عیدی بازنشستگان ۱۴۰۵ در آستانه تغییر؛ برابر با کارگران می‌شود؟

به گزارش خبرمحور به نقل از ایلنا، موضوع عيدي بازنشستگان کارگري در سالهاي اخير به يکي از مهمترين مطالبات اجتماعي تبديل شده است. هر ساله با نزديک شدن به ماههاي پاياني سال، بازنشستگان صندوق تامين اجتماعي به روشني نشان ميدهند که بزرگترين دغدغه آنها، تفاوت فاحش ميان عيدي کارگران شاغل و عيدي بازنشستگان کارگري است؛ تفاوتي که به گفته آنان نه تنها منطقي نيست، بلکه برخلاف ماهيت کارگري اين قشر و سالها پرداخت حق بيمه محسوب ميشود.

جمعي از بازنشستگان کارگري در روزهاي گذشته بار ديگر خواستار اجراي «عيدي کارگري» براي خود شده اند و تاکيد دارند که سياست فعلي در پرداخت عيدي، تبعيضي آشکار ميان کارگران شاغل و بازنشسته ايجاد ميکند.

عيدي بازنشستگان؛ چرا مثل کارمندان دولت پرداخت ميشود؟

طبق قانون خدمات کشوري، کارمندان دولت و بازنشستگان کشوري و لشکري هر سال «مبلغ ثابت» به عنوان عيدي دريافت ميکنند که معمولاً رقمي نزديک به کارمندان دولت است. اما بازنشستگان تامين اجتماعي با وجود هويت کارگري، سالهاست که تابع همان شيوه پرداخت عيدي کارمندان هستند.

اين گروه ميگويند:
«ما 30 سال کارگر بوديم، نه کارمند. چرا بايد عيدي ما مثل کارمندان دولت محاسبه شود؟ وقتي حقوق ما هم به اندازه آنها نيست، اين چه منطقي دارد که عيدي ما با معيار آنها پرداخت شود؟»

اين پرسش، سالهاست بدون پاسخ روشن و قطعي باقي مانده و هر سال با نزديک شدن به ماه اسفند، شدت اعتراضات بازنشستگان بيشتر ميشود.

قانون چه ميگويد؟ عيدي کارگران چگونه محاسبه ميشود؟

براساس قانون کار، عيدي و پاداش سالانه کارگران شاغل به اين صورت تعريف شده است:

• دو برابر حداقل حقوق ماهانه

• البته سقف پرداخت تا سه برابر حداقل مزد قابل افزايش است

• مبناي محاسبه عيدي فقط «حداقل مزد» است نه حقوق دريافتي

به عنوان نمونه، اگر حداقل مزد يک کارگر ۱۰ ميليون تومان باشد، عيدي او بايد ۲۰ تا ۳۰ ميليون تومان تعيين شود.

اما در مقابل، عيدي بازنشستگان تامين اجتماعي حدود ۹ تا ۱۲ ميليون تومان است؛ يعني تقريباً نصف عيدي کارگران شاغل.

بازنشستگان ميگويند:
«وقتي ما کارگر بوديم و حق بيمه کارگري پرداخت کرديم، چرا بايد بعد از بازنشستگي با فرمول کارمندي عيدي بگيريم؟»

چرا بازنشستگان کارگري به عيدي کارگري اصرار دارند؟

دلايل اين مطالبه گسترده و مداوم را ميتوان در چند محور خلاصه کرد:

1. هويت کارگري
   کل سابقه شغلي اين قشر بر اساس قانون کار بوده و نه قانون خدمات کشوري.

2. پرداخت حق بيمه کارگري
   آنها ميگويند ۳۰ سال حق بيمه به صندوق کارگري پرداخت کرده اند و عيدي آنها بايد بر اساس قانون کار تعيين شود.

3. فاصله شديد درآمدي با هزينه هاي زندگي
   مستمري بازنشستگان تامين اجتماعي در بسياري از موارد زير خط فقر است.

4. نابرابري ميان شاغل و بازنشسته
   وقتي يک کارگر شاغل ۲۰ تا ۳۰ ميليون تومان عيدي ميگيرد اما کارگر بازنشسته فقط ۱۰ ميليون تومان، طبيعي است که احساس تبعيض به وجود آيد.

5. بار مالي کمتر نسبت به تصور عمومي
   برخي کارشناسان معتقدند افزايش عيدي بازنشستگان به مدل کارگري، بار مالي سنگيني بر صندوق تحميل نميکند؛ به شرط اصلاح ساختاري.

بازنشستگان چه ميگويند؟ صداي اعتراض از ميدان واقعي زندگي

بازنشستگان کارگري در گفت وگوهاي متعدد تاکيد کرده اند:

«ما عيدي کارمندي نميخواهيم. هويت ما کارگري است. بايد عيدي ما بر اساس حداقل دستمزد کارگران شاغل پرداخت شود.»

«وقتي حقوق ما به اندازه کارمندان نيست، چرا بايد عيدي ما مثل آنها محاسبه شود؟»

«ما با دستمزد کارگري زندگي کرديم و بعد از بازنشستگي هم با همين دستمزد روزگار ميگذرانيم. عيدي کارگري حق طبيعي ماست.»

«اگر قانون کار را براي بازنشستگي اجرا نميکنند، پس چرا ۳۰ سال از ما حق بيمه کارگري گرفته اند؟»

اين سخنان نشان ميدهد مطالبه بازنشستگان نه هيجاني، بلکه برآمده از سالها تجربه زندگي با حداقل امکانات است.

دولت و تامين اجتماعي چه پاسخي داده اند؟

دولت تاکنون پاسخ روشني براي تغيير ساختار پرداخت عيدي نداده است.
سازمان تامين اجتماعي نيز اعلام کرده بار مالي «عيدي کارگري» بسيار سنگين است؛ اما بازنشستگان اين ادعا را رد ميکنند و ميگويند:

• بار مالي واقعي با اصلاحات ساختاري قابل مديريت است.

• عيدي کارگري حق قانوني است نه امتياز.

• صندوق تامين اجتماعي از محل پرداخت ۳۰ ساله بيمه ها موظف به تامين اين عيدي است.

در سالهاي گذشته برخي نمايندگان مجلس نيز طرحهايي براي تغيير فرمول عيدي بازنشستگان مطرح کردند؛ اما هيچ کدام به نتيجه نرسيده است.

چرا اصلاح پرداخت عيدي بازنشستگان اهميت دارد؟

اين مطالبه صرفاً يک اختلاف مالي ساده نيست؛ بلکه تاثيرهاي گسترده اجتماعي دارد:

• افزايش حس عدالت اجتماعي

• کاهش فشار مالي در پايان سال براي بازنشستگان

• همسان شدن هويت شغلي شاغل و بازنشسته

• جلوگيري از تبعيض ميان گروههاي حقوق بگير

• بهبود کيفيت زندگي مستمري بگيران کم درآمد

با توجه به اينکه بسياري از بازنشستگان تامين اجتماعي کمتر از ۱۵ ميليون تومان مستمري دريافت ميکنند، عيدي فعلي براي پوشش هزينه هاي شب عيد کاملاً ناکافي است.

سناريوهاي محتمل براي سال آينده

در صورت جدی شدن اين مطالبه، سه سناريو قابل تصور است:

1. افزايش تدريجي عيدي بازنشستگان به سمت مدل کارگري

2. تغيير کامل فرمول و استقرار عيدي برابر با شاغلان کارگر

3. تداوم وضع موجود بدون تغيير، اما با احتمال اعتراض گسترده تر

با توجه به فشار اجتماعي و شرايط معيشتي، سناريوي اول بيشتر محتمل است، اما بازنشستگان معتقدند تنها سناريوي عادلانه، سناريوي دوم است.

جمع بندي کوتاه

بازنشستگان کارگري خواستار دريافت عيدي کارگري هستند؛ رقمي که بايد حداقل دو برابر حداقل دستمزد باشد، نه عيدي کارمندي. آنها ميگويند ۳۰ سال حق بيمه کارگري پرداخت کرده اند و نبايد ميان شاغل و بازنشسته تبعيض وجود داشته باشد. اين مطالبه اکنون به يکي از مهمترين موضوعات معيشتي بازنشستگان تبديل شده است.