آسمان ایران زیر پرواز غول‌های نظامی روسی؛ چه پیامی مخابره شد؟

بر اساس گزارشی که روزنامه فرهیختگان به نقل از منابع اطلاعاتی و به ویژه منابع غربی منتشر کرده است، هواپیماهای فوق سنگین نظامی روسیه در روزهای ابتدایی سال جدید میلادی، دست کم پنج بار و در فاصله زمانی کمتر از ۴۸ ساعت، پروازهایی به مقصد ایران انجام داده اند؛ رخدادی که به دلیل ماهیت خاص این هواپیماها، به سرعت توجه ناظران سیاسی و نظامی را به خود جلب کرد.

کارشناسان نظامی تاکید دارند انجام پنج سورتی پرواز متوالی توسط هواپیماهای ترابری فوق سنگین، آن هم در بازه زمانی کوتاه، امری معمول محسوب نمیشود. این نوع پروازها نیازمند هماهنگی پیچیده میان خدمه پروازی، اخذ مجوزهای پروازی خاص، تامین امنیت عملیاتی و اجرای فرایندهای تخلیه حفاظت شده در مقصد است. همین سطح از پیچیدگی، نشان میدهد که با یک عملیات لجستیکی عادی روبه رو نیستیم.

از سوی دیگر، ظرفیت بالای ترابری این هواپیماها که امکان حمل بیش از ۵۰ تن بار نظامی را فراهم میکند، در کنار هزینه سنگین هر سورتی پرواز که بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار برآورد میشود، اهمیت این پروازها را دوچندان کرده است. مجموع این عوامل باعث شده تحلیلگران نظامی و رسانه های تخصصی، این تحرک هوایی را به عنوان نشانه ای از یک تحول مهم در همکاری های نظامی ایران و روسیه ارزیابی کنند.

ایلیوشین ها و شکل گیری کریدور هوایی نظامی

سایت مطالعات دفاعی آسیا در مجموعه مقالاتی به بررسی این پروازها پرداخته و آن را بخشی از یک الگوی هدفمند ترابری نظامی دانسته است. به باور تحلیلگران این رسانه، مسیر انتخاب شده برای پرواز ایلیوشین های ایل ۷۶ و ایل ۹۶، اهمیت راهبردی بالایی دارد. این هواپیماها بدون توقف از روسیه و از مسیر دریای خزر به مقصد تهران پرواز کرده اند؛ مسیری که کمترین میزان رصد و مداخله غرب را به همراه دارد.

تمرکز، سرعت و تداوم این پروازها نشان دهنده فعال سازی آگاهانه یک کریدور باری هوایی از پیش طراحی شده است. این کریدور به گونه ای برنامه ریزی شده که هم از گلوگاه های نظارتی غرب و ناتو فاصله داشته باشد و هم امکان انتقال سریع و امن دارایی های حساس نظامی را فراهم کند. عبور از مسیر خزر، علاوه بر کاهش ریسک رهگیری، مانع از ایجاد چالش های دیپلماتیک ناشی از عدم صدور مجوز پرواز توسط کشورهای ثالث میشود.

تحلیلگران معتقدند انتخاب این مسیر، نه یک تصمیم اتفاقی بلکه بخشی از یک استراتژی بلندمدت برای ایجاد خطوط لجستیکی امن میان تهران و مسکو است؛ خطوطی که در شرایط تشدید تنش های منطقه ای، ارزش راهبردی دوچندان پیدا میکنند.

چرا ایلیوشین های فوق سنگین؟

یکی از پرسش های کلیدی در تحلیل این رویداد، چرایی استفاده از هواپیماهای ایلیوشین برای انتقال این محموله هاست. به باور کارشناسان نظامی، چند دلیل اصلی در پس این انتخاب وجود دارد. نخست، ماهیت و ارزش بالای تجهیزات منتقل شده که نیازمند هواپیماهایی با ظرفیت و امنیت بالا است. ایلیوشین ها اساسا برای حمل چنین محموله هایی طراحی شده اند و سابقه طولانی در جابه جایی تجهیزات سنگین نظامی دارند.

دلیل دوم به وضعیت ناپایدار منطقه بازمیگردد. تشدید ناامنی در مسیرهای دریایی به ویژه در دریای سیاه، دریای سرخ و خلیج فارس، ریسک انتقال تجهیزات از مسیر دریا را افزایش داده است. در چنین شرایطی، مسیر هوایی سریع ترین و امن ترین گزینه برای انتقال تسلیحات حساس محسوب میشود.

اما شاید مهم ترین عامل، ضرورت انتقال سریع تجهیزات به ایران باشد؛ ضرورتی که با تحولات میدانی خاورمیانه، افزایش فعالیت های نظامی اسرائیل و جابه جایی مداوم نیروهای آمریکایی در منطقه سنتکام ارتباط مستقیم دارد. این شرایط، نیاز به واکنش سریع و تقویت توان بازدارندگی را برجسته میکند.

گمانه زنی ها درباره محموله های نظامی

در خصوص نوع محموله های حمل شده توسط ایلیوشین های روسی، طیف گسترده ای از گمانه زنی ها مطرح شده است. در ابتدا، برخی تحلیلگران از احتمال انتقال تجهیزات پیشرفته پدافند هوایی، زیرسامانه های جنگ الکترونیک و حتی قطعات سامانه هایی مانند اس ۴۰۰ و جنگنده های سوخو ۳۵ سخن گفتند.

ظرفیت بالای این هواپیماها همچنین فرضیه انتقال قطعات موشکی و تسلیحات سنگین را تقویت کرد. در مقابل، برخی گزارش ها که رنگ و بوی سیاسی و مغرضانه داشتند، مدعی ارسال تجهیزات کنترلی و امنیتی شدند که با منطق عملیاتی چنین پروازهایی همخوانی چندانی نداشت.

تمرکز تحلیلگران بر بالگردهای Mi-28

در تازه ترین تحلیل منتشر شده از سوی سایت مطالعات دفاعی آسیا، کارشناسان نظامی به این جمع بندی رسیده اند که محموله اصلی این پروازها، قطعات مرتبط با بالگردهای تهاجمی پیشرفته Mi-28 بوده است. هرچند این رسانه توضیح دقیقی درباره شواهد این ادعا ارائه نکرده، اما برخی قرائن غیرمستقیم از جمله الگوی پروازی، زمان بندی عملیات و همزمانی با تحولات منطقه ای، این احتمال را تقویت میکند.

با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند استناد صرف به الگوی پروازی یا تحرکات میدانی داخلی، برای نتیجه گیری قطعی کافی نیست. احتمال دسترسی به اطلاعات از طریق درزهای اطلاعاتی یا منابع نفوذی نیز مطرح شده است؛ موضوعی که در صورت صحت، اهمیت امنیتی این رخداد را دوچندان میکند.

در مجموع، آنچه مسلم به نظر میرسد این است که پروازهای ایلیوشین های روسی به ایران، بخشی از یک روند عادی نبوده و حامل پیام های مهم ژئوپلیتیکی و نظامی برای بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای است.

جمع بندی کوتاه

پنج پرواز فوق سنگین ایلیوشین روسی به ایران در کمتر از ۴۸ ساعت، نشانه ای از فعال شدن یک کریدور هوایی نظامی هدفمند میان تهران و مسکو است؛ تحولی که می تواند معادلات امنیتی منطقه را تحت تاثیر قرار دهد.

منبع: خبرآنلاین