رشد انفجاری هوش مصنوعی؛ تحول واقعی یا حباب سرمایه‌گذاری؟

 به نقل از اکوایران، هیجان بی‌سابقه پیرامون هوش مصنوعی باعث شده بازار سهام آمریکا طی مدت کوتاهی بیش از ۲۱ تریلیون دلار رشد کند. بسیاری از تحلیلگران این رشد را با انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم مقایسه می‌کنند. سرمایه‌گذاران معتقدند هوش مصنوعی همان نقشی را در قرن بیست‌ویکم ایفا خواهد کرد که راه‌آهن، برق یا اینترنت در گذشته داشتند.

اما در مقابل، برخی کارشناسان هشدار می‌دهند که بخش بزرگی از این رشد تنها حاصل هیجان و انتظارات اغراق‌آمیز است. اگر واقعاً این بازار درگیر یک حباب تکنولوژیک باشد، ترکیدن آن چه پیامدهایی خواهد داشت؟

فاصله میان درآمد واقعی و انتظارات

آمارها نشان می‌دهد هیجان موجود چندان با واقعیت درآمدی هم‌خوانی ندارد. درآمد سالانه شرکت‌های پیشرو در حوزه AI حدود ۵۰ میلیارد دلار است. این رقم در برابر موج سرمایه‌گذاری چند تریلیون دلاری رقم ناچیزی محسوب می‌شود.

برای مقایسه، تنها سرمایه‌گذاری جهانی پیش‌بینی‌شده در مراکز داده بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ حدود ۲.۹ تریلیون دلار است. بنابراین درآمد کنونی شرکت‌های AI کمتر از دو درصد این سرمایه‌گذاری عظیم خواهد بود.

مطالعه مؤسسه MIT نیز نشان می‌دهد که ۹۵ درصد از سازمان‌ها هنوز هیچ بازده مالی از سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی مولد کسب نکرده‌اند. این شکاف بزرگ میان انتظارات و نتایج واقعی، دلیل اصلی نگرانی‌ها درباره شکل‌گیری یک حباب است.

شباهت‌های تاریخی؛ وقتی فناوری با حباب همراه می‌شود

تاریخ اقتصادی جهان نشان می‌دهد هر فناوری بزرگی در ابتدای راه با نوعی حباب مالی همراه بوده است.

همان‌طور که دیده می‌شود، حتی اگر حباب‌ها ترکیده‌اند، فناوری‌های پایه باقی مانده‌اند. اینترنت پس از نابودی بسیاری از شرکت‌های دات‌کام رشد کرد و امروز زیرساخت حیاتی اقتصاد جهانی است. همین اتفاق ممکن است در مورد AI نیز رخ دهد.

سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، اخیراً اظهار کرده: «ما در فاز هیجان‌زدگی بیش از حد درباره هوش مصنوعی هستیم.» جمله‌ای که بسیاری آن را دقیق‌ترین توصیف از شرایط فعلی می‌دانند.

چه عواملی شدت یک حباب را مشخص می‌کند؟

بررسی تاریخی نشان می‌دهد چهار عامل اساسی تعیین می‌کنند که یک حباب مالی تا چه اندازه خطرناک خواهد بود:

1. جرقه اولیه: آیا حباب ناشی از سیاست‌های دولتی است یا پیشرفت تکنولوژیک؟ در مورد هوش مصنوعی، جرقه بیشتر از جنس فناوری است و نه سیاست.

2. میزان سرمایه‌گذاری: تاکنون حدود ۳ تا ۴ درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا به AI اختصاص یافته است. این در مقایسه با سرمایه‌گذاری‌های سنگین‌تر در راه‌آهن قرن نوزدهم عدد کوچکی محسوب می‌شود.

3. دوام دارایی‌ها: تراشه‌ها و پردازنده‌های AI عمر مفید حدود ۹ سال دارند. این رقم کمتر از دوام کابل‌های فیبرنوری در عصر دات‌کام (۱۵ سال) است و می‌تواند ریسک بالاتری ایجاد کند.

4. گروه‌های در معرض ضرر: بخش عمده سرمایه‌گذاری‌های AI توسط شرکت‌های بزرگ و صندوق‌های خصوصی انجام می‌شود، نه بانک‌ها. بنابراین خطر ایجاد بحران مالی سیستمیک نسبتاً کمتر است.

این عوامل باعث می‌شود حتی در صورت ترکیدن حباب، شدت بحران مشابه بحران‌های بانکی یا مالی گذشته نباشد.

پیامدهای احتمالی برای اقتصاد آمریکا

اگر فرض کنیم بازار AI درگیر یک حباب است و این حباب ترکیده شود، چه اتفاقی می‌افتد؟

• برخی از غول‌های امروز مانند انویدیا یا حتی متا ممکن است ارزش بازار خود را به‌طور قابل توجهی از دست بدهند.

• خانواده‌های ثروتمند آمریکایی که حدود ۳۰ درصد از دارایی‌شان در سهام است، بیشترین آسیب را خواهند دید.

• بانک‌ها به دلیل مشارکت محدود در موج AI، کمتر درگیر بحران می‌شوند.

• بسیاری از استارتاپ‌ها ورشکست خواهند شد، اما زیرساخت‌های ایجادشده (مانند مراکز داده و فیبر نوری) باقی خواهد ماند.

در نتیجه، حتی ترکیدن حباب می‌تواند مقدمه‌ای برای شکل‌گیری نسل بعدی فناوری‌ها باشد؛ همان‌طور که اینترنت پس از بحران دات‌کام رشد کرد.

جمع‌بندی کوتاه

بازار هوش مصنوعی در آمریکا طی مدت کوتاهی جهش ۲۱ تریلیون دلاری را تجربه کرده است. اما داده‌های واقعی نشان می‌دهد بخش بزرگی از این رشد ممکن است ناشی از انتظارات اغراق‌آمیز باشد. تاریخ نیز نشان می‌دهد که حباب‌های فناوری اگرچه سرمایه‌گذاران زیادی را متضرر کرده‌اند، اما زیرساخت‌های ماندگاری ایجاد کرده‌اند. حتی اگر حباب AI بترکد، سرمایه‌گذاری عظیم در مراکز داده و زیرساخت دیجیتال، آینده‌ای پایدار برای فناوری رقم خواهد زد. پرسش اصلی این است که کدام شرکت‌ها پس از ترکیدن احتمالی حباب زنده می‌مانند و رهبر نسل بعدی تکنولوژی خواهند شد؟/اقتصادنیوز