مراحل پرداخت مالیات بر ارث و انحصار وراثت

پس از فوت هر فرد، دارایی‌های او مطابق قانون به وراث منتقل می‌شود، اما این فرآیند بدون طی مراحل قانونی از جمله دریافت گواهی انحصار وراثت و پرداخت مالیات بر ارث امکان‌پذیر نیست. قوانین مربوط به مالیات بر ارث در سال‌های اخیر دستخوش تغییراتی شده و اکنون شامل انواع مختلفی از اموال منقول و غیرمنقول می‌شود. در ادامه، جزئیات کامل اموال مشمول، معافیت‌ها، نحوه محاسبه و مراحل پرداخت این مالیات را مرور می‌کنیم.

چه اموالی مشمول مالیات بر ارث هستند؟

به گزارش خبرمحور به نقل از راه نو آنلاین، بعد از فوت متوفی اموال او، برای ورثه به جا می ماند اما نحوه تسلیم این اموال به ورثه مراحل طولانی دارد و وراث ابتدا باید گواهی حصر ورثه دریافت، سپس با پرداخت مالیات بر ارث اموال متوفی را به نام خودشان منتقل کنند. بنابراین تا پیش از پرداخت این نوع مالیات امکان انتقال رسمی اموال متوفی وجود نخواهد داشت. از سویی قوانین مالیات بر ارثیه در طی سال ها دستخوش تغییر شده است.

چه اموالی شامل قانون مالیات بر ارث می‌شوند؟

بر اساس آخرین اصلاحات قانون مالیات‌های مستقیم نیاز است که مالیات اموال به جا مانده از متوفی توسط ورثه پرداخت شود و این مالیات پس از کسر کردن هزینه‌های برگزاری مراسم خاکسپاری، ترحیم و ادا کردن قرض‌ها و پرداخت کفاره‌ واجبات ادا نشده و رد مظالم، پرداخت می‌شود.

در اصلاحات قانون مالیاتی سال ۱۳۹۴ اموالی که مشمول پرداخت مالیات می‌شوند، هم اموال منقول می‌شود و هم اموال نامنقول را در بر می‌گیرد. اموال منقول شامل موارد زیر است:

*سپرده‌های بانکی

*اوراق بهادار (مانند سهام و اوراق قرضه)

*طلا و جواهرات

*اثاثیه منزل

*وسایل نقلیه

در مقابل اموال نامنقول شامل زمین و ملک و املاک، آپارتمان، باغ و ویلا و… است. قانون درباره مالیات مربوط به پرداخت ارث به صراحت بیان کرده است که اشخاص برای این که اموال متوفی را به صورت رسمی به نام خودشان منتقل کنند باید حتما مالیات بر ارث را پرداخت کنند.

این نکته مهم را در نظر داشته باشید که برای دریافت گواهی حصر ورثه نیازی به پرداخت مالیات مربوطه نیست. در گذشته وراث باید قبل از دریافت گواهی حصر ورثه مالیات پرداخت می کردند که در سال های اخیر این قانون برداشته شده است.

در صورتی که ورثه برای انجام امور ضروری همچون برگزاری مراسم ترحیم و خاکسپاری، پیش از طی کردن فرایندهای مربوط به پرداخت مالیات مربوطه نیاز به برداشت وجه نقد از حساب متوفی داشته باشند بانک می‌تواند بدون دریافت گواهی واریز مالیات و پس از انجام احراز هویت کامل ورثه، حداکثر تا مبلغ یک میلیون تومان به آن‌ها بپردازد.

ارزش اموال منقول و غیرمنقول برای محاسبه مالیات بر ارث بر اساس ارزش روز فوت متوفی تعیین میشود. در صورت وجود وصیت نامه معتبر از سوی متوفی، مواردی که در آن ذکر شده است در اولویت قرار میگیرد.

چه اموالی از پرداخت مالیات بر ارث معاف هستند؟

یکی از مراحل انحصار وراثت، مشخص کردن اموال معاف از مالیات است. در ادامه به صورت تیتروار به معرفی اموال معاف از پرداخت «مالیات بر ارث» می‌پردازیم.

• وجوه دریافتی پس از بازنشستگی
• حقوق سربازان وظیفه، پس‌انداز خدمت و مزایای پایان خدمت
• مطالبات دریافت شده‌ مربوط به خسارت اخراج
• وجوه دریافتی برای بازخرید خدمت، مرخصی ‌استحقاقی استفاده نشده و بیمه‌های اجتماعی
• مبلغ پرداخت شده توسط موسسات بیمه، بیمه‌گزار یا کارفرما مانند‌ بیمه‌ عمر
• خسارت فوت، دیه و مانند آن‌ها که به‌صورت یکجا یا به مرور زمان به ورثه‌ ی متوفی پرداخت می‌شود.
• لوازم منزل شخص متوفی
• دارایی شهیدان با وراث طبقه اول و دوم

آن دسته از اموالی که برای سازمان‌های دیگر به عنوان وقف یا نذر و حبس در نظر گرفته شود. البته این مورد در صورتی است که سازمان‌های مربوطه تایید کرده باشد.

همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شدبه جز موارد ذکر شده، به تمام اموال باقی‌مانده از متوفی مالیات تعلق می‌گیرد و ورثه باید حداکثر ظرف یکسال نسبت به پرداخت آن اقدام کنند. در غیر این‌صورت تا زمان پرداخت این مبلغ، ماترک بلوکه شده و امکان تقسیم یا دخل و تصرف در آن از ورثه سلب می‌شود.

مالیات بر ارث چه انواعی دارد و مبلغ آن چگونه تعیین می‌شود؟

تعداد اقلامی که این نوع مالیات باید برای آن‌ها تعیین شود کم نیست؛ به همین دلیل با قرار دادن آن‌ها در چند دسته می‌توان درمورد تعیین مبلغ‌شان بهتر صحبت کرد.

در این مطلب، به‌طور کلی اموالی که مشمول پرداخت این نوع مالیات می ‌شوند را در چهار دسته‌ اصلی قرار داده‌ و توضیح داده‌ایم که محاسبه‌ی مالیات برای هریک به چه شکلی خواهد بود.

وسایل نقلیه

میزان این مالیات برای وسایل نقلیه وراثی که در طبقه اول قرار دارند، اعم از پدر، مادر، زن، شوهر، فرزند و نوه معادل دو درصد ارزش وسیله‌ی نقلیه و برای سایر طبقات دو تا چهار برابر می‌شود. به همین منظور برای طبقه دوم میزان مالیات ۴ درصد و برای طبقه سوم ۸ درصد خواهد بود.

ملک

تعیین میزان مالیات ملک برجای‌مانده از متوفی به این صورت است که ابتدا ملک توسط کمیسیون املاک سازمان امور مالیاتی ارزش‌گذاری شده، سپس میزان هفت و نیم درصد آن برای وراث دسته‌ی اول و بین دو تا چهار برابر آن برای وراث دسته‌های دیگر معین می‌شود.

سپرده‌های بانکی، سود سهام و اوراق مشارکت

این مبلغ برای وراث دسته‌ی اول برابر سه درصد ارزش ماترک بوده و مانند دو مورد قبلی، برای وراث سایر دسته‌ها بین دو تا چهار درصد خواهد بود. تعیین ارزش اوراق مشارکت توسط سازمان امور مالیاتی انجام می‌شود و ارائه‌ی اظهارنامه در این مورد از وثاقت کافی برخوردار نیست.

اموال خارج از کشور

برای این قسم از اموال، دو مرتبه مالیات برای ارث پرداخت می‌شود. یک مرتبه در خارج از کشور و بار دیگر در داخل کشور. میزان مالیات تعیین شده در خارج از کشور بنابر قوانین همان کشور تعیین می‌شود اما این مبلغ در داخل کشور برای وراث دسته‌ی اول معادل ۱۰ درصد ارزش اموال و برای سایر آن‌ها بین سه تا چهار برابر خواهد بود.

مراحل پرداخت مالیات بر ارث چگونه است؟

پس از فوت فرد و طی شدن مراحل قانونی مربوط به انحصار وراثت، وراث موظف به پرداخت مالیات بر ارث هستند. مراحل پرداخت این مالیات به شرح زیر است:

۱.دریافت گواهی انحصار وراثت: اولین قدم برای پرداخت مالیات بر ارث، دریافت گواهی انحصار وراثت از شورای حل اختلاف است. این گواهی نشان‌دهنده تعداد وراث است. بر اساس آیین نامه صدور گواهی انحصار وراثت که در تاریخ ۲۶ اسفند سال ۱۴۰۳ تصویب شد؛ از این پس قرار است که گواهی انحصار وراثت به صورت سیستمی و و بدون درخواست ذینفعان صادر شود. این امر ظرف مدت ۲۰ روز انجام می شود و میزان سهم الارث هر کدام از وراث به صورت سیستمی محاسبه و به آن ها ابلاغ می شود و هر کدام از ورثه تا ۱۰ روز بعد از ابلاغ حق اعتراض دارند.

۲.تکمیل اظهارنامه مالیات بر ارث: وراث موظف هستند اظهارنامه مالیات بر ارث را به طور کامل و دقیق تکمیل و به اداره امور مالیاتی مربوطه ارائه کنند. در این اظهارنامه، اطلاعات مربوط به ماترک، وراث و سهم‌الارث هر یک از آنها درج می‌شود.

۳.محاسبه مالیات بر ارث: پس از ارائه اظهارنامه، اداره امور مالیاتی با توجه به اطلاعات ارائه شده و با استفاده از نرخ‌های تعیین شده در قانون، مالیات بر ارث را محاسبه می‌کند.

۴.پرداخت مالیات بر ارث: وراث موظف هستند مالیات بر ارث محاسبه شده را به حساب اداره امور مالیاتی مربوطه واریز کنند.