چرا بیمه کشتی ها بعد از آتش بس 8 برابر شد؟

به گزارش خبرمحور به نقل از ایران جیب؛ آتش‌بس میان آمریکا و ایران اگرچه قیمت نفت را پایین آورد، اما نتوانست حق بیمه کشتی‌ها را به سطح قبل از جنگ برگرداند. تهدید آمریکا به محاصره دریایی بر بنادر ایران باعث شده بیمه عبور از هرمز هنوز ۸ برابر گران‌تر از قبل باشد.

به دنبال ادعای آمریکا در اجرایی شدن محاصره دریایی بر بنادر ایران، این بازار وارد فاز جدیدی شده است که اجازه بازگشت سریع به نرخ‌های پیش از جنگ را نمی‌دهد.

حق بیمه مازاد کشتی ها یعنی چه؟

در بیمه دریایی،  «بیمه اضافی» (Additional Premium) مبلغی است که به خاطر ریسک‌های جنگی و ناامنی به حق بیمه عادی اضافه می‌شود.

قبل از شروع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران (۲۸ فوریه / ۹ اسفند)، این مبلغ اضافی برای عبور نفتکش‌ها از خلیج فارس و تنگه هرمز معمولاً بین ۰.۱ تا ۰.۱۵ درصد ارزش بدنه و ماشین‌آلات کشتی بود (یعنی به ازای هر ۱۰۰۰ دلار ارزش کشتی، ۱ تا ۱.۵ دلار اضافه پرداخت می‌شد). برخی برآوردها سطح عادی را نزدیک ۰.۲ تا ۰.۲۵ درصد می‌دانستند.

اما پس از جنگ، دیلان مورتیمر از شرکت بیمه «مارش» اعلام کرد که نرخ‌ها به حدود ۱ تا ۱.۵ درصد افزایش یافته است. اواخر مارس، حق بیمه از اوج خود عقب نشست اما همچنان بسیار بالاتر از قبل از جنگ باقی ماند.

مؤسسه «استاندرد اند پورز» گزارش داد که علاوه اضافی برای نفتکش‌ها در خلیج فارس به حدود ۱ درصد کاهش یافته (در حالی که اوج آن ۲.۵ درصد بود) و برخی کشتی‌ها با تخفیف ۰.۸ درصد عبور کرده‌اند، اما این رقم هنوز تا ۸ برابر سطح پیش از جنگ است. یعنی بیمه کشتی‌ها در منطقه، حتی پس از آتش‌بس، ۸ برابر گران‌تر از قبل از جنگ تمام می‌شود.

چرا بیمه با اعلام آتش‌بس ارزان نشد؟

آغاز محاصره آمریکا بر بنادر ایران، بخش مهمی از این علاوه را در سطح بالاتری تثبیت کرد، زیرا بازار دیگر آتش‌بس را صرفاً یک آرامش سیاسی نمی‌بیند، بلکه گذار از شوک جنگ تمام‌عیار به شوک محدودیت‌های دریایی سازمان‌یافته می‌بیند.

در بیمه دریایی، تنها اعلام آتش‌بس کافی نیست؛ بیمه‌گذاران به وضعیت واقعی روی آب نگاه می‌کنند: توقف حملات به کشتی‌ها و بازگشت عبور منظم در تنگه. آتش‌بس جهش قیمتی بیمه را متوقف می‌کند اما اثر آن را پاک نمی‌کند و محاصره آمریکا مانع از اعمال «تخفیف وضعیت عادی» می‌شود.

از آغاز جنگ، بیمه عبور از خلیج فارس و هرمز از قیمت‌گذاری عادی به «قیمت‌گذاری جنگی» تغییر یافته است. با محاصره آمریکا، مشکل فقط وجود درگیری نظامی گسترده نیست، بلکه یک نظام دریایی اجباری جدید است که میان کشتی‌ها بر اساس پرچم، مالکیت، مسیر، محموله و مقصد تبعیض قائل می‌شود.

تنگه هرمز؛ گره کور معادله

بونوال تأکید می‌کند که تنگه هرمز همچنان گره اصلی است. هر نشانه‌ای از آرامش یا پیشرفت در آتش‌بس، قیمت‌ها را زود تعدیل می‌کند، اما هر گونه تزلزل، تنش را سریع‌تر از حد انتظار بازار بازمی‌گرداند.

محاصره آمریکا نیز همین ویژگی را دارد: تنگه را کامل نمی‌بندد، اما آن را تحت فشار دائمی امنیتی و نظامی نگه می‌دارد. از این رو، خفگی عرضه از بین نرفته و ازدحام نفتکش‌ها در خلیج فارس بلافاصله با اعلام آتش‌بس یا رویه جدید عبوری برطرف نمی‌شود؛ نیاز به زمان دارد.

انواع پوشش بیمه و چشم‌انداز آینده

برای کاهش هزینه بیمه، آرامش باید به طور میدانی تثبیت شود: حوادث به مدت کافی کاهش یابد، عبور طبیعی کشتی‌ها بازگردد، طبقه‌بندی آبراه‌ها تعدیل شود و شرکت‌های بیمه و اتکایی دوباره اشتها به ریسک پیدا کنند.

اکنون باید دید محاصره آمریکا عملاً چگونه اعمال می‌شود؛ آیا منبع تنش و ریسک حقوقی-نظامی باقی می‌ماند یا به چارچوبی کنترل‌شده تبدیل می‌شود که علاوه بیمه جدیدی اضافه نکند. تا آن زمان، بازار بیمه دریایی از «قیمت‌گذاری جنگی» به «قیمت‌گذاری حرکت عادی» منتقل نخواهد شد.

آنچه گزارش‌ها نشان می‌دهد این است که ۸ آوریل هراس فوری بازار را کاهش داد، اما به هزینه جنگ بر حمل و نقل و بیمه پایان نداد. محاصره دریایی آمریکا بر ایران، این هزینه را تا اطلاع ثانوی تثبیت کرده است. پوشش بیمه هنوز موجود است، اما گران‌تر، محتاطانه‌تر و گزینشی‌تر شده است.

مسیر بعدی نه فقط به ماندگاری آتش‌بس، بلکه به نظم گرفتن عبور در هرمز، مرزهای اجرای محاصره و عقب‌نشینی خطر از دریا (نه فقط از صفحه نمایش‌ها) بستگی دارد. این وضعیت بار دیگر قدرت بازدارندگی و تأثیرگذاری ژئوپلیتیک ایران را بر معادلات هزینه‌های جهانی به نمایش می‌گذارد.