• صفحه نخست
  • اقتصادی
    • طلا و ارز
    • نقره
    • بانک
    • بورس
    • بیمه
    • صنعت و معدن
    • انرژی
    • راه و مسکن
    • اصناف
    • یارانه و کالابرگ
    • گردشگری
  • خودرو
  • سیاسی
  • بین الملل
  • فرهنگی
    • سرگرمی
    • دنیای مد
    • سینما و تلویزیون
    • سبک زندگی
  • ورزشی
  • اجتماعی
    • حقوق و دستمزد
    • کسب و کار
    • حوادث
    • سلامت
    • شهری
  • علم و دانش
    • آموزش
    • فناوری
    • ارز دیجیتال
    • گوشی و تبلت
  • تماس با ما
  • صفحه نخست
  • اقتصادی
    • طلا و ارز
    • نقره
    • بانک
    • بورس
    • بیمه
    • صنعت و معدن
    • انرژی
    • راه و مسکن
    • اصناف
    • یارانه و کالابرگ
    • گردشگری
  • خودرو
  • سیاسی
  • بین الملل
  • فرهنگی
    • سرگرمی
    • دنیای مد
    • سینما و تلویزیون
    • سبک زندگی
  • ورزشی
  • اجتماعی
    • حقوق و دستمزد
    • کسب و کار
    • حوادث
    • سلامت
    • شهری
  • علم و دانش
    • آموزش
    • فناوری
    • ارز دیجیتال
    • گوشی و تبلت
  • تماس با ما
پاکستانی

پشت پرده گرانی برنج فاش شد / چرا قیمت ها پایین نمی آید؟

افزایش قیمت برنج در ماه های اخیر به یکی از مهم ترین دغدغه های خانوارها تبدیل شده است. در حالی که بازار با کمبود جدی مواجه نیست، فعالان این حوزه معتقدند ضعف نظارت، کمبود سرمایه در گردش، عرضه برنج بدون شناسنامه و خریدهای هیجانی از عوامل اصلی رشد قیمت ها هستند.
کد خبر :48365 خرداد ۲۶, ۱۴۰۵

فهرست مطالب

Toggle
  • راز گرانی برنج فاش شد
  • بازاری که کمبود ندارد اما آرام هم نیست
  • نظارتی که از انتهای زنجیره شروع می‌شود
  • کمبود سرمایه در گردش گره‌ای که باز نمی‌شود
  • ذخیره‌سازی حلقه‌ای که ساده دیده می‌شود
  • خرید هیجانی، سوخت التهاب بازار
  • تقاضای کاذب چگونه قیمت را بالا می‌برد؟
  • ۹۶ درصد بازار بدون شناسنامه روشن
  • بازاری که واسطه‌ها در آن دست بالا را دارند
  • فاصله مزرعه تا سفره فقط جغرافیا نیست

برنج، یکی از اصلی‌ترین اقلام سبد غذایی خانوارهای ایرانی، این روزها بار دیگر به کانون نگرانی‌های معیشتی تبدیل شده است. در حالی که بازار با کمبود محسوس این محصول مواجه نیست، روند افزایشی قیمت‌ها همچنان ادامه دارد و سفره بسیاری از خانواده‌ها را کوچک‌تر کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ریشه این نابسامانی را نمی‌توان تنها در کاهش عرضه جست‌وجو کرد؛ بلکه عواملی مانند ضعف نظارت بر زنجیره تأمین، کمبود سرمایه در گردش، حضور پررنگ واسطه‌ها و خریدهای هیجانی، نقش مهمی در آشفتگی بازار برنج ایفا می‌کنند.

راز گرانی برنج فاش شد

به گزارش خبرمحور به نقل از ایران جیب؛ افزایش قیمت برنج در ماه‌های اخیر بار دیگر این کالای اساسی را به یکی از دغدغه‌های اصلی خانوارها تبدیل کرده است؛ کالایی که سهم مهمی در سفره ایرانی دارد و هر نوسان قیمتی آن، مستقیم به معیشت مصرف‌کننده منتقل می‌شود. با این حال، آنچه از بررسی بازار و اظهارات فعالان این حوزه برمی‌آید، این است که التهاب قیمت برنج فقط با عامل «کمبود» توضیح داده نمی‌شود. برعکس، بخش قابل توجهی از این آشفتگی به ضعف در مدیریت زنجیره تأمین، کمبود سرمایه در گردش، عرضه گسترده محصول فاقد شناسنامه، خریدهای هیجانی و نظارتی بازمی‌گردد که از نقطه درست آغاز نمی‌شود.

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد قیمت برنج هاشمی کشت دوم درجه یک در بازار به حدود کیلویی ۶۱۰ تا ۶۶۰ هزار تومان رسیده است. برنج کامفیروز در محدوده ۳۸۰ هزار تومان عرضه می‌شود و برخی ارقام دیگر برنج ایرانی نیز در بازه ۴۸۰ تا ۶۳۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده‌اند. در بازار برنج خارجی نیز، برنج هندی به‌عنوان یکی از پرمصرف‌ترین انواع وارداتی، بین ۲۵۰ تا ۲۷۰ هزار تومان و برنج پاکستانی بین ۲۸۰ تا ۳۲۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. این فاصله قیمتی، هرچند بخشی از تقاضا را به سمت برنج خارجی سوق می‌دهد، اما از فشار قیمت بر بازار برنج ایرانی کم نکرده است.

بازاری که کمبود ندارد اما آرام هم نیست

در ظاهر، بازار برنج با قفسه‌های خالی یا کمبود آشکار مواجه نیست. انواع مختلف برنج ایرانی و خارجی در بازار عرضه می‌شود و در دسترس است. اما همین فراوانی نسبی، یک پرسش مهم را پررنگ‌تر می‌کند: اگر بازار با کمبود جدی روبه‌رو نیست، چرا قیمت‌ها چنین شتابی گرفته‌اند؟ فعالان این بازار می‌گویند ریشه ماجرا را باید در ساختار بازار جست‌وجو کرد؛ بازاری که همچنان سنتی است و بخش عمده محصول در آن خارج از شبکه شفاف و قابل رهگیری دست‌به‌دست می‌شود. همین مسأله باعث شده کنترل قیمت و نظارت مؤثر، بیشتر در انتهای زنجیره و در فروشگاه‌ها متمرکز شود، نه در مبدأ تولید و توزیع.

نظارتی که از انتهای زنجیره شروع می‌شود

مسیح کشاورز، دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران در گفت‌وگو با «ایران» تأکید می‌کند که در حوزه برنج ایرانی، حدود ۹۵ درصد بازار به شکل سنتی فعالیت می‌کند و تنها ۵ درصد آن در بخش مدرن و شناسنامه‌دار قرار دارد. به گفته او، همین ساختار باعث شده نظارت رسمی عمدتاً بر همان بخش محدود اعمال شود، در حالی که مبدأ اصلی تولید و توزیع کمتر زیر چتر نظارت قرار می‌گیرد. این نکته، تصویر روشنی از یکی از معضلات اصلی بازار برنج به دست می‌دهد: فشار نظارتی بیشتر متوجه واحدهای رسمی و شناسنامه‌دار است، در حالی که ریشه اصلی التهاب قیمت در حلقه‌های ابتدایی‌تر شکل می‌گیرد. وقتی خرید اولیه، ذخیره‌سازی و توزیع عمده در بازاری کم‌شفاف انجام می‌شود، طبیعی است که هزینه بی‌نظمی‌ها و سودجویی‌ها در نهایت به مصرف‌کننده منتقل شود.

کمبود سرمایه در گردش گره‌ای که باز نمی‌شود

یکی دیگر از عوامل مهم در التهاب بازار برنج، کمبود سرمایه در گردش است؛ مسأله‌ای که هم واردات و هم بازار داخلی را تحت تأثیر قرار داده است. کمبود نقدینگی در فصل برداشت، پیامد مستقیمی برای بازار دارد. وقتی فعالان این بخش نتوانند محصول را در زمان مناسب خریداری و نگهداری کنند، بازار در ماه‌های بعد یا با کاهش عرضه مؤثر روبه‌رو می‌شود یا زمینه برای رشد بیشتر قیمت فراهم می‌شود. به گفته دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج، اگر در فصل برداشت امکان تأمین مالی بانکی فراهم شود، می‌توان برنج را برای کل سال نگهداری کرد و جلوی نوسانات شدید قیمتی را گرفت. او نقش بانک‌ها را در این میان تعیین‌کننده می‌داند و معتقد است اگر سرمایه در گردش کشاورزان و فعالان بازار تأمین شود، آنها قادر خواهند بود محصول را در زمان برداشت خریداری و ذخیره کنند؛ در غیر این صورت، بازار در ماه‌های بعد بیش از پیش در معرض نوسان قرار می‌گیرد.

ذخیره‌سازی حلقه‌ای که ساده دیده می‌شود

نگهداری برنج، برخلاف ظاهر ساده‌اش، نیازمند مدیریت دقیق است. اگر محصول موجود در انبار به‌موقع و به‌درستی مدیریت نشود، در معرض حشره‌زدگی و فساد قرار می‌گیرد و همین موضوع می‌تواند بخش مهمی از سرمایه فعالان بازار را از بین ببرد. کشاورز با اشاره به همین موضوع هشدار می‌دهد که ذخیره‌سازی برنج نیازمند برنامه‌ریزی و نظارت دقیق است تا از اتلاف سرمایه و بروز خسارت جلوگیری شود.

او همچنین هشدار می‌دهد اگر روند فعلی ادامه پیدا کند و حمایت مالی و نظارت مؤثر از مبدأ شکل نگیرد، این احتمال وجود دارد که برنج ایرانی به‌تدریج برای بخش بیشتری از خانوارها از سفره حذف شود؛ هشداری که با توجه به شتاب قیمت‌ها، چندان دور از واقعیت هم به نظر نمی‌رسد.

خرید هیجانی، سوخت التهاب بازار

در کنار مشکلات ساختاری، رفتار تقاضا نیز در التهاب بازار بی‌تأثیر نیست. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که بازار برنج در آستانه برداشت کشت اول معمولاً وارد دوره‌ای از تعادل نسبی می‌شود. با افزایش حجم محصول و فراوانی عرضه در ابتدای فصل، قیمت‌ها فرصت می‌کنند در سطح متعادل‌تری قرار بگیرند و حتی در برخی مقاطع، کاهش کوتاه‌مدت را تجربه کنند.

امیر آقاجانیان، مدیرکل انجمن تأمین‌کنندگان برنج استان گیلان و از تولیدکنندگان این حوزه، در گفت‌وگو با «ایران» می‌گوید برآوردها نشان می‌دهد در ابتدای فصل برداشت، قیمت‌ها می‌تواند با نرخ‌های معقول‌تری وارد بازار شود و حتی احتمال افت مقطعی نرخ‌ها نیز وجود دارد. اما به گفته او، از اواخر مرداد و با ورود گسترده خریداران، برندها، کارخانه‌ها و دلالان، بازار معمولاً وارد مسیر پلکانی افزایش قیمت می‌شود.

آقاجانیان تأکید می‌کند در شرایط فعلی، موجودی برنج ایرانی و خارجی در بازار به اندازه‌ای هست که مردم نباید نگران کمبود باشند. از نگاه او، آنچه در بسیاری از مقاطع به التهاب بازار دامن می‌زند، نه کمبود واقعی، بلکه رفتار هیجانی مصرف‌کنندگان و خرید بیش از نیاز خانوارهاست.

تقاضای کاذب چگونه قیمت را بالا می‌برد؟

به گفته این فعال بازار، سرانه مصرف برنج برای هر نفر به‌طور متوسط سالانه ۳۶ کیلوگرم است، اما زمانی که برخی خانوارها چند برابر نیاز واقعی خود اقدام به خرید و ذخیره‌سازی می‌کنند، تقاضای کاذب در بازار شکل می‌گیرد و همین مسأله زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کند. این تصویر، توضیح می‌دهد که چرا در برخی دوره‌ها، حتی بدون کمبود محسوس در انبارهای شمال کشور و کارخانه‌ها، بازار با جهش قیمت روبه‌رو می‌شود. آقاجانیان معتقد است چهار برابر شدن قیمت برنج در برخی مقاطع سال جاری نیز الزاماً ناشی از کمبود کالا نبوده، بلکه بخش مهمی از آن به رفتارهای هیجانی و سوءاستفاده واسطه‌ها مربوط می‌شود.

۹۶ درصد بازار بدون شناسنامه روشن

شاید مهم‌ترین گره بازار برنج را باید در همین‌جا جست‌وجو کرد: سهم بالای محصول بی‌شناسنامه. آقاجانیان با اشاره به مشکلات ساختاری بازار می‌گوید یکی از مهم‌ترین معضلات این بخش، عرضه گسترده محصول بدون شناسنامه و هویت مشخص است. در حالی که در بسیاری از کالاها مانند روغن، کنسرو و دیگر اقلام بسته‌بندی‌شده، عرضه بدون مجوز و مشخصات تولیدکننده تقریباً ممکن نیست، در بازار برنج حجم زیادی از محصول بدون نام و نشان معتبر در واحدهای خرده‌فروشی عرضه می‌شود.

به گفته او، مجموع سهم برندهای رسمی و شناخته‌شده از بازار برنج کشور تنها حدود ۴ درصد است و حدود ۹۶ درصد محصول موجود در بازار به‌صورت فاقد شناسنامه روشن عرضه می‌شود. در چنین ساختاری، نظارت دشوار می‌شود و زمینه برای سوءاستفاده واسطه‌ها به‌راحتی فراهم می‌آید.

بازاری که واسطه‌ها در آن دست بالا را دارند

وقتی سهم بازار رسمی اینقدر محدود است، طبیعی است که واسطه‌ها نقش پررنگ‌تری در تعیین مسیر قیمت پیدا کنند. فعالان بازار می‌گویند بخشی از واسطه‌ها در ابتدای فصل، با نقدینگی بالا، برنج را از کشاورزان خریداری و انبار می‌کنند و در زمان افزایش التهاب بازار، از عرضه محصول خودداری کرده یا آن را با قیمت‌های بالاتر روانه بازار می‌کنند. این یعنی بازاری که در آن مصرف‌کننده نهایی، هم بهای ناکارآمدی ساختار را می‌پردازد و هم هزینه سوداگری حلقه‌های غیرشفاف را.

فاصله مزرعه تا سفره فقط جغرافیا نیست

محاسبه قیمت تمام‌شده برنج نیز نشان می‌دهد قیمت نهایی این محصول فقط به نرخ خرید از کشاورز محدود نمی‌شود. بر اساس محاسبات انجام‌شده در ۲۰ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، قیمت نهایی مصرف‌کننده برای هر کیلو برنج سورت‌شده به ۶ میلیون و ۸۶۹ هزار و ۶۶۵ ریال می‌رسد؛ رقمی که حاصل جمع قیمت برنج خام، هزینه سورت و بوجار، بسته‌بندی، هزینه‌های مالی، سود تولیدکننده، هزینه پخش و سود خرده‌فروشی است.
این محاسبه نشان می‌دهد فاصله مزرعه تا سفره فقط یک فاصله فیزیکی نیست، بلکه مجموعه‌ای از هزینه‌ها و ناکارآمدی‌ها در این مسیر انباشته می‌شود؛ هزینه‌هایی که در نهایت خود را در قیمت نهایی برای مصرف‌کننده نشان می‌دهد.

مؤلفه‌های قیمت تمام شده برنج سورت شده محاسبه قیمت (ریال در هر کیلوگرم)
برنج بوجار نشده با خرد ۱۵ درصد ۴,۰۰۰,۰۰۰
۸۵ درصد برنج سورت شده (مبلغ فروش نیم‌دانه و سرلاشه دانه مرغی کسر نشده) ۴۷۰۵۹۰۰ ۴,۷۰۵,۹۰۰
برنج سرلاشه ۴ درصد ۱۱۲,۰۰۰
برنج نیم‌دانه ۸ درصد ۱۷۲,۰۰۰
گجی و دانه مرغی ۲ درصد ۲۶,۰۰۰
ضایعات و سنگ ۱ درصد –
برنج سورت شده پس از کسر مبلغ فروش نیم‌دانه و سرلاشه و دانه مرغی ۴,۳۹۵,۹۰۰
هزینه کیسه متقال و کیسه مادر برای بسته‌بندی ۴ عددی ۵۵,۰۰۰
هزینه دستمزد سورت و بوجار و بسته‌بندی (به ازای هر کیلو) ۲,۰۰۰
هزینه‌های مالی ۶ درصد (طبق بند و بخشنامه ضوابط قیمت‌گذاری کالاهای تولید داخلی) ۲۴۰,۰۰۰
بهای تمام شده ۴,۷۲۲,۹۰۰
۱۷ درصد سود تولیدکننده (طبق بند ز بخشنامه ضوابط قیمت‌گذاری) ۸۰۲,۸۹۳
قیمت تولیدکننده ۵,۵۲۵,۷۹۳
۱۱ درصد ضریب سود و هزینه‌های شرکت‌های پخش ۶۰۷,۸۳۷
۱۲ درصد ضریب سود و هزینه‌های خرده‌فروشی ۷۳۶,۰۳۵
قیمت نهایی مصرف‌کننده ۶,۸۶۹,۶۶۵
اخبار لحظه ای را در شبکه های اجتماعی خبر محور بخوانید. 

بله | ایتا | روبیکا | سروش پلاس | تلگرام

برچسب ها:

قیمت برنج
من را دنبال کنید نوشته شده توسط

مجید رئیسی

هیچ نظر! یکی از اولین.

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × یک =

ترندهای روز

آتش سوزی
آجیل
آزمون سراسری
آلرژی
آمریکا
آموزش مجازی
آموزش و پرورش
آیت الله مجتبی خامنه ای

پیشنهاد سردبیر

  • ریسک سیاسی بازارها را لرزاند / بورس ریخت، دلار و سکه مقاومت کردند
  • قیمت طلا و سکه در بازار امروز 17 تیر 1405 + جدول کامل
  • آخرین اخبار مراسم وداع و تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی + پوشش لحظه‌به‌لحظه
  • نبض بازارهای مالی امروز | چرا بورس صعود کرد و طلا و دلار کاهش یافتند؟
  • قیمت طلا و سکه امروز / سکه امامی و طلا عقب نشستند
  • آخرین قیمت دلار، یورو، طلا و سکه در روز یکشنبه ۱۴ تیر
  • زمان واریز سود سهام عدالت ۱۴۰۵ / آخرین اخبار پرداخت سود، مبلغ و وضعیت آزادسازی
  • قیمت دلار، طلا و سکه امروز شنبه ۱۳ تیر / آخرین نرخ‌ها در بازار نیمه‌تعطیل

بازار ایران

بدشانس‌ترین سرمایه‌گذاران دوران جنگ / ۳.۸ میلیارد دلار دود شد

پاداش

دولت دست‌به‌جیب شد / پاداش ۳ میلیون تومانی برای این گروه + جزئیات

ارز دیجیتال

۸ ارز دیجیتال آینده‌دار بازار کریپتو / چرا ریپل، سولانا و چین‌لینک همچنان مهم هستند؟

اقتصاد

یش‌بینی جدید از رشد اقتصاد جهانی / آثار جنگ ایران همچنان ادامه دارد

چای

قیمت چای امروز ۱۸ تیر ۱۴۰۵ | هر کیلو چای ایرانی و خارجی چند؟

اخبار سیاسی

  • آخرین اخبار مراسم وداع و تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی + پوشش لحظه‌به‌لحظه
  • ناو وینسنس ۲۹۱ رؤیا را سوزاند / پاسخ به ۲۰ سوال درباره پرواز ۶۵۵
  • زمان و جزئیات عملیات بازگشت حجاج اعلام شد
  • پشت‌پرده شبکه‌های جاسوسی زنان / مامورانی که تاریخ جنگ را تغییر دادند
  • پشت‌پرده حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل به این استان‌ها لو رفت
  • برندگان پنهان جنگ خاورمیانه / جنگ ۷۰ روزه چه کسانی را ثروتمند کرد؟
  • افشاگری تازه مسعود پزشکیان از سناریوی جنگ آمریکا/ چه چیزی در حال تغییر است؟
  • ماجرای فرازمینی ها در سیاست / واکنش ترامپ چه بود؟
قیمت طلا
سلامت
فال روزانه
بورس
بازار مسکن
گوشی سامسونگ
قیمت سکه
جنگ
قیمت دلار
گوشی اپل
قیمت گوشی
گوشی شیائومی
خودرو
پیش‌بینی بورس
ایران خودرو
قیمت خودرو
  • کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به پایگاه خبری خبر محور است و استفاده از آن با ذکر منبع بلامانع است.
  • صفحه نخست
  • اقتصادی
    • طلا و ارز
    • نقره
    • بانک
    • بورس
    • بیمه
    • صنعت و معدن
    • انرژی
    • راه و مسکن
    • اصناف
    • یارانه و کالابرگ
    • گردشگری
  • خودرو
  • سیاسی
  • بین الملل
  • فرهنگی
    • سرگرمی
    • دنیای مد
    • سینما و تلویزیون
    • سبک زندگی
  • ورزشی
  • اجتماعی
    • حقوق و دستمزد
    • کسب و کار
    • حوادث
    • سلامت
    • شهری
  • علم و دانش
    • آموزش
    • فناوری
    • ارز دیجیتال
    • گوشی و تبلت
  • تماس با ما