شرایط جدید خرید خودرو اعلام شد؛ چه کسانی حذف شدند؟

براساس آخرین اصلاحات اعمال شده بر مصوبه جلسه 543 شورای رقابت، شرایط و ضوابط متقاضیان خرید خودرو با تغییراتی همراه شده است. این اصلاحات با هدف تنظیم بازار خودروی سواری و مدیریت وضعیت انحصاری این بازار انجام شده و بخش قابل توجهی از فرآیند عرضه و تقاضای خودرو را تحت تاثیر قرار می دهد.

شورای رقابت با استناد به قوانین بالادستی و با توجه به شرایط خاص بازار خودرو در سال های اخیر، اقدام به بازنگری دستورالعمل تنظیم بازار خودروی سواری کرده است. بالا بودن شاخص های تمرکز، تقاضای انباشته، محدودیت های واردات و کاهش قدرت انتخاب مصرف کنندگان از جمله دلایلی هستند که وضعیت انحصاری بازار خودرو را تشدید کرده اند.

بر همین اساس، شورای رقابت با دریافت نظرات مشورتی و پیشنهادها و با اتکا به بند 5 ماده 58 قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی و همچنین مواد 2 و 7 قانون ساماندهی صنعت خودرو، اصلاحات جدیدی را در دستورالعمل مصوب خود اعمال کرده است.

تشخیص انحصار بازار خودرو و شمول دستورالعمل

طبق ماده 2 دستورالعمل تنظیم بازار خودروی سواری، بازار خودروهای سواری تولیدی و مونتاژی در کشور انحصاری تشخیص داده شده و مشمول این دستورالعمل هستند. این تشخیص مبنای اصلی مداخله شورای رقابت در فرآیند قیمت گذاری و شرایط عرضه خودرو محسوب می شود.

در اصلاحات بعدی این مصوبه، برخی استثناها نیز در نظر گرفته شده است. بر اساس مصوبات جدید، خودروهای سواری برقی از شمول این دستورالعمل خارج شده اند. همچنین خودروهای وارداتی که در نسخه اولیه مصوبه مشمول دستورالعمل بودند، طی اصلاحات بعدی از دایره شمول خارج شدند. این تصمیمات با هدف تفکیک بازارهای مختلف و کاهش مداخله مستقیم در بخش هایی با رقابت بیشتر اتخاذ شده است.

دستورالعمل قیمت گذاری خودروهای مشمول

در ماده 3 این دستورالعمل، چارچوب قیمت گذاری خودروهای مشمول به طور دقیق تشریح شده است. بر این اساس، مبنای تنظیم قیمت خودروها، ضوابط قیمت گذاری هیئت تعیین و تثبیت قیمت ها است. عرضه کنندگان خودرو موظفند قیمت های محاسبه شده را با رعایت تمامی احکام دستورالعمل به سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولید کنندگان اعلام کنند.

سازمان حمایت حداکثر یک ماه فرصت دارد تا قیمت های پیشنهادی را بررسی و اعلام نظر کند. در صورت تایید، قیمت ها در سامانه 124 سازمان حمایت بارگذاری می شوند. اگر سازمان حمایت در مهلت مقرر اعلام نظر نکند، قیمت های اعلامی عرضه کنندگان به منزله قیمت تایید شده تلقی خواهد شد. در صورت مخالفت، نظر سازمان حمایت ملاک عمل قرار می گیرد.

در تبصره این ماده تاکید شده است که قیمت محاسباتی صرفا قیمت عرضه کننده خودرو بوده و هزینه هایی مانند مالیات بر ارزش افزوده، بیمه شخص ثالث، عوارض شماره گذاری، هزینه های پست و فراجا در آن لحاظ نمی شود.

یکی دیگر از نکات مهم این ماده، محاسبه شاخص رقابت پذیری است. برای هر خودرو، قیمت آن با حداقل سه خودروی رقیب خارجی هم رده از نظر کلاس، کیفیت و استاندارد مقایسه می شود. وزارت صمت موظف است خودروهای رقیب خارجی و قیمت ارزی آن ها را مشخص کند و سازمان حمایت نیز شاخص رقابت پذیری و قیمت رقابتی را محاسبه می کند. رتبه رقابت پذیری هر خودرو در بررسی قیمت های پیشنهادی نقش تعیین کننده خواهد داشت.

شرایط جدید متقاضیان خرید خودرو

ماده 4 دستورالعمل به شرایط طرف تقاضا اختصاص دارد و یکی از مهم ترین بخش های اصلاحات اخیر محسوب می شود. طبق این ماده، حداقل سن متقاضیان خرید خودرو 18 سال تعیین شده است.

یکی از تغییرات مهم این بخش، محدودیت برای افرادی است که طی 48 ماه گذشته از شرکت های ایران خودرو و سایپا خودرو دریافت کرده اند. این افراد امکان ثبت نام و خرید مجدد خودرو از این دو خودروساز را نخواهند داشت. این تصمیم با هدف توزیع عادلانه تر خودرو و کاهش سوداگری اتخاذ شده است.

همچنین انتقال امتیاز و حقوق ناشی از خرید خودرو به اشخاص ثالث، حتی به صورت وکالتی، ممنوع اعلام شده است. فروش حواله خودرو به صورت وکالتی نیز غیرمجاز است و امکان صلح در قراردادهای خرید خودرو وجود ندارد.

در عین حال، تبصره هایی برای برخی گروه ها در نظر گرفته شده است. مشمولان ماده 12 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و همچنین مشمولان تبصره 5 قانون اصلاح ماده 10 قانون ساماندهی صنعت خودرو از برخی محدودیت های این ماده مستثنا هستند. این استثناها با هدف حمایت از سیاست های جمعیتی و گروه های خاص اعمال شده اند.

تعهدات عرضه کنندگان خودرو در مصوبه جدید

در ماده 5 دستورالعمل، شرایط و تعهدات طرف عرضه تشریح شده است. عرضه کنندگان خودرو موظفند برنامه تولید سالانه خود را به تفکیک ماه در ابتدای هر سال به شورای رقابت اعلام کنند و میزان تحقق آن را به صورت ماهانه گزارش دهند.

همچنین تمامی طرح های فروش و پیش فروش باید در سامانه های رسمی عرضه کنندگان ارائه شود. این شفافیت به نهادهای نظارتی کمک می کند تا فرآیند عرضه خودرو را به صورت دقیق رصد کنند.

یکی دیگر از الزامات مهم این ماده، ممنوعیت پیش فروش خودروهایی است که قیمت آن ها هنوز تعیین نشده است. این بند با هدف جلوگیری از ابهام در معاملات و حمایت از حقوق مصرف کنندگان تدوین شده است.

در مجموع، اصلاحات جدید مصوبه 543 شورای رقابت نشان دهنده تلاش برای کنترل بازار انحصاری خودرو، افزایش شفافیت، کاهش سوداگری و حمایت از مصرف کنندگان واقعی است. هرچند اجرای دقیق این مصوبات و نظارت موثر بر آن ها نقش تعیین کننده ای در موفقیت این سیاست ها خواهد داشت.

جمع بندی کوتاه

اصلاح مصوبه 543 شورای رقابت با اعمال محدودیت های جدید برای متقاضیان و تعهدات سختگیرانه تر برای خودروسازان، تلاشی برای ساماندهی بازار انحصاری خودرو و توزیع عادلانه تر آن میان مصرف کنندگان واقعی است.

منبع: ایران جیب