روش دوم کالابرگ جنجالی شد؛ انتخابی که راه برگشت ندارد

دولت طی یک ماه گذشته و در راستای سیاست حذف ارز ترجیحی، تصمیم گرفت شیوه حمایت معیشتی از خانوارها را تغییر دهد. هدف اعلام شده این سیاست، حذف رانت، کاهش فساد در زنجیره تامین و رساندن یارانه کالاهای اساسی به مصرف کننده نهایی بود. بر همین اساس، پرداخت یارانه از ابتدای زنجیره تامین حذف و به شکل کالابرگ الکترونیکی مستقیما به مردم اختصاص یافت.

در گام نخست اجرای این طرح، دولت اعلام کرد که به ازای هر یک از اعضای خانوار، مبلغ یک میلیون تومان به حساب سرپرست خانوار واریز می شود تا صرف خرید ۱۱ قلم کالای اساسی شود. این مرحله با استقبال نسبی مردم مواجه شد، چرا که خانوارها اختیار بیشتری در انتخاب کالا داشتند و نیازی به پرداخت مبلغ اضافی از جیب خود نبود.

با این حال، حدود دو هفته پس از آغاز اجرای طرح، دولت از اجرای روش دوم کالابرگ خبر داد؛ روشی که از ۲۸ دی ماه فعال شد و به سرعت به یکی از چالش برانگیزترین تصمیمات اقتصادی اخیر تبدیل شد.

در روش دوم، خانوارهایی که از دریافت یارانه نقدی صرف نظر می کنند، می توانند ۹ قلم کالای اساسی را به مدت سه ماه با قیمت ثابت دریافت کنند. دولت متعهد شده است که مابه التفاوت افزایش قیمت این کالاها را پرداخت کند و مصرف کننده تنها مبلغی مشخص و از پیش تعیین شده را برای هر قلم کالا بپردازد.

انتخابی که راه برگشت ندارد

یکی از اصلی ترین اعتراضات شهروندان به روش دوم کالابرگ، نبود امکان لغو یا انصراف پس از ثبت انتخاب است. طبق پیام ها و نظرات متعدد مردم، پس از انتخاب این روش، هیچ گزینه ای برای بازگشت به روش اول یا تغییر تصمیم در سامانه پیش بینی نشده است.

بسیاری از شهروندان اعلام کرده اند که هنگام انتخاب روش دوم، اطلاع رسانی شفاف و کاملی درباره جزئیات مالی این طرح انجام نشده و آن ها پس از ثبت انتخاب متوجه شده اند که باید به ازای هر نفر حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان از جیب خود پرداخت کنند.

این در حالی است که بخش قابل توجهی از مشمولان کالابرگ، خانوارهای کم درآمد هستند که اساسا توان پرداخت چنین مبالغی را ندارند. به گفته شهروندان، فلسفه اصلی کالابرگ حمایت از همین اقشار بوده، نه تحمیل هزینه جدید به آن ها.

اگر پول داشتیم کالابرگ نمیخواستیم

تعداد زیادی از شهروندان تاکید دارند که روش دوم کالابرگ را به اشتباه انتخاب کرده اند و اکنون خواستار فعال شدن گزینه لغو یا بازگشت به روش اول هستند. به گفته آن ها، اگر توان پرداخت مبلغ اضافه را داشتند، اساسا نیازی به استفاده از کالابرگ نداشتند.

برخی خانوارها اعلام کرده اند که هم زمان با اجرای این طرح، قیمت کالاها در فروشگاه ها افزایش یافته و نظارت موثری بر اجرای قیمت های مصوب وجود ندارد. گزارش هایی نیز درباره دریافت کارمزد اضافی توسط برخی فروشگاه ها منتشر شده؛ به طور مثال، دریافت ۵ هزار تومان کارمزد برای هر خرید که خارج از چارچوب اعلامی طرح است.

از سوی دیگر، برخی شهروندان به کیفیت و تنوع پایین کالاهای ارائه شده در قالب روش دوم اعتراض دارند. به گفته آن ها، خانواده ها عملا مجبور به خرید اقلامی می شوند که لزوما با نیاز واقعی شان همخوانی ندارد و حق انتخاب آن ها به شدت محدود شده است.

بلاتکلیفی مردم و پاسخ منفی پشتیبانی

یکی دیگر از مطالبات پرتکرار شهروندان، پرداخت مستقیم یارانه به خانوارها به جای واریز آن به حساب فروشگاه هاست. مردم معتقدند که این شیوه میتواند شفافیت بیشتری ایجاد کند و از بروز تخلفات احتمالی جلوگیری کند.

در میان نظرات ثبت شده، حتی برخی افراد عنوان کرده اند که از منابع غیررسمی شنیده اند قرار است در آینده گزینه لغو به سامانه اضافه شود؛ اما تا این لحظه هیچ اطلاع رسانی رسمی و شفافی درباره این موضوع انجام نشده است.

برخی شهروندان اعلام کرده اند که با پشتیبانی طرح تماس گرفته اند، اما پاسخ دریافتی این بوده که امکان انصراف از روش دوم وجود ندارد. این پاسخ، بلاتکلیفی و نگرانی مردم را دوچندان کرده و اعتماد عمومی به اجرای طرح را کاهش داده است.

جزئیات روش دوم کالابرگ

در روش دوم طرح کالابرگ الکترونیکی، خانوارها با پرداخت مبلغی بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان، بسته ای شامل ۹ قلم کالای اساسی دریافت می کنند. این اقلام شامل مرغ ۱.۵ کیلوگرم، روغن ۸۱۰ گرم، تخم مرغ ۱ کیلوگرم، برنج ۱ کیلوگرم، قند و شکر ۵۰۰ گرم، ماکارونی ۷۰۰ گرم، شیر کم چرب ۹۰۰ گرم، پنیر ۴۰۰ گرمی و ماست کم چرب ۹۰۰ گرمی است.

این بسته در ماه های بهمن، اسفند و فروردین عرضه می شود و دولت اعلام کرده قیمت آن در این بازه زمانی ثابت خواهد بود. متقاضیان این روش تا ۱۰ بهمن ماه فرصت دارند با شماره گیری کد دستوری اعلام شده، اطلاعات خود را ثبت کنند.

با این حال، ابهامات، ضعف اطلاع رسانی، نبود حق انصراف و فشار مالی ناخواسته، باعث شده روش دوم کالابرگ به جای حمایت معیشتی، به منبع جدیدی از نارضایتی اجتماعی تبدیل شود.

جمع بندی کوتاه

روش دوم کالابرگ الکترونیکی با نبود امکان لغو، ضعف اطلاع رسانی و الزام به پرداخت نقدی، اعتراض گسترده خانوارهای کم درآمد را به دنبال داشته و حالا چشم ها به تصمیم دولت برای اصلاح یا بازنگری این طرح دوخته شده است.

منبع: ایسنا