تغذیه تابستان / بهترین خوراکی ها برای جلوگیری از گرمازدگی

مهشید چایچی، معاون توسعه سلامت مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت، با اشاره به ویژگی های این فصل گفت افراد دارای مزاج سرد و تر معمولا تحمل بیشتری در برابر گرمای تابستان دارند، اما رعایت توصیه های تغذیه ای برای همه افراد ضروری است.

بر اساس توصیه های طب ایرانی، در تابستان بهتر است غذاهای سبک، ساده و زود هضم جایگزین غذاهای سنگین، چرب و پرادویه شوند تا بدن راحت تر با گرمای هوا سازگار شود.

در این فصل قدرت هضم بدن به طور طبیعی کاهش پیدا می کند و مصرف غذاهای سنگین مانند کله پاچه، حلیم، گوشت گاو، غذاهای سرخ شده، شور و بسیار چرب می تواند مشکلات گوارشی را تشدید کند. در مقابل، سوپ های سبک حاوی سبزیجات، اسفناج، خرفه و میوه های لعاب دار مانند آلو، گزینه های مناسبی برای وعده شام هستند و به کاهش حرارت بدن و خواب بهتر کمک می کنند.

بهترین غذاها و نوشیدنی ها برای تابستان

کارشناسان طب ایرانی توصیه می کنند مصرف گوشت در تابستان کاهش یابد و در صورت استفاده، گوشت های سبک مانند جوجه، بره، بزغاله و ماهی های تازه مانند قزل آلا یا کیلکا انتخاب شوند. همچنین استفاده از چاشنی هایی مانند آبغوره، آبلیمو، رب انار ترش، سرکه، زرشک و تمر هندی همراه غذا می تواند به کاهش گرمای بدن کمک کند.

از دیگر غذاهای مناسب تابستان می توان به آب دوغ خیار، آش دوغ و آش ماست اشاره کرد. البته افرادی که معده ضعیف یا مزاج سرد دارند باید در مصرف این غذاها احتیاط کنند.

نوشیدن مایعات کافی نیز یکی از مهم ترین توصیه های متخصصان است. به دلیل تعریق زیاد، بدن در تابستان آب بیشتری از دست می دهد و احتمال غلیظ شدن خون افزایش پیدا می کند. مصرف آب، دوغ کم نمک و نوشیدنی های طبیعی مانند شربت سکنجبین، شربت ریواس، آبلیمو، نارنج و انار همراه با تخم شربتی، خاکشیر یا دانه ریحان برای حفظ آب بدن بسیار مفید است.

در کنار این نوشیدنی ها، مصرف میوه هایی مانند هندوانه، آلبالو، گیلاس، آلو، آلوچه، توت سیاه، سیب ترش، انار و به و همچنین سبزیجاتی مانند کاهو، خیار، کدو، اسفناج و خرفه نیز به کاهش حرارت بدن کمک می کند.

خوراکی های ممنوع در تابستان

متخصصان طب ایرانی هشدار می دهند افراد دارای مزاج گرم بهتر است مصرف غذاهای بسیار شیرین، شور و تند را محدود کنند. همچنین مصرف زیاد خرما، شیرینی ها و انواع آجیل در روزهای گرم توصیه نمی شود و در صورت تمایل، بادام خام و تخم کدو انتخاب های مناسب تری هستند.

یکی دیگر از نکات مهم، پرهیز از نوشیدن آب بسیار سرد یا آب یخ است. اگرچه نوشیدنی های خنک احساس تشنگی را کاهش می دهند، اما مصرف آب یخ می تواند عملکرد معده را مختل کرده و در بلندمدت زمینه ساز مشکلات گوارشی و کبدی شود.

برای کاهش عطش نیز می توان قبل از نوشیدن آب، صورت و سر را با آب خنک شست یا مقدار کمی آبلیمو یا سرکه به آب اضافه کرد. همچنین نگه داشتن خوراکی هایی مانند آلو بخارا، رب انار، قره قروت یا تمر هندی در دهان می تواند احساس تشنگی را کاهش دهد.

ورزش و سبک زندگی مناسب در روزهای گرم

فعالیت بدنی شدید در ساعات گرم روز باعث افزایش حرارت بدن و تشدید کم آبی می شود. به همین دلیل توصیه می شود ورزش در ساعات ابتدایی صبح انجام شود. افرادی که مزاج گرم و خشک دارند بهتر است ورزش های آبی مانند شنا را در برنامه خود قرار دهند.

حمام با آب ولرم یا خنک، استفاده از لباس های نخی، روشن و گشاد، کاهش فعالیت های سنگین، پرهیز از صحبت کردن طولانی و مصرف نکردن غذاهای بسیار داغ نیز از دیگر توصیه های طب ایرانی برای روزهای گرم سال است.

همچنین یک چرت کوتاه حداکثر ۳۰ دقیقه ای قبل یا بعد از ناهار، برای برخی افراد به ویژه کسانی که مزاج گرم و خشک دارند، می تواند به کاهش خستگی و تنظیم دمای بدن کمک کند.

علائم گرمازدگی را جدی بگیرید

کارشناسان وزارت بهداشت تاکید می کنند در صورت مشاهده علائمی مانند بی حالی، سردرد، ضعف شدید، تهوع، تعریق زیاد یا کاهش سطح هوشیاری، باید فرد را هرچه سریع تر به محیطی خنک منتقل کرد، لباس های اضافی را از تن او خارج کرد، بدن را با پارچه مرطوب خنک نگه داشت و در صورت هوشیار بودن، مایعات مناسب در اختیار او قرار داد. اگر علائم شدید باشد، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.

جمع بندی

رعایت تغذیه مناسب در تابستان نقش مهمی در پیشگیری از گرمازدگی و حفظ سلامت بدن دارد. مصرف غذاهای سبک، نوشیدنی های طبیعی، میوه های آبدار، کاهش مصرف غذاهای چرب و سنگین و توجه به سبک زندگی سالم، مهم ترین توصیه های طب ایرانی برای عبور سالم از روزهای گرم سال محسوب می شوند.