، چاق و لاغر، کلاهقرمزی و پسرخاله خاطره دارند، اما امروز نام یک عروسک چینی به نام «لبوبو» بیش از هر چیز بر سر زبانها افتاده است.
این عروسک که توسط یک طراح هنگکنگی خلق شده، در مدت کوتاهی توانسته مسیر خود را به بازارهای جهانی و از جمله ایران باز کند. ظاهر عجیب و ترکیبی آن که هم نشانههایی از زشتی دارد و هم جذابیتهای کودکانه، باعث شده در نگاه نخست برای بسیاری از کودکان متفاوت و هیجانانگیز باشد.
راز محبوبیت لبوبو میان کودکان
به گفته مریم طهرانیزاده، روانشناس کودک و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور کرج، عرضه لبوبو به شکل بستهبندی شانسی، مهمترین دلیل استقبال کودکان از آن است. کودک هرگز نمیداند چه مدلی از این عروسک قرار است نصیبش شود و همین مسأله حس کنجکاوی و هیجان را دوچندان میکند.
از سوی دیگر طراحی ترکیبی آن که بین ترس و محبت در نوسان است، تجربهای دوگانه ایجاد میکند. طهرانیزاده میگوید: «برای کودک مواجهه با لبوبو هم ترسناک است و هم دوستداشتنی. همین امر میتواند زمینهای برای رشد هیجانی و تقویت تخیل باشد.»
او تأکید میکند اگر والدین در کنار فرزند خود قرار گرفته و این تجربه را مدیریت کنند، لبوبو میتواند به فرصتی برای گفتوگوی خانوادگی تبدیل شود. اما در غیاب چنین همراهیای، خطر وابستگی شدید به ترندها و جستوجوی ارزشمندی در گرو داشتن یک محصول خارجی افزایش مییابد.
تعارض والدین و فشار اجتماعی
یکی از موضوعاتی که والدین با آن دست و پنجه نرم میکنند، تعارض در مواجهه با ترندهایی مانند لبوبو است. برخی به راحتی با خواسته کودک همراه میشوند، عدهای مخالفت شدید نشان میدهند و گروهی دیگر در برابر فشارهای اجتماعی و تبلیغات گسترده سردرگم میمانند.
طهرانیزاده در این باره میگوید: «هیچ دستورالعمل واحدی وجود ندارد. واکنش کودکان متفاوت است و والدین باید از طریق گفتوگو با فرزندشان بفهمند که علاقه به لبوبو از چه نیازی نشأت میگیرد؛ آیا صرفاً هیجان خرید است یا جستوجوی هویت و تعلق.»
بر اساس تجربه، همراهی آگاهانه والدین و گفتوگو درباره احساسات کودک میتواند بهترین راهکار باشد. این کار علاوه بر تقویت هویت کودک، مانع از وابستگی افراطی او به ترندهای مقطعی میشود.
روایت مادران ایرانی از تب لبوبو
محبوبیت لبوبو تنها به کودکان محدود نشده، بلکه خانوادهها نیز با این موج همراه شدهاند. مریم، مادر یک کودک ۸ ساله، میگوید: «پسرم برای اولین بار وقتی در پارک دید که دختری عروسک لبوبو در دست دارد، کنجکاو شد. بعد از آن در شبکههای اجتماعی درباره آن جستوجو کردیم و متوجه شدیم چقدر مورد توجه قرار گرفته است.»
زهرا، مادر یک کودک دوساله و نیم نیز تجربه مشابهی دارد: «پسرم وقتی عروسک را در دست دخترعمویش دید، به شدت جذب شد. حتی برای ما بزرگترها هم جالب بود که هر مدل این عروسک با دیگری متفاوت است.»
این تب اجتماعی به افزایش چشمگیر قیمتها هم منجر شده است. برخی فروشندگان لبوبو را بین ۵۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومان عرضه میکنند و مدلهای تقلبی و بیکیفیت آن هم بازار پررونقی پیدا کردهاند.
حضور لبوبو در فرهنگ و سیاست
لبوبو تنها یک اسباببازی نیست؛ بلکه به ابزار فرهنگی و حتی سیاسی تبدیل شده است. لیلا کفاشزاده، کارشناس میراث فرهنگی و قصهپژوه، میگوید: «این عروسک علاوه بر حضور در صنعت مد، حتی در عرصه سیاست هم دیده شده است. در سنگاپور حزب مردمی برای جذب جوانان از لبوبو استفاده کرده و در یک معبد هم لبوبو با لباس بودایی معرفی شده است.»
این عروسک به دلیل طراحی خاص و شناخت دقیق جامعه هدف نسل Z موفق شد توجه جهانی را جلب کند. نسلی که برخلاف نسلهای گذشته دیگر علاقهای به باربیهای کلیشهای ندارد و به دنبال نمادهایی متفاوت است.
البته برخی کشورها عرضه لبوبو را به دلیل نگرانیهای روانی ممنوع کردهاند. اما همانطور که کفاشزاده اشاره میکند، «هر چیزی که ممنوع شود، معمولاً جذابتر میشود.»
چرا عروسکهای ایرانی موفق نشدند؟
با وجود میراث غنی عروسکسازی در ایران، هیچیک از عروسکهای بومی نتوانستهاند در مقیاس جهانی به موفقیت لبوبو برسند. کفاشزاده دلیل این موضوع را نبود سرمایهگذاری جدی و مطالعات دقیق روی نسلهای جدید میداند.
او یادآور میشود: «جناب خان در خندوانه محبوب شد، اما به دلیل اختلافات حقوقی هرگز به تولید انبوه نرسید. در حالی که میتوانست مثل کلاهقرمزی پرفروش و ماندگار شود.»
به اعتقاد او، عروسکهای بومی ایران بیشتر جنبه میراثی دارند و با تغییر سبک زندگی نسلها تطبیق داده نشدهاند. سازمانهای مسئول نیز نتوانستهاند این میراث را به محصول فرهنگی ملی و جهانی تبدیل کنند.
جمعبندی کوتاه
لبوبو تنها یک عروسک نیست، بلکه پدیدهای اجتماعی و فرهنگی است که میتواند هم فرصتهایی برای خلاقیت و تعامل ایجاد کند و هم تهدیدهایی برای هویت و ارزشهای کودکان داشته باشد. کارشناسان تأکید میکنند بهترین راه مدیریت این ترند، گفتوگوی آگاهانه والدین با فرزندان و تلاش برای تقویت تولیدات بومی در کشور است./ایسنا
هیچ نظر! یکی از اولین.