از رنوی ۷۰ هزار تومانی تا ساینای میلیاردی / قدرت خرید خودرو در ۴۰ سال چه تغییری کرد؟

به گزارش خبرمحور به نقل از ایلنا؛ برای درک افت شدید قدرت خرید، کافی است وضعیت یک کارگر حداقل‌بگیر را در سال‌های ۱۳۶۵، ۱۳۷۵، ۱۳۸۵، ۱۳۹۵ و در نهایت ۱۴۰۵ با یکدیگر مقایسه کنیم. این روند نشان می‌دهد که چگونه یک کالای مصرفی و ابزاری برای کمک‌خرج خانوار، به مرور زمان به یک کالای سرمایه‌ای دور از دسترس تبدیل شده است.

دهه ۶۰ و ۷۰؛ سایه جنگ و آغاز دوره تعدیل اقتصادی

• سال ۱۳۶۵ (تحت تأثیر شرایط جنگ): نرخ تورم به ۲۳.۸ درصد رسیده بود و شورای عالی کار حداقل دستمزد کارگران را ۲ هزار و ۱۶۰ تومان تعیین کرد. رنو ۵ دو در، ارزان‌ترین خودروی بازار ایران در آن دوره، قیمتی حدود ۷۵ تا ۸۵ هزار تومان (قیمت دولتی ۷۰ هزار تومان) داشت. یک کارگر حداقل‌بگیر با فرض پس‌انداز تمام حقوق خود، به حدود ۲ سال و ۸ ماه زمان نیاز داشت تا بتواند آن را خریداری کند.

• سال ۱۳۷۵ (وقوع نخستین جهش جدی): نرخ تورم ۲۳.۲ درصد بود و حداقل دستمزد به ۲۰ هزار و ۷۲۱ تومان رسید. در این مقطع، قدرت خرید سکه طلا افزایش یافت و کارگر با دو ماه پس‌انداز می‌توانست یک سکه ۴۱ هزار تومانی بخرد. با این حال، رنو ۵ به قیمت ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون تومان رسید و زمان لازم برای خرید آن به ۶ سال جهش یافت. این تغییر به تحولات اقتصادی پس از پایان جنگ، اجرای برنامه تعدیل اقتصادی و رشد نرخ ارز نسبت داده می‌شود.

دهه‌های ۸۰ و ۹۰؛ بهبود موقت و دوران طلایی قدرت خرید

• سال ۱۳۸۵ (کاهش نرخ تورم): تورم به ۱۱.۹ درصد کاهش یافت و حداقل دستمزد به ۱۵۰ هزار تومان رسید. در این دوره، خودروی پراید جایگزین رنو ۵ به عنوان خودروی اقتصادی شده بود و با قیمت ۷.۵ میلیون تومانی خود، به حدود ۴ سال و ۲ ماه (۵۰ ماه) پس‌انداز کامل حقوق نیاز داشت.

• سال ۱۳۹۵ (بهترین دوره خرید خودرو برای کارگران): به لطف تورم تک‌رقمی ۹ درصدی و حداقل دستمزد ۸۱۲ هزار تومانی، کارگران بالاترین قدرت خرید خودرو را تجربه کردند. خرید یک پراید ۲۰.۸ میلیون تومانی از کارخانه، تنها به ۲ سال و ۲ ماه (۲۶ ماه) پس‌انداز نیاز داشت؛ چرا که سرعت رشد دستمزدها در این دوره از افزایش قیمت خودرو پیشی گرفته بود.

سال ۱۴۰۵؛ بحران تورم ۶۲ درصدی و خروج خودرو از دسترس

آمار خرداد ۱۴۰۵ تصویر روشنی از افت شدید قدرت خرید ارائه می‌دهد. نرخ تورم سالانه به ۶۲ درصد رسیده و پایه دستمزد به حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان افزایش یافته است؛ اما این رشد اسمی حقوق هرگز نتوانسته با رشد شتابان قیمت‌ها همگام شود.

با خروج پراید از خط تولید، ساینا S ارزان‌ترین خودروی صفر بازار است که قیمت کارخانه آن حدود ۷۲۳ میلیون تومان و قیمت بازار آزاد آن به ۱ میلیارد و ۲۶۰ میلیون تومان رسیده است. این خودرو که در آذر سال گذشته ۵۰۰ میلیون تومان قیمت داشت، تحت تأثیر موج تورمی ناشی از وقوع جنگ و شرایط «نه جنگ و نه صلح»، بیش از ۳ برابر گران شده است. امروز یک کارگر برای خرید این خودرو از بازار آزاد باید ۶ سال و ۴ ماه (۷۵ ماه) تمام حقوق خود را پس‌انداز کند.

جدول مقایسه‌ای روند ۴۰ ساله دستمزد، تورم و قدرت خرید کارگران

یک فرض غیرواقعی برای درک عمق بحران: محاسبات فوق بر اساس فرض غیرواقعی پس‌انداز ۱۰۰ درصدی حقوق ماهانه انجام شده است. با این حال، ارقام نشان می‌دهند که بین سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵، قیمت ارزان‌ترین خودرو حدود ۶۱ برابر افزایش یافته، در حالی که حداقل دستمزد تنها ۲۰ تا ۲۱ برابر رشد کرده است.

اخبار مرتبط ببینید

هایما 8S در برابر تیگو 7 پرو / کدام انتخاب بهتری است؟

با بودجه ۵۰۰ میلیون تا ۱.۵ میلیارد چه خودروی کارکرده‌ای می‌توان خرید؟

پیش بینی قیمت خودرو تا پایان تابستان / بازار گران میشود؟

قدرت قیمت‌گذاری؛ برگ برنده خودروسازان رده‌بالا

تحلیل وضعیت بازار نشان می‌دهد نرخ تورم به‌تنهایی نمی‌تواند رفتار قدرت خرید را توضیح دهد. در حالی که بیشتر تولیدکنندگان خودرو در جهان با حاشیه سود ناچیز کار می‌کنند و به بخش‌های میان‌رده متکی هستند، توزیع سود در این صنعت کاملاً نابرابر است. برای مثال، در بخش گوشی‌های هوشمند پریمیوم (بالای ۶۰۰ دلار)، شرکت اپل با تکیه بر پایگاه مشتریان ثروتمند خود بیش از دو سوم بازار و در بخش بالای ۱۰۰۰ دلار بیش از سه چهارم بازار را در دست دارد و اکثریت سود ناخالص صنعت را به خود اختصاص می‌دهد؛ الگویی از قدرت قیمت‌گذاری که نشان می‌دهد دهک‌های ثروتمند جامعه به‌راحتی افزایش قیمت قطعات را تحمل می‌کنند، در حالی که قشر فرودست در بازار دارایی‌های اساسی مثل خودروی اقتصادی، کاملاً به حاشیه رانده می‌شوند.