سرنوشت نامعلوم خودروهای ایرانی در ونزوئلا؛ پروژه ۷۰ میلیون دلاری به کجا رسید؟
به گزارش خبرمحور به نقل از فرارو، در سال ۲۰۰۶، ایران خودرو با سرمایه گذاری ۷۰ میلیون دلاری و سایپا اقدام به راهاندازی کارخانهای مشترک به نام ونیراتو (Venirauto) در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا کردند. هدف این سرمایه گذاری تولید خودروهای سواری ایرانی برای بازار ونزوئلا بود.
در همین راستا، ایران خودرو نام سنتارو را برای سمند و تورپیال را برای پراید انتخاب کرد و مونتاژ خودروها از همان سال آغاز شد. بر اساس برنامهریزی اولیه، قرار بود ۱۶ هزار دستگاه خودرو در سال اول تولید شود و طی سالهای بعد این رقم به ۲۵ هزار دستگاه افزایش یابد. با این حال کارشناسان از همان زمان نسبت به کوچک بودن مقیاس تولید و عدم صرفه اقتصادی این پروژه هشدار دادند.
نقد کارشناسان بر مقیاس اقتصادی
کارشناسان صنعت خودرو معتقد بودند برای سودده بودن، حداقل باید ۱۰۰ هزار دستگاه خودرو در سال تولید میشد. اگر تعداد تولید کمتر از این رقم باشد، تولید صرفاً مونتاژ محسوب میشود و سود قابل توجهی ایجاد نمیکند، مگر قطعات خودرو از ایران فرستاده شود و تنها مونتاژ انجام گیرد.
در سال ۲۰۰۹ اعلام شد که برای رسیدن به تولید ۱۰۰ هزار دستگاه خودرو نیاز به کارخانه جدید با هزینه ۱۰۱ میلیون دلار است. اما این طرح هرگز عملیاتی نشد. محمدرضا نجفیمنش رئیس انجمن صنایع همگن قطعهسازی در سال ۲۰۱۷ علت را عدم پرداخت بهموقع پول خودروها توسط طرف ونزوئلایی اعلام کرد.
تعطیلی و سکوت ۹ ساله پروژه
با زیانده شدن پروژه، ایران خودرو در سال ۲۰۱۵ فعالیت کارخانه را متوقف کرد. طبق گزارش روزنامه اعتماد، در دوره ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۵، تولیدات پراید تورپیال تنها ۱۱ هزار و ۶۰۵ دستگاه بود که شامل ۵ هزار و ۱۶۵ دستگاه پراید ۱۴۱ و ۶ هزار و ۴۴۰ دستگاه پراید ۱۳۲ میشد. تولید سمند نیز به سالانه ۵ هزار دستگاه محدود بود.
در این دوره پروژه تقریبا مسکوت ماند و کارخانه هیچ توسعهای نداشت تا سال ۲۰۲۳ (۱۴۰۲ هجری شمسی) که با سفر رئیسجمهور ایران به آمریکای لاتین، مذاکرات جدیدی برای احیای کارخانه آغاز شد.
احیای مجدد کارخانه در دولت سیزدهم
با نشستهای صورتگرفته، طرف ایرانی و ونزوئلایی تصمیم گرفتند تولید و صادرات ۲۰۰ هزار دستگاه خودرو طی ۵ سال را در دستور کار قرار دهند. اهداف اولیه شامل:
-
احیای کارخانه ونیراتو با مدیریت طرف ایرانی
-
ایجاد خط تولید خودروهای تجاری و مسافری
-
تولید ۴ مدل خودرو
-
صادرات خودرو به ونزوئلا
با وجود این اهداف، تولید خودرو پس از سال ۲۰۲۳ هنوز به مرحله عملیاتی نرسید. دلیل اصلی، وضعیت اقتصادی هر دو کشور و ناتوانی ونزوئلا در پرداخت هزینه خودروهای ایرانی عنوان شد.
صادرات محدود خودرو ادامه دارد
با وجود توقف تولید، صادرات خودرو ادامه یافت. در سال ۲۰۲۳، سایپا هزار دستگاه خودرو به ونزوئلا صادر کرد. این رابطه تجاری محدود خودرویی تاکنون ادامه داشته و نشان میدهد حتی در شرایط اقتصادی دشوار، همکاری تجاری بین ایران و ونزوئلا حفظ شده است
تاثیر شرایط اقتصادی بر سرمایه گذاری
تحلیل کارشناسان نشان میدهد که:
-
شرایط اقتصادی ونزوئلا، محدودیت پرداخت و تورم بالا مانع توسعه پروژه شده است
-
ایران خودرو و سایپا تمایلی به افزایش سرمایه گذاری در شرایط ریسک بالا ندارند
-
سوددهی پروژه بدون سرمایه گذاری اضافی و پرداخت بهموقع طرف ونزوئلایی، امکانپذیر نیست
بنابراین، سرمایه گذاری در ونزوئلا همچنان با ریسک بالا همراه است و آینده کارخانه ونیراتو وابسته به تحولات سیاسی و اقتصادی دو کشور است.
نگاه کارشناسی به آینده پروژه
کارشناسان بر این باورند که:
-
بدون تعهد ونزوئلا برای خرید خودروها، تولید انبوه غیرممکن است
-
سرمایه گذاری جدید نیازمند تضمین پرداخت و بازار مصرف پایدار است
-
احیای کارخانه و تولید ۲۰۰ هزار دستگاه خودرو طی ۵ سال ممکن است فقط به صورت برنامهریزی شده باقی بماند
با این حال، امکان احیای محدود کارخانه و ادامه صادرات وجود دارد. این سناریو میتواند مدل مناسبی برای کاهش ریسک سرمایه گذاری باشد.
نتیجه گیری و جمع بندی
پروژه ونیراتو یکی از تجربههای تاریخی سرمایه گذاری خودروسازان ایرانی در آمریکای لاتین است. از آغاز در ۲۰۰۶ با اهداف تولید ۱۶ هزار دستگاه خودرو، تا تعطیلی در ۲۰۱۵ و احیای محدود در ۲۰۲۳، مسیر این پروژه پر از چالشهای اقتصادی و سیاسی بوده است.
با توجه به وضعیت اقتصادی ونزوئلا و ایران، تولید انبوه خودرو همچنان با محدودیت مواجه است، اما صادرات محدود ادامه دارد و همکاری تجاری دو کشور نشاندهنده پتانسیل ادامه فعالیتهای اقتصادی و صنعتی ایران در آمریکای لاتین است.
پروژه ونیراتو همچنان به عنوان نمونهای از فرصتها و چالشهای سرمایه گذاری خارجی ایران خودرو و سایپا در منطقه مطرح است و تحولات آینده در کاراکاس میتواند سرنوشت این کارخانه را تعیین کند.
هیچ نظر! یکی از اولین.