چرا سهام عدالت هنوز به اهداف اصلی خود نرسیده است؟

ولی‌اله جعفری مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به تحولات مهم سهام عدالت در سال‌های اخیر گفت: نقطه عطف این تحولات به فرمان سه بندی مقام معظم رهبری در اردیبهشت ۱۳۹۹ بازمی‌گردد. به موجب این فرمان، شورای عالی بورس به عنوان مرجع مقررات‌گذاری در حوزه سهام عدالت تعیین شد و از آن زمان تاکنون تصمیمات کلیدی در این شورا برای پیشبرد اهداف عدالت اجتماعی اتخاذ شده است.

جعفری تاکید کرد: تحقق عدالت اجتماعی، توزیع عادلانه ثروت و ترویج فرهنگ سهامداری از اهداف بنیادین سهام عدالت بوده و شورای عالی بورس نیز در همین راستا تلاش کرده است. البته وی اذعان داشت که در مسیر اجرای این طرح ملی، مشکلات و موانعی وجود داشته که دستیابی به اهداف را به تعویق انداخته است.

نقش شرکت‌های استانی در سهام عدالت

مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس توضیح داد: بر اساس مدلی که شورای عالی بورس تصویب کرده است، شرکت‌های تعاونی سهام عدالت، شرکت‌های سرمایه گذاری استانی و کانون سهام عدالت نقش پررنگی در این ساختار دارند. لازمه موفقیت این مدل، برگزاری به موقع مجامع شرکت‌های سرمایه گذاری استانی است.

او افزود: هم اکنون در کشور ۳۱ استان وجود دارد که برای هر استان یک شرکت سرمایه گذاری استانی سهام عدالت پیش‌بینی شده است. از این تعداد، تاکنون ۲۸ شرکت نزد سازمان بورس ثبت شده و ۲۶ شرکت نیز در بورس تهران پذیرش شده‌اند. نماد معاملاتی این شرکت‌ها حدود یک سال و نیم در بازار سرمایه فعال بود اما به دلایل مختلفی متوقف شد.

اهمیت موضوع سهام عدالت برای شورای عالی بورس

جعفری تاکید کرد که از سال ۱۳۹۹ به بعد، بخش عمده‌ای از وقت اعضای شورای عالی بورس به موضوع سهام عدالت اختصاص یافته و این نشان‌دهنده اهمیت ویژه آن در ساختار اقتصادی کشور است.

دلایل توقف نماد شرکت‌های استانی

وی یکی از دلایل اصلی توقف نمادهای استانی را به‌روز نبودن مجامع آن‌ها دانست. همچنین ایجاد صف‌های فروش سنگین و کاهش شدید قیمت سهام، دیگر عامل توقف معاملات بود. به گفته جعفری، ارزش بالای دارایی‌های سهام عدالت و نقش آن در بازار سرمایه ایجاب می‌کند که بازگشایی نمادها با دقت و در شرایط مناسب انجام گیرد.

توصیه به سهامداران

مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس با اشاره به ارزشمندی دارایی‌های سهام عدالت در شرکت‌های بزرگ بورسی گفت: توصیه جدی ما به سهامداران این است که از فروش هیجانی پرهیز کنند و سهام خود را برای بهره‌برداری بلندمدت حفظ نمایند.

مقاومت در برگزاری مجامع

او در ادامه به مقاومت برخی شرکت‌های سرمایه گذاری استانی برای برگزاری مجامع اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۲ شورای عالی بورس مصوبه‌ای گذراند که بر اساس آن در صورت عدم حضور سهامداران غیرمستقیم، شرکت‌های تعاونی سهام عدالت می‌توانند به نمایندگی از آن‌ها در مجامع شرکت کنند. با وجود این مصوبه، تاکنون تنها ۱۴ شرکت از ۲۸ شرکت به مدل مصوب عمل کرده‌اند.

ترکیب سبد سهام عدالت

جعفری اعلام کرد که در حال حاضر ۳۶ شرکت سرمایه پذیر بورسی در سبد سهام عدالت حضور دارند که ۴۴ کرسی هیات مدیره آن‌ها به سهام عدالت تعلق دارد. علاوه بر آن، ۱۳ شرکت غیر بورسی نیز با ۱۷ کرسی هیات مدیره تحت مالکیت سهام عدالت هستند.

اقدامات برای صیانت از کرسی‌های مدیریتی

او توضیح داد که شورای عالی بورس از سال ۱۳۹۹ تاکنون اقداماتی برای حفظ کرسی‌های سهام عدالت انجام داده است. در همین راستا در بهمن ۱۴۰۰ کارگروهی سه نفره برای تعیین نمایندگان سهام عدالت تشکیل شد که در تیرماه ۱۴۰۴ به کمیته‌ای پنج نفره با مشارکت دولت، بخش خصوصی و کانون شرکت‌های سرمایه گذاری استانی ارتقا یافت.

شروط بازگشایی نمادها

جعفری بازگشایی نماد شرکت‌های سرمایه گذاری استانی را مشروط به سه عامل اساسی دانست:

1. برگزاری مجامع به روز

2. تایید صلاحیت مدیران

3. استقرار مدیران تایید صلاحیت شده

وی افزود: در حال حاضر تنها سه یا چهار شرکت شرایط لازم را دارا هستند و علاوه بر این، وضعیت کلی بازار سرمایه نیز در تصمیم‌گیری برای بازگشایی نمادها تاثیرگذار است. چرا که این بازگشایی نباید به اختلال در بازار منجر شود.

نگاه نهادهای نظارتی و مجلس

مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس با اشاره به حجم بالای دارایی‌های سهام عدالت گفت: به دلیل اهمیت این دارایی‌ها، علاوه بر الزامات فنی و مدیریتی، ملاحظات نهادهای نظارتی و مجلس شورای اسلامی نیز باید رعایت شود.

تصمیمات آتی برای شرکت‌های استانی

او در پایان تاکید کرد که برای شرکت‌هایی که مجامع خود را برگزار کرده‌اند و حتی شرکت‌هایی که هنوز مجامع‌شان برگزار نشده، تصمیمات مقتضی اتخاذ خواهد شد. به گفته جعفری، ادامه مسیر نیازمند همکاری گسترده‌تر شرکت‌های استانی و سهامداران است تا اهداف عدالت اجتماعی و اقتصادی سهام عدالت به طور کامل محقق شود.

جمع بندی کوتاه

سهام عدالت پس از گذشت سال‌ها همچنان در مسیر تکمیل ساختارهای اجرایی خود قرار دارد. به گفته ولی‌اله جعفری، تا زمانی که مجامع شرکت‌های استانی به‌روز نشود و مدیران تایید صلاحیت شده در رأس این شرکت‌ها قرار نگیرند، بازگشایی نمادها امکان‌پذیر نخواهد بود. آینده سهام عدالت وابسته به همکاری همه ارکان بازار سرمایه و سهامداران است./سنانیوز