بازار مسکن در بحران؛ خانهاولیها از خرید حذف شدند
بازار مسکن زمانی به ثبات میرسد که تقاضای مصرفی، یعنی خانوارهایی که برای سکونت خرید میکنند، حضور فعال داشته باشند. اما هنگامی که نوسانات ارزی قدرت خرید این گروه را تضعیف میکند، بازار از تعادل خارج میشود و به میدان بازی سفتهبازان تبدیل میگردد. حذف تقاضای مصرفی باعث میشود قیمتها دیگر بر اساس نیاز واقعی تعیین نشوند، بلکه تحت تأثیر انتظارات تورمی و رفتارهای هیجانی شکل بگیرند. این روند ریسک سرمایهگذاری را افزایش میدهد و حتی سازندگان را نیز نسبت به آینده مردد میکند، زیرا نمیدانند آیا مشتری واقعی برای واحدهای در حال ساخت وجود خواهد داشت یا خیر.
پیامدهای اقتصادی رکود مسکن
ادامه این وضعیت پیامدهای گستردهای برای اقتصاد دارد. وقتی بازار مسکن وارد فاز پرریسک میشود، جریان سرمایه به سمت فعالیتهای غیرمولد هدایت میشود و بخش ساختوساز که یکی از موتورهای اشتغالزایی است، دچار رکود میگردد. این رکود نهتنها عرضه آینده مسکن را کاهش میدهد، بلکه فشار قیمتی بیشتری بر بازار وارد میکند. در چنین شرایطی، اگر سیاستگذار نتواند با ابزارهای مالی، ارزی و اعتباری ثبات ایجاد کند، بازار مسکن وارد چرخهای از بیاعتمادی، کاهش عرضه و افزایش قیمتهای غیرمنطقی خواهد شد؛ چرخهای که خروج از آن دشوار و زمانبر است.
کاهش ساخت و فشار بر سازندگان
نایبرئیس اتحادیه املاک با هشدار نسبت به کاهش ۱۳ درصدی ساخت مسکن گفت: نوسانات ارزی و حذف تقاضای مصرفی، بازار را وارد مرحلهای پرریسک کرده که پیامدهای آن در آینده نزدیک آشکار میشود. بازار مسکن طی دهههای اخیر با بحران مواجه بوده و کمکاری دولتها این بحران را پیچیدهتر کرده است. حتی طرحهای حمایتی نیز نتوانستهاند تأثیر واقعی داشته باشند و موج ناامیدی در میان مستأجران افزایش یافته است.
یکی از چالشهای اصلی، عدم تعهد شبکه بانکی به اعطای تسهیلات مسکن است. نرخ مصالح ساختمانی به دلیل نوسانات ارزی و رشد قیمت طلا افزایش یافته و بهای تمامشده ساخت مسکن به شکل قابل توجهی بالا رفته است. این شرایط اجرای پروژههای انبوهسازی را دشوار میکند و فاصله بین قیمت تمامشده و توان پرداخت متقاضیان، بهویژه در طرحهای حمایتی مانند نهضت ملی مسکن، افزایش مییابد.
نقش زمین و تسهیلات در رونق بازار
کارشناسان معتقدند ارائه زمین رایگان، تأمین زیرساختها و ارائه تسهیلات مناسب به مردم میتواند راهکاری موثر باشد تا شهروندان خود وارد فرآیند ساختوساز شوند. این رویکرد در قانون برنامه هفتم توسعه نیز مورد توجه قرار گرفته و تأکید دارد که تقویت نقش مردم در تولید مسکن باید اولویت باشد.
هزینههای مسکن در سالهای اخیر افزایش شدیدی یافته و بخش قابل توجهی از درآمد خانوادهها صرف تأمین مسکن میشود. تجربه نشان میدهد بدون رفع گلوگاه تأمین مالی، رونق ساختوساز امکانپذیر نیست. شبکه بانکی نه تنها نقش حمایتی ندارد، بلکه با انحراف منابع به فعالیتهای غیرمولد، بحران را تشدید کرده است.
کاهش تقاضای مصرفی و چشمانداز آینده
نایبرئیس دوم اتحادیه مشاوران املاک با اشاره به کاهش ۱۳ درصدی ساخت مسکن تأکید کرد: این کاهش مستقیماً آینده بازار مسکن را تحت تأثیر قرار میدهد. کاهش عرضه امروز، کمبود مسکن در سالهای آینده و جهشهای قیمتی محتمل را رقم خواهد زد. حذف تقاضای مصرفی، کاهش معاملات و رکود عمیق بازار، به ویژه فشار بر دهکهای متوسط و پایین، پیامد طبیعی این شرایط است.
وی در پایان تأکید کرد: تداوم این روند بدون سیاستهای مؤثر در بازار ارز، حمایت هدفمند از ساختوساز و تقویت قدرت خرید مصرفکنندگان، میتواند بحران عمیقتری ایجاد کند که اثر مستقیم آن بر معیشت خانوارها خواهد بود. تنها با یک بسته سیاستی جامع شامل زمین، زیرساخت، تسهیلات مالی و نظارت مستمر بانکها، امکان دستیابی به بازار مسکن پایدار فراهم خواهد شد.
جمعبندی کوتاه
بازار مسکن ایران تحت تأثیر نوسانات ارزی، کاهش ساخت و حذف تقاضای مصرفی با رکود و فشار قیمتی شدید مواجه است. راهحل مؤثر شامل ارائه زمین، زیرساخت، تسهیلات مالی و نظارت مستمر بر بانکهاست تا نهضت ملی مسکن و خانهدار شدن اقشار متوسط و کمدرآمد تحقق یابد.
منبع: مهر
هیچ نظر! یکی از اولین.