تهیه کننده سینما: مردم کافه می روند اما سینما نه

در حالی که سینمای ایران طی سال های گذشته تلاش کرده با افزایش تولیدات و تنوع ژانرها مخاطبان بیشتری جذب کند، حالا برخی فعالان این حوزه نسبت به آینده صنعت سینما هشدارهای جدی مطرح می کنند. بررسی وضعیت فروش فیلم ها و کاهش استقبال عمومی نشان می دهد که سینما با یکی از حساس ترین دوره های خود روبه رو شده است.

سعید خانی تهیه کننده و پخش کننده سینما که امسال فیلم «سقف» به کارگردانی ابراهیم امینی را در جشنواره فیلم فجر رونمایی کرد، معتقد است شرایط فعلی به گونه ای پیش رفته که حتی برنامه ریزی برای اکران فیلم نیز با تردید همراه شده است.

او در گفت وگویی درباره وضعیت موجود سینما تاکید کرد که در حال حاضر چشم انداز روشنی پیش روی فعالان این حوزه وجود ندارد و هرگونه بی ثباتی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نخستین ضربه را به صنعت سینما وارد می کند. به گفته وی، در چنین شرایطی ممکن است مردم همچنان به کافه یا رستوران مراجعه کنند اما سینما از اولویت تفریحی جامعه خارج می شود.

تغییر ماهیت سینما با گسترش پلتفرم های آنلاین

این تهیه کننده سینما با اشاره به تحولات سال های اخیر اظهار کرد که حتی پیش از بحران های اجتماعی نیز سینما بخشی از هویت خود را از دست داده بود. به باور او، گسترش پلتفرم های وی او دی و رونق تماشای فیلم در خانه باعث شد الگوی مصرف مخاطبان تغییر کند و سالن های سینما با کاهش تدریجی مخاطب مواجه شوند.

خانی همچنین به مسئله ممیزی اشاره کرد و گفت زمانی که فیلمساز امکان بازتاب واقعی مسائل جامعه را نداشته باشد، نتیجه آن تولید آثاری خواهد بود که از فضای اجتماعی عقب می مانند و ارتباط خود را با مخاطب از دست می دهند. چنین روندی در نهایت به کاهش جذابیت سینما منجر می شود.

از نگاه فعالان این حوزه، فاصله میان واقعیت های اجتماعی و آنچه روی پرده نمایش داده می شود، یکی از عوامل مهم کاهش اعتماد مخاطبان به سینما محسوب می شود.

بحران اقتصادی و حذف تهیه کنندگان مستقل

به گفته خانی، مشکلات اقتصادی نیز نقش تعیین کننده ای در رکود فعلی سینما دارد. در گذشته سود اصلی سینما در فرآیند تولید فیلم شکل می گرفت اما اکنون بسیاری از تهیه کنندگان مستقل امکان سرمایه گذاری شخصی را از دست داده اند.

او توضیح داد که امروز تولید فیلم برای بخش خصوصی توجیه اقتصادی ندارد و بسیاری از پروژه ها تنها با منابع مالی بیرونی ساخته می شوند. این موضوع به تدریج ساختار حرفه ای سینما را تغییر داده و استقلال تولیدکنندگان را کاهش داده است.

به اعتقاد کارشناسان، کاهش بازگشت سرمایه باعث شده ریسک تولید فیلم افزایش یابد و بسیاری از فعالان سینمایی ترجیح دهند وارد پروژه های جدید نشوند.

اکران آنلاین و معضل جدی کپی رایت

یکی دیگر از چالش های مهم سینمای ایران، مسئله رعایت نشدن کپی رایت است. خانی با اشاره به وضعیت اکران آنلاین گفت درآمد فیلمسازان امروز تنها از طریق اکران سینمایی و نمایش آنلاین تامین می شود اما نسخه فیلم ها بلافاصله پس از انتشار در فضای مجازی یا شبکه های ماهواره ای به صورت غیرقانونی منتشر می شود.

به گفته او، حتی موفق ترین فیلم های اکران آنلاین نیز آمار فروش قابل توجهی ندارند و نمونه ای وجود داشته که تنها حدود 200 هزار نفر بلیت قانونی خریداری کرده اند؛ آماری که نشان دهنده بحران جدی در نظام توزیع محتوا است.

وی همچنین از سهم بالای پلتفرم ها از فروش فیلم انتقاد کرد و افزود در حالی که این پلتفرم ها حدود 30 درصد از درآمد را دریافت می کنند، مسئولیت اصلی تبلیغات همچنان بر عهده صاحبان آثار باقی مانده است.

کاهش فاصله زمانی میان اکران سینمایی و انتشار آنلاین نیز از دیگر عواملی عنوان شد که به گفته این تهیه کننده، به کاهش انگیزه مخاطبان برای حضور در سالن های سینما منجر شده است.

نبود حمایت موثر و ابهام در آینده اکران

خانی در بخش دیگری از سخنان خود به نقش دولت در مدیریت شرایط سینما اشاره کرد و گفت در وضعیت فعلی حمایت مالی موثری از سینما صورت نمی گیرد. او معتقد است در دوره هایی مانند دوران کرونا یا حوادث سال 1401، سیاست های حمایتی می توانست به رونق گیشه کمک کند.

به باور وی، اکران فیلم های توقیفی نیز شاید بتواند بخشی از رکود موجود را جبران کند اما به نظر می رسد اراده یا جسارت لازم برای چنین تصمیمی وجود ندارد.

این تهیه کننده همچنین اختلاف نظرهای صنفی را یکی دیگر از عوامل تشدید بحران دانست و تاکید کرد نبود اتحاد میان فعالان سینما مانع تصمیم گیری های موثر شده است.

پیش بینی نگران کننده برای سینمای 1405

خانی در پایان با اشاره به آمار فروش سال جاری اعلام کرد که سینمای ایران حدود 10 میلیون نفر کاهش مخاطب نسبت به سال گذشته تجربه کرده است. او پیش بینی کرد در صورت ادامه شرایط فعلی، میزان افت مخاطب در سال 1405 بیشتر نیز خواهد شد.

به گفته وی، برخی تهیه کنندگان تحت تاثیر موفقیت فیلم هایی خاص اقدام به تولید آثار جدید کرده اند اما تکرار آن موفقیت ها در شرایط کنونی چندان قابل پیش بینی نیست.

جمع بندی کوتاه

فعالان سینمایی معتقدند ترکیب بحران اقتصادی، گسترش اکران آنلاین، ضعف کپی رایت و شرایط اجتماعی باعث شده سینمای ایران با کاهش جدی مخاطب روبه رو شود و چشم انداز سال 1405 نیز چندان امیدوارکننده نباشد.

منبع: عصرایران