آیا آب تهران طبقاتی شده است؟ معضل دسترسی برابر به آب شرب
تهران این روزها با بحرانی دست به گریبان است که کارشناسان سال ها درباره آن هشدار داده بودند؛ کم آبی و افت شدید فشار آب. گزارش های مردمی نشان می دهد در بسیاری از مناطق پایتخت، آب نه تنها با کاهش فشار جدی همراه است بلکه قطعی های بیش از ۱۲ تا ۱۴ ساعته نیز به روالی عادی تبدیل شده است.
مردم از محله هایی مثل سهروردی جنوبی، اندرزگو، صادقیه، گیشا، پونک، شهرآرا و اشرفی اصفهانی خبر می دهند که روزانه ساعت ها آب در دسترس نیست و حتی در مواقعی که جریان آب وصل می شود، فشار آن به حدی کم است که توانایی پر کردن یک ظرف ساده یا روشن کردن ماشین لباسشویی را هم ندارد. این موضوع زندگی روزمره شهروندان را مختل کرده و بسیاری مجبور به خرید آب معدنی شده اند؛ اقدامی که هزینه های سنگینی به خانوارها تحمیل می کند.
در چنین شرایطی، آبفای تهران می گوید برنامه ای برای قطع آب وجود ندارد و تنها برای توزیع عادلانه، فشار آب در برخی مناطق کاهش یافته است. اما پرسش اصلی شهروندان این است که چرا این کاهش فشار عملاً همانند قطع کامل آب عمل می کند.
خانوارهای پرجمعیت و مجتمع های مسکونی چندطبقه بیشترین آسیب را از این وضعیت می بینند. در ساختمان هایی که مخزن ذخیره آب وجود ندارد، حتی یک دوش ساده هم غیرممکن شده و کارهای اولیه مانند شست و شو یا پخت غذا به تعویق می افتد.
کاهش ذخایر سدها و بحران بارندگی
بهزاد پارسا، مدیرعامل شرکت آب منطقه ای تهران اعلام کرده است تنها ۱۴ درصد حجم مخازن سدهای تهران پر است. این عدد به معنای پایین ترین میزان ذخیره طی ۵۷ سال گذشته است. به گفته او، بارندگی ها در سال آبی جاری نسبت به میانگین بلندمدت ۴۴ درصد و نسبت به سال گذشته ۳۳ درصد کاهش داشته است. از سوی دیگر، گرمای شدید تابستان و مصرف بالای شهری فشار مضاعفی به شبکه آبرسانی وارد کرده و امکان ذخیره سازی آب را به حداقل رسانده است.
کارشناسان معتقدند این وضعیت نه یک بحران مقطعی بلکه هشداری جدی برای آینده است. ادامه روند کاهش بارندگی همراه با مصرف بی رویه می تواند منجر به بروز نارضایتی های گسترده اجتماعی شود.
راه حل پرهزینه آبفا؛ خرید پمپ و مخزن
در واکنش به اعتراضات، آبفا از شهروندان خواسته برای جبران افت فشار، پمپ و مخزن آب خریداری کنند. هزینه یک پمپ برای یک ساختمان چهارطبقه بین ۳ تا ۲۰ میلیون تومان برآورد شده و یک مخزن ۱۰۰۰ لیتری نیز بین ۸ تا ۱۱ میلیون تومان قیمت دارد. این هزینه ها برای مجتمع های بزرگ تر به مراتب بالاتر است و عملاً بسیاری از خانوارهای کم درآمد توانایی تامین آن را ندارند.
به این ترتیب، دسترسی به آب به یک موضوع طبقاتی تبدیل می شود؛ طبقات مرفه با خرید پمپ و مخزن به آب پایدار دسترسی دارند و طبقات ضعیف تر ناچار به تحمل قطعی های طولانی خواهند بود.
پیامدهای پنهان نصب پمپ های خانگی
متخصصان حوزه آب هشدار می دهند که نصب گسترده پمپ ها نه تنها مشکل را حل نمی کند، بلکه آن را تشدید خواهد کرد. استفاده همزمان از پمپ ها باعث ایجاد فشار منفی در شبکه می شود و این موضوع می تواند خطر ورود آلودگی به آب شرب را افزایش دهد. همچنین روشن و خاموش شدن مداوم پمپ ها موجب استهلاک و خرابی سریع آن ها شده و هزینه نگهداری را بالا می برد.
یک شهروند ساکن منطقه ۴ تهران در گفتگو با خبرنگار ما گفت: «اگر همه پمپ بگذارند، دیگر چیزی به اسم صرفه جویی وجود ندارد. فقط نابرابری بیشتر می شود؛ چون هر کس پول بیشتری داشته باشد آب بیشتری می گیرد.»
طرح های انتقال آب؛ امید یا وعده؟
هاشم امینی، مدیرعامل آبفای کشور، اعلام کرده پروژه انتقال آب از سد زیاران به تهران تا اواسط مهر ماه بخشی از تنش آبی پایتخت را جبران خواهد کرد. با این حال، روابط عمومی آبفای تهران اعلام کرده هیچ بودجه ای برای تامین پمپ و مخزن به شهروندان اختصاص داده نمی شود و مسئولیت تامین تجهیزات بر عهده خانوارهاست.
این موضوع باعث شده بسیاری از کارشناسان نسبت به «طبقاتی شدن آب» هشدار دهند. در حالی که آب یک حق عمومی است، اکنون تبدیل به کالایی شده که دسترسی به آن نیازمند سرمایه گذاری سنگین خانوارهاست.
پیامدهای اجتماعی بحران آب
قطعی های گسترده آب نه تنها زندگی روزمره را مختل کرده بلکه پیامدهای اجتماعی متعددی به دنبال دارد. بسیاری از کسب و کارهای کوچک مانند رستوران ها و نانوایی ها ناچار شده اند ساعات کاری خود را کاهش دهند یا برای تهیه آب هزینه های اضافی بپردازند.
از سوی دیگر، قطعی همزمان آب و برق در مناطقی مثل شهرری شرایط را طاقت فرسا کرده است. شهروندان در تماس با رسانه ها می گویند ادامه این وضعیت می تواند نارضایتی های گسترده ای را به همراه داشته باشد.
جمع بندی
بحران آب تهران تنها یک مشکل فنی یا مقطعی نیست؛ بلکه نشانه ای از ناپایداری مدیریت منابع آب و مصرف بی رویه در شرایط کاهش شدید بارندگی است. راه حل های موقت مثل خرید پمپ و مخزن اگرچه می توانند در کوتاه مدت مشکل را برای بخشی از جامعه حل کنند، اما عملاً به نابرابری بیشتر دامن می زنند. کارشناسان تأکید می کنند که بدون اصلاح الگوی مصرف، توسعه زیرساخت های پایدار و مدیریت هوشمند منابع، تهران در سال های آینده با بحران جدی تر و حتی بی سابقه ای مواجه خواهد شد./اقتصادنیوز
هیچ نظر! یکی از اولین.