بازار سیاه اینترنت داغ شد؛ ۷ میلیون برای دو روز اتصال

قطع اینترنت بین الملل در روزهای اخیر به یکی از مهم ترین چالش های اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ چالشی که نه تنها زندگی روزمره مردم عادی بلکه فعالیت دانشگاه ها، مراکز پژوهشی و به طور خاص کسب و کارهای دیجیتال را با اختلال جدی مواجه کرده است.

در میان آسیب دیدگان اصلی این وضعیت، فعالان حوزه تولید محتوا در پلتفرم های بین المللی مانند اینستاگرام، یوتیوب و پادکست ها قرار دارند؛ افرادی که درآمد آنها به طور مستقیم به دسترسی پایدار به اینترنت جهانی و الگوریتم های این پلتفرم ها وابسته است.

برخی از این تولیدکنندگان محتوا حتی اسپانسر یا تبلیغات داخلی ندارند و تنها منبع درآمدشان بازدید کاربران خارجی و درآمد دلاری است. قطع ناگهانی اینترنت، این چرخه درآمدی را به طور کامل متوقف کرده و زیان های سنگینی به آنها وارد کرده است.

حامد سیاسی راد، پادکستر و تولیدکننده محتوای تاریخی در یوتیوب، یکی از افرادی است که در گفت وگو با اقتصادنیوز از خسارت های جدی این قطعی سخن گفته است.

قطع اینترنت و خروج از الگوریتم های جهانی

سیاسی راد توضیح می دهد که فعالیت آنها از ابتدا بر تولید محتوای تاریخی متمرکز بوده و به دلیل حساسیت این حوزه، تصمیم گرفته اند سراغ تبلیغات و اسپانسرهای داخلی نروند تا اعتماد مخاطب حفظ شود. به همین دلیل، مدل درآمدی این مجموعه بر پایه یوتیوب و درآمد دلاری از بازدیدها شکل گرفته است.

او می گوید تا پیش از قطعی اینترنت، با وجود تمام محدودیت ها و مشکلات انتقال درآمد به داخل کشور، این مدل اقتصادی حداقل هزینه های تیم را پوشش می داد. اما قطع اینترنت بین الملل عملا باعث شد این مجموعه از چرخه الگوریتم های یوتیوب خارج شود.

به گفته این تولیدکننده محتوا، خروج از الگوریتم به معنای از دست رفتن ماه ها تلاش برای دیده شدن است. حتی پس از وصل شدن اینترنت، بازگشت به شرایط قبلی زمان بر بوده و نیاز به تولید مداوم محتوا و صرف هزینه و انرژی مضاعف دارد.

او یادآوری می کند که تجربه مشابهی در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز داشته اند؛ تجربه ای که بازگشت به شرایط عادی را حدود یک ماه به طول انجام داد.

زیان ماهانه ۸ هزار دلاری کسب و کارهای آنلاین

سیاسی راد در پاسخ به پرسشی درباره میزان خسارت مالی می گوید: به طور متوسط حدود ۸ هزار دلار در ماه، معادل نزدیک به یک میلیارد تومان، از درآمد این مجموعه در اثر قطعی اینترنت از بین می رود. رقمی که برای یک کسب و کار مستقل و بدون اسپانسر، بسیار سنگین و تهدیدکننده است.

او تاکید می کند که این عدد فقط مربوط به یک مجموعه است و در پلتفرم های بزرگ تر و کانال های پرمخاطب تر، زیان ها می تواند به چندین همت نیز برسد.

این تولیدکننده محتوا همچنین به مشکلات انتقال درآمد اشاره می کند و می گوید بسیاری از شرکت های واسطه داخلی، قراردادهایی ناعادلانه برای نقد کردن درآمد دلاری پیشنهاد می دهند. به همین دلیل، آنها ناچار شده اند با افتتاح حساب در خارج از کشور فعالیت خود را ادامه دهند؛ مسیری که با قطع اینترنت عملا بی اثر شده است.

بازار سیاه اینترنت بین الملل

یکی دیگر از پیامدهای قطعی اینترنت، شکل گیری بازار سیاه فروش اینترنت بین الملل است. سیاسی راد می گوید تنها در یک روز، پیشنهادی دریافت کرده که برای دو روز دسترسی و ۵۰ گیگ اینترنت بین الملل، مبلغ ۷ میلیون تومان مطالبه شده است.

به اعتقاد او، گسترش چنین بازارهایی نه تنها ناعادلانه بلکه فاجعه آمیز است. حتی اگر فردی توان پرداخت چنین هزینه ای را داشته باشد، باز هم مشکل اصلی پابرجاست؛ چرا که مخاطب این تولیدکنندگان محتوا در داخل کشور قرار دارد و دسترسی ندارد.

اینترنت طبقاتی و بحران اعتماد

سیاسی راد معتقد است بازگشت اینترنت به شکل طبقاتی نمی تواند جایگزین اینترنت آزاد شود. او می گوید زمانی که مخاطب اصلی کسب و کارهای دیجیتال مردم هستند، دسترسی محدود گروهی خاص هیچ کمکی به رونق فعالیت ها نمی کند.

به گفته او، اینترنت طبقاتی تنها باعث افزایش شکاف اجتماعی، بی اعتمادی و تشدید مهاجرت نخبگان و فعالان حوزه محتوا و پژوهش می شود. با این حال، او تاکید می کند که قصد مهاجرت ندارد و امیدوار است شرایط به گونه ای مدیریت شود که تولیدکنندگان محتوا بتوانند در کشور بمانند و نقش موثر خود را حفظ کنند.

جمع بندی کوتاه

قطع اینترنت بین الملل ضربه ای سنگین به اقتصاد دیجیتال ایران وارد کرده و کسب و کارهای آنلاین به ویژه یوتیوبرها و پادکسترها را با زیان های میلیاردی مواجه ساخته است. تداوم این وضعیت نه تنها بازار سیاه اینترنت را گسترش می دهد، بلکه خطر خروج فعالان تاثیرگذار از کشور را افزایش می دهد.