راز شماره ۱۰ در فوتبال / چرا این عدد برای ستاره ها خاص است؟

به گزارش از خبر محور؛ در فوتبال، بعضی شماره ها فقط یک عدد روی پیراهن نیستند. شماره ۹ یادآور مهاجم گلزن است، شماره ۷ با ستاره های کناری و وینگرها گره خورده و شماره ۶ در بسیاری از تیم ها یادآور هافبک میانی است؛ اما در میان همه شماره های فوتبال، شماره ۱۰ جایگاه متفاوتی دارد. این شماره برای سال ها با بازیکنی خلاق، تکنیکی، باهوش و تاثیرگذار پیوند خورده است؛ بازیکنی که قرار است در لحظه های حساس جریان بازی را تغییر دهد.

از پله و دیگو مارادونا تا زین الدین زیدان، میشل پلاتینی، روبرتو باجو و لیونل مسی، شماره ۱۰ بر تن بسیاری از مشهورترین ستاره های تاریخ فوتبال بوده است. فیفا نیز در توضیح جایگاه شماره های تاریخی فوتبال تاکید کرده که یک شماره روی پیراهن می تواند با یک پست، یک رکورد یا یک بازیکن افسانه ای گره بخورد.

اما سوال اصلی این است: شماره ۱۰ در فوتبال دقیقا چه معنایی دارد و چرا این شماره تا این اندازه مهم شده است؟

شماره ۱۰ در فوتبال از کجا آمد؟

برای فهمیدن معنای شماره ۱۰ باید ابتدا به دوره ای برگردیم که شماره پیراهن بازیکنان، برخلاف امروز، بیشتر با پست و جایگاه بازیکن در ترکیب ارتباط داشت.

در سیستم های قدیمی فوتبال، شماره ها تا حد زیادی به بازیکنان بر اساس موقعیت آنها در زمین اختصاص پیدا می کردند. به همین دلیل، شماره های پایین معمولا با بازیکنان اصلی و پست های مشخص ارتباط داشتند.

شماره ۱۰ در بسیاری از آرایش های کلاسیک به بازیکنی می رسید که پشت سر مهاجمان بازی می کرد یا در مرکز بخش هجومی تیم قرار داشت. این بازیکن وظیفه داشت بین خط میانی و حمله ارتباط ایجاد کند؛ توپ بگیرد، موقعیت بسازد، پاس نهایی بدهد و در صورت امکان خودش هم گل بزند.

به همین دلیل، به مرور زمان شماره ۱۰ با مفهوم بازی سازی و خلاقیت در فوتبال گره خورد.

البته نباید تصور کرد که هر بازیکنی با شماره ۱۰ دقیقا یک پست ثابت داشته است. فوتبال در طول دهه ها تغییر کرده و نقش بازیکنان نیز همراه با تاکتیک ها تغییر کرده است.

امروز ممکن است یک شماره ۱۰ در نقش هافبک هجومی، مهاجم دوم، وینگر یا حتی بازیکنی با آزادی عمل بسیار زیاد بازی کند.

بنابراین شماره ۱۰ بیشتر از اینکه یک پست کاملا مشخص باشد، به یک میراث فوتبالی و هویتی تبدیل شده است.

چرا شماره ۱۰ مهم تر از یک شماره معمولی شد؟

پاسخ را باید در ترکیب چند عامل پیدا کرد: تاریخ فوتبال، نقش تاکتیکی و ظهور ستاره های بزرگ.

وقتی چند نسل از بازیکنان فوق العاده با شماره ۱۰ درخشیدند، این شماره کم کم معنایی فراتر از شماره لباس پیدا کرد.

بازیکن شماره ۱۰ معمولا قرار بود کسی باشد که وقتی بازی گره می خورد، راهی برای باز کردن آن پیدا کند.

یک پاس عمقی، یک دریبل، یک شوت از پشت محوطه، یک ضربه ایستگاهی یا حتی یک حرکت بدون توپ می توانست نتیجه مسابقه را تغییر دهد.

در واقع، شماره ۱۰ به تدریج با این تصویر همراه شد:

بازیکنی که باید تفاوت ایجاد کند.

همین انتظار باعث شد پوشیدن شماره ۱۰ برای بسیاری از بازیکنان جوان، یک اتفاق مهم در مسیر حرفه ای شان باشد.

از سوی دیگر، شهرت بازیکنانی که این شماره را پوشیدند نیز به افسانه شدن آن کمک کرد.

فوتبالیست هایی که شماره ۱۰ به تن داشتند

پله؛ شماره ۱۰ که اتفاقی تاریخی شد

یکی از جذاب ترین بخش های داستان شماره ۱۰ این است که پله، یکی از بزرگ ترین بازیکنان تاریخ فوتبال، در ابتدا به شکلی کاملا اتفاقی صاحب این شماره شد.

فیفا روایت کرده است که در جام جهانی ۱۹۵۸، برزیل شماره پیراهن بازیکنانش را به موقع به فیفا اعلام نکرد و شماره ها به صورت تصادفی تعیین شدند. در نتیجه، شماره ها لزوما با پست بازیکنان مطابقت نداشتند.

پله که در آن زمان هنوز جوان بود و حتی رقابت را از روی نیمکت آغاز کرد، به شکل اتفاقی شماره ۱۰ را دریافت کرد. همان شماره ای که بعدها به یکی از شناخته شده ترین شماره های تاریخ فوتبال تبدیل شد.

پله در همان جام جهانی درخشید و برزیل قهرمان شد.

به این ترتیب، شماره ای که می توانست فقط یک عدد تصادفی باشد، روی پیراهن یکی از بزرگ ترین ستاره های تاریخ قرار گرفت.

این اتفاق یکی از مهم ترین نقاط عطف در داستان شماره ۱۰ است.

پله بعدها در چهار دوره جام جهانی برای برزیل با این شماره بازی کرد و مجموع گل های او در جام جهانی با شماره ۱۰ به ۱۲ رسید. جالب اینکه بر اساس آمار فیفا، پله، لیونل مسی و کیلیان امباپه هر کدام ۱۲ گل جام جهانی با شماره ۱۰ به ثمر رسانده اند.

در نتیجه، می توان گفت پله فقط شماره ۱۰ را نپوشید؛ بلکه به شناخته شدن جهانی این شماره کمک کرد.

مارادونا و تولد دوباره شماره ۱۰

اگر پله شماره ۱۰ را به شهرت جهانی رساند، دیگو مارادونا معنای دیگری به آن اضافه کرد.

مارادونا در دهه ۱۹۸۰ یکی از نمادهای اصلی شماره ۱۰ فوتبال بود. سبک بازی او، دریبل های تماشایی، کنترل توپ و توانایی تغییر نتیجه مسابقه باعث شد شماره ۱۰ بیش از گذشته با مفهوم «ستاره اصلی تیم» ارتباط پیدا کند.

جام جهانی ۱۹۸۶ نقطه اوج این داستان بود.

مارادونا در آن مسابقات با پیراهن شماره ۱۰ آرژانتین بازی کرد و در دیدار معروف برابر انگلیس دو گل تاریخی به ثمر رساند؛ یکی همان گل جنجالی «دست خدا» و دیگری گلی که فیفا از آن به عنوان «گل قرن» یاد کرده است.

در آن مسابقات، شماره ۱۰ دیگر صرفا شماره یک هافبک هجومی نبود.

شماره ۱۰، نماد بازیکنی شده بود که می توانست سرنوشت یک مسابقه و حتی یک تورنمنت را تغییر دهد.

مارادونا بعدها به یکی از مهم ترین نمادهای این شماره در تاریخ فوتبال تبدیل شد.

حتی در آرژانتین، اهمیت شماره ۱۰ به سطحی فراتر از فوتبال باشگاهی رسید. فیفا در گزارشی درباره جایگاه این شماره در فوتبال آرژانتین، به ارتباط تاریخی میان بازیکنانی مانند ماریو کمپس، مارادونا و مسی اشاره کرده است.

زیدان، پلاتینی و باجو؛ شماره ۱۰ در اروپا

داستان شماره ۱۰ فقط به آمریکای جنوبی محدود نمی شود.

در فوتبال اروپا نیز بازیکنانی با این شماره درخشیدند که هرکدام تصویری متفاوت از «بازیکن شماره ۱۰» ارائه کردند.

میشل پلاتینی یکی از مشهورترین نمونه هاست. او بازیکنی بود که با دید بازی، پاس های دقیق و توانایی گلزنی از خط میانی، تعریف کلاسیک شماره ۱۰ را به نمایش می گذاشت.

روبرتو باجو نیز یکی از نمادهای شماره ۱۰ در فوتبال ایتالیا بود؛ بازیکنی که تکنیک، خلاقیت و توانایی ایجاد موقعیت او باعث شد این شماره با نامش پیوند بخورد.

بعدتر زین الدین زیدان تصویر دیگری از شماره ۱۰ ارائه کرد. کنترل توپ، تکنیک، پاس و توانایی اداره جریان بازی، ویژگی هایی بودند که او را به یکی از نمادهای این شماره تبدیل کردند.

فیفا در مطلبی درباره جایگاه شماره ۱۰، از بازیکنانی مانند زیدان، پلاتینی، مارادونا و پله به عنوان چهره هایی یاد کرده که این شماره را در تاریخ فوتبال ماندگار کرده اند.

مسی؛ شماره ۱۰ در فوتبال مدرن

اگر بخواهیم درباره شماره ۱۰ در فوتبال امروز صحبت کنیم، نام لیونل مسی تقریبا اجتناب ناپذیر است.

مسی یکی از مشهورترین شماره ۱۰های نسل معاصر است و در تیم ملی آرژانتین نیز این شماره را بر تن کرده است.

اما سبک بازی او نشان می دهد که معنای شماره ۱۰ در فوتبال مدرن تغییر کرده است.

مسی فقط یک بازی ساز کلاسیک نیست.

او می تواند از سمت راست حرکت کند، از عمق زمین توپ بگیرد، به عنوان مهاجم دوم بازی کند، به قلب دفاع نفوذ کند، پاس نهایی بدهد یا خودش تمام کننده حمله باشد.

در واقع، شماره ۱۰ مدرن آزادی بیشتری نسبت به نسخه کلاسیک این نقش دارد.

فیفا در بررسی مسیر مسی در جام جهانی نیز او را به عنوان بازیکنی توصیف کرده که نقش بازی ساز و مهره تاثیرگذار تیم آرژانتین را بر عهده داشته است.

مسی همچنین یکی از سه بازیکنی است که طبق آمار فیفا، ۱۲ گل در جام جهانی با شماره ۱۰ به ثمر رسانده اند؛ دو بازیکن دیگر پله و امباپه هستند.

این آمار نشان می دهد شماره ۱۰ در تاریخ جام جهانی نیز فقط یک شماره معمولی نبوده است.

آیا شماره ۱۰ همیشه باید بازی ساز باشد؟

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم هر بازیکن شماره ۱۰ باید دقیقا پشت مهاجم قرار بگیرد.

در فوتبال مدرن، چنین قانونی وجود ندارد.

شماره پیراهن به تنهایی پست بازیکن را تعیین نمی کند.

یک بازیکن با شماره ۱۰ می تواند در سیستم ۴-۲-۳-۱ پشت مهاجم بازی کند، در آرایش ۴-۳-۳ از کناره ها حرکت کند یا حتی در بعضی سیستم ها نقش مهاجم داشته باشد.

تاکتیک های فوتبال مدرن باعث شده مرز میان پست ها تا حد زیادی تغییر کند.

امروزه مربیان از بازیکنان هجومی می خواهند در جریان مسابقه دائما جای خود را تغییر دهند.

به همین دلیل، شماره ۱۰ بیشتر یک مفهوم فوتبالی است تا یک دستور تاکتیکی ثابت.

مفهوم اصلی این شماره همچنان به خلاقیت، تکنیک، تصمیم گیری و تاثیرگذاری هجومی مربوط است؛ اما شکل اجرای آن می تواند از تیمی به تیم دیگر متفاوت باشد.

تفاوت شماره ۱۰ کلاسیک و شماره ۱۰ مدرن چیست؟

شماره ۱۰ کلاسیک معمولا بازیکنی بود که در فضای پشت مهاجم قرار می گرفت.

وظایف اصلی او شامل موارد زیر بود:

• دریافت توپ بین خطوط
• پاس نهایی
• خلق موقعیت
• کنترل ریتم حملات
• دریبل زدن
• ارسال پاس های عمقی
• شوت زدن
• ارتباط میان هافبک ها و مهاجمان

اما شماره ۱۰ مدرن ممکن است وظایف بیشتری داشته باشد.

او باید پرس کند، توپ از دست رفته را دنبال کند، به کناره ها برود، در ساخت حمله شرکت کند و حتی در برخی سیستم ها وظایف دفاعی داشته باشد.

به همین دلیل، فوتبال مدرن باعث شده تعریف شماره ۱۰ گسترده تر شود.

شماره ۱۰ دیگر لزوما یک بازیکن ثابت در مرکز زمین نیست؛ بلکه بازیکنی است که آزادی و مسئولیت زیادی برای تاثیرگذاری روی حمله دارد.

چرا پوشیدن شماره ۱۰ برای بازیکنان فشار ایجاد می کند؟

وقتی یک شماره با نام بازیکنانی مانند پله، مارادونا، زیدان، پلاتینی و مسی گره خورده باشد، طبیعی است که پوشیدن آن برای بازیکن بعدی آسان نباشد.

شماره ۱۰ نوعی میراث دارد.

برای مثال، وقتی بازیکنی شماره ۱۰ باشگاه یا تیم ملی را می پوشد، هواداران ممکن است ناخودآگاه او را با ستاره های قبلی مقایسه کنند.

حتی در برخی باشگاه ها، این شماره به بخشی از هویت تیم تبدیل شده است.

نمونه معروف آن سانتوس برزیل است که شماره ۱۰ با میراث پله پیوند بسیار نزدیکی دارد. یفرسون سوتلدو، بازیکن ونزوئلایی، زمانی که به سانتوس رفت، خودش درخواست پوشیدن شماره ۱۰ را مطرح کرد و درباره اهمیت آن صحبت کرد.

بنابراین شماره ۱۰ می تواند برای یک بازیکن هم افتخار باشد و هم مسئولیت.

آیا شماره ۱۰ بهترین شماره فوتبال است؟

از نظر قوانین فوتبال، چنین چیزی وجود ندارد.

هیچ قانون فوتبالی نمی گوید شماره ۱۰ از شماره ۹ یا ۷ مهم تر است.

اهمیت این شماره بیشتر تاریخی و فرهنگی است.

در واقع، شهرت شماره ۱۰ نتیجه عملکرد بازیکنانی است که آن را پوشیده اند.

اگر بازیکنان بزرگی مانند پله، مارادونا، پلاتینی، زیدان و مسی شماره دیگری داشتند، احتمالا آن شماره نیز امروز جایگاه ویژه ای پیدا می کرد.

حتی داستان پله نشان می دهد که بخشی از این افسانه چگونه شکل گرفته است: شماره ۱۰ او در جام جهانی ۱۹۵۸ اساسا حاصل یک انتخاب تصادفی بود.

پس افسانه شماره ۱۰ بیشتر از آنکه از خود عدد شروع شده باشد، از بازیکنانی شروع شده که آن را به تن کردند.

شماره ۱۰ در جام جهانی؛ یک عدد تاریخی

شماره ۱۰ در جام جهانی نیز سابقه قابل توجهی دارد.

بر اساس آمار منتشرشده توسط فیفا، مجموع گل های بازیکنانی که با شماره ۱۰ در جام جهانی به میدان رفته اند، تا پایان جام جهانی ۲۰۲۲ به ۳۱۵ گل رسیده و ۱۳۰ بازیکن مختلف با این شماره در جام جهانی گل زده اند.

اما نکته جذاب تر این است که سه بازیکن در صدر جدول گلزنان شماره ۱۰ قرار دارند:

پله، لیونل مسی و کیلیان امباپه؛ هر کدام با ۱۲ گل.

این آمار نشان می دهد شماره ۱۰ فقط با بازی سازی و پاس گل شناخته نمی شود؛ بزرگ ترین شماره ۱۰ها در مقاطع مختلف، گلزن های بسیار مهمی نیز بوده اند.

چرا شماره ۱۰ هنوز در فوتبال محبوب است؟

با وجود تغییرات گسترده در تاکتیک فوتبال، شماره ۱۰ همچنان جذابیت خود را حفظ کرده است.

دلیل اصلی شاید این باشد که هواداران فوتبال همیشه عاشق بازیکنانی هستند که غیرقابل پیش بینی بازی می کنند.

یک شماره ۱۰ می تواند در یک لحظه با یک پاس دفاع را باز کند، چند بازیکن را دریبل بزند یا با یک شوت سرنوشت مسابقه را تغییر دهد.

به همین دلیل، این شماره با مفهوم خلاقیت پیوند خورده است.

از طرف دیگر، داستان تاریخی آن نیز باعث شده نسل های جدید بازیکنان با دیدن شماره ۱۰ روی پیراهن، ناخودآگاه به یاد ستاره های بزرگ فوتبال بیفتند.

به همین دلیل است که شماره ۱۰ را می توان یکی از معدود شماره هایی دانست که هویت مستقل فوتبالی پیدا کرده است.

شماره ۱۰؛ از یک عدد تصادفی تا یک میراث فوتبالی

شاید عجیب ترین قسمت داستان شماره ۱۰ این باشد که بخش مهمی از شهرت آن از یک اتفاق تصادفی آغاز شد.

در جام جهانی ۱۹۵۸، شماره ۱۰ به پله رسید؛ بازیکنی که هنوز در آغاز مسیر حرفه ای خود بود. همان بازیکن بعدها به یکی از بزرگ ترین اسطوره های تاریخ فوتبال تبدیل شد و شماره ۱۰ را برای همیشه در ذهن میلیون ها هوادار ثبت کرد.

پس از آن، نسل های مختلفی از ستاره ها این میراث را ادامه دادند.

مارادونا در آرژانتین، پلاتینی و باجو در اروپا، زیدان در فرانسه و رئال مادرید و سپس مسی در آرژانتین و فوتبال جهان.

هر کدام سبک متفاوتی داشتند، اما یک نقطه مشترک وجود داشت:

شماره ۱۰ باید بازیکنی را معرفی می کرد که قرار است اتفاقی متفاوت در زمین رقم بزند.

البته فوتبال امروز دیگر مانند گذشته شماره ها را به شکل کاملا سنتی به پست ها وابسته نمی کند. بازیکنان می توانند شماره های مختلفی انتخاب کنند و یک شماره ۱۰ ممکن است در چند پست مختلف بازی کند.

اما میراث این شماره همچنان باقی مانده است.

جمع بندی

شماره ۱۰ در فوتبال یک شماره معمولی نیست. این شماره در طول تاریخ با بازیکنان خلاق، بازی ساز و تاثیرگذار پیوند خورده و نام ستاره هایی مانند پله، مارادونا، پلاتینی، زیدان و مسی به آن اعتبار ویژه ای داده است.

جالب تر اینکه داستان این شماره با یک اتفاق کاملا تصادفی نیز گره خورده است؛ پله در جام جهانی ۱۹۵۸ به دلیل انتخاب تصادفی شماره ها، شماره ۱۰ را دریافت کرد و بعدها همین شماره را به یکی از مشهورترین شماره های تاریخ فوتبال تبدیل کرد.

امروز دیگر نمی توان گفت هر بازیکن شماره ۱۰ دقیقا باید در یک پست خاص بازی کند. فوتبال تغییر کرده و نقش ها انعطاف پذیرتر شده اند. با این حال، مفهوم شماره ۱۰ همچنان زنده است: خلاقیت، تکنیک، بازی سازی و توانایی تغییر جریان مسابقه.

شاید به همین دلیل باشد که وقتی یک بازیکن جوان برای نخستین بار شماره ۱۰ را بر تن می کند، ما فقط یک عدد روی پیراهن نمی بینیم؛ بلکه انتظار داریم داستان تازه ای از افسانه شماره ۱۰ آغاز شود.