جزئیات جدید از ویزای کارگری اتباع افغانستانی
در روزهای اخیر وزارت کار و امور اجتماعی افغانستان با صدور بیانیهای رسمی از مردم خواسته است فریب تبلیغات دروغین برخی افراد و شرکتها درباره اعزام کارگر به ایران را نخورند. در این بیانیه آمده است که هیچ توافق رسمی میان دولت افغانستان و جمهوری اسلامی ایران برای اعزام نیروی کار افغان وجود ندارد و هرگونه فعالیت در این زمینه غیرقانونی تلقی میشود.
وزارت کار افغانستان اعلام کرد: «تعدادی از شرکتهای سیاحتی و زیارتی و همچنین افراد سودجو با سوءاستفاده از شرایط اقتصادی و بیکاری در کشور، از شهروندان افغان مبالغی تحت عنوان هزینه ثبتنام یا اعزام کارگر به ایران دریافت کردهاند. این اقدام هیچ مبنای قانونی ندارد و مردم باید در برابر چنین وعدههایی هوشیار باشند.»
بر اساس این اطلاعیه، دولت افغانستان هرگونه اعزام نیروی کار به کشورهای دیگر را تنها در چارچوب توافقنامههای رسمی میان دولتها مجاز میداند و هیچ شرکت خصوصی حق ندارد بدون مجوز رسمی چنین وعدههایی بدهد. وزارت کار هشدار داد با شرکتهای متخلف برخورد جدی و قانونی خواهد شد و مردم میتوانند موارد مشکوک را از طریق سامانه شکایات این وزارتخانه گزارش دهند./اقتصاد آنلاین
گفتوگوهای کابل و تهران برای تدوین چارچوب قانونی
در ادامه این بیانیه آمده است که مذاکرات میان کابل و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران همچنان ادامه دارد و هدف از این گفتوگوها تدوین چارچوب مشخصی برای اقامت و اشتغال قانونی کارگران افغان در ایران است.
به گفته مقامهای وزارت کار افغانستان، در حال حاضر هزاران کارگر افغان بهصورت غیررسمی در بازار کار ایران حضور دارند و نبود سازوکار قانونی، مشکلات متعددی از جمله سوءاستفادههای کاری، عدم پرداخت دستمزد و نبود بیمه را برای آنان ایجاد کرده است. دولت افغانستان در تلاش است با همکاری جمهوری اسلامی ایران، اشتغال اتباع افغان در ایران را قانونمند، ایمن و شفاف کند تا هم منافع اقتصادی حفظ شود و هم حقوق انسانی کارگران رعایت گردد.
مقامهای دو کشور در نشستهای متعدد بر ضرورت تنظیم و امضای تفاهمنامه همکاری کارگری تأکید کردهاند. هدف این توافق، ایجاد مکانیزمی مشترک برای صدور ویزای کارگری، نظارت بر کارفرمایان، و تعریف حقوق و تعهدات متقابل است.
جزئیات طرح جدید ویزای کارگری ایران
همزمان با انتشار بیانیه کابل، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران اعلام کرده است که از ابتدای مهرماه ۱۴۰۴، صدور ویزای کارگری برای اتباع خارجی بهویژه اتباع افغانستانی آغاز شده است.
بر اساس این طرح، کارفرمایان ایرانی میتوانند از طریق سامانه اشتغال اتباع خارجی، درخواست خود را برای بهکارگیری نیروی کار خارجی ثبت کنند. این اقدام با هدف شفافسازی وضعیت نیروی کار خارجی، کنترل ورود غیرقانونی اتباع و جلوگیری از اشتغال غیرمجاز طراحی شده است.
طبق اعلام وزارت کار ایران، تنها در شرایطی که برای شغل مورد نظر، نیروی کار ایرانی در دسترس نباشد، مجوز به کارفرما برای استخدام نیروی کار خارجی داده خواهد شد. همچنین این ویزاها مدتدار و قابل تمدید هستند و دارندگان آنها موظف به رعایت قوانین کار و بیمه ایران خواهند بود.
دیدگاه مجلس: ضرورت قانونمند شدن حضور اتباع افغان
در همین ارتباط، احمد نادری عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی و رئیس کمیته آسیبهای اجتماعی کمیسیون اجتماعی مجلس، با اشاره به پیچیدگیهای حضور اتباع افغانستانی در ایران گفت: «مدیریت حضور اتباع خارجی در ایران، مسئلهای چندوجهی است که ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی دارد. بنابراین لازم است سیاستهای ما در این زمینه جامع و آیندهنگر باشد.»
او افزود: «از یکسو، اقتصاد ایران تا حدی به نیروی کار افغانستانی وابسته است؛ بهویژه در بخشهایی مانند ساختمان، کشاورزی و صنعت. از سوی دیگر، حضور گسترده و بیضابطه این نیروها میتواند چالشهای اجتماعی و امنیتی ایجاد کند. پس باید رویکردی اتخاذ شود که هم منافع ملی کشور حفظ شود و هم کرامت انسانی اتباع افغان رعایت گردد.»
نادری با حمایت از صدور ویزای کارگری رسمی برای اتباع افغان گفت این سیاست به ساماندهی بازار کار کمک میکند، زیرا باعث میشود حضور اتباع در کشور هویتمند، قابل ردیابی و قانونی شود. او توضیح داد: «وقتی کارگران افغان با ویزای رسمی وارد ایران شوند، دلالی و واسطهگری در این بازار از بین میرود و رابطه میان کارفرما و کارگر تحت نظارت وزارت کار تنظیم میشود. این امر هم حقوق کارگران را حفظ میکند و هم جلوی ورود نیروهای غیرمتخصص را میگیرد.»
مزایای اقتصادی و اجتماعی ساماندهی نیروی کار خارجی
به اعتقاد کارشناسان، اجرای موفق سیاست صدور ویزای کارگری میتواند مزایای متعددی برای ایران و افغانستان داشته باشد.
نخست اینکه، حضور نیروی کار خارجی شناسنامهدار و قابل پیگیری میشود و دولت میتواند بر عملکرد کارفرمایان و شرایط کاری اتباع نظارت مؤثرتری داشته باشد.
دوم، کارگران افغان از وضعیت حقوقی و شغلی بهتری برخوردار میشوند؛ زیرا در قالب قراردادهای رسمی، از بیمه و مزایای قانونی بهرهمند خواهند شد.
سوم، رقابت ناسالم میان کارگران ایرانی و اتباع خارجی کاهش مییابد و بازار کار شفافتر میشود.
نادری در همین باره گفت: «با قانونمند شدن استخدام اتباع، روابط کاری شفاف میشود و از هرجومرج در بازار کار جلوگیری خواهد شد. همچنین با پرداخت مالیات و بیمه از سوی کارگران خارجی، بخشی از هزینههای عمومی کشور جبران میشود.»
او تأکید کرد که ایران باید از تجربه کشورهای موفق در مدیریت نیروی کار خارجی استفاده کند؛ کشورهایی مانند امارات و قطر که با طراحی نظام دقیق ویزای کارگری توانستهاند ضمن بهرهگیری از نیروی کار مهاجر، آسیبهای اجتماعی را به حداقل برسانند.
ضرورت ایجاد سامانه یکپارچه اطلاعاتی برای اتباع
نادری همچنین پیشنهاد داد سامانهای یکپارچه و مبتنی بر دادههای بیومتریک برای ثبت مشخصات کارگران افغان و کارفرمایان ایجاد شود.
به گفته او، این سامانه باید اطلاعات هویتی، شغلی، محل کار و وضعیت اقامت اتباع را در بر گیرد تا نظارت بر بازار کار دقیقتر و سوءاستفادهها کاهش یابد.
او افزود: «در کنار ساختار حقوقی، باید زیرساخت فرهنگی و اجتماعی نیز فراهم شود. کارفرمایان باید احساس امنیت و سهولت در استخدام داشته باشند و کارگران افغان نیز مطمئن باشند حقوقشان رعایت میشود. فقط با اعتمادسازی میان دو طرف میتوان اجرای این سیاست را پایدار کرد.»/خانه دولت
جمعبندی
بیانیه وزارت کار افغانستان بار دیگر نشان داد که نبود توافق رسمی میان دو کشور درباره اعزام نیروی کار افغان به ایران، زمینهساز فعالیت برخی سودجویان شده است.
در مقابل، ایران نیز با اجرای طرح جدید صدور ویزای کارگری بهدنبال ساماندهی حضور اتباع خارجی و قانونمند کردن بازار کار است.
اگر گفتوگوهای دو دولت به امضای توافقنامه رسمی منجر شود، میتوان امیدوار بود که روند اشتغال کارگران افغان در ایران شفاف، انسانی و منصفانهتر شود؛ روندی که هم از بروز آسیبهای اجتماعی جلوگیری میکند و هم به منافع اقتصادی دو ملت خدمت خواهد کرد.
هیچ نظر! یکی از اولین.