ماجرای فروش دانه ای روغن در فروشگاه ها چیست؟

حدود یک ماه از آغاز کمبود روغن در بازار می گذرد، اما برخلاف وعده ها، هنوز نشانه ای از بازگشت کامل این کالای اساسی به قفسه فروشگاه ها دیده نمی شود. در هفته های گذشته، مسئولان وعده دادند که با افزایش قیمت روغن و اعلام رسمی آن، روند توزیع به حالت عادی بازمی گردد، اما مشاهدات میدانی نشان می دهد که در بسیاری از فروشگاه های زنجیره ای و مغازه ها، روغن همچنان یا نایاب است یا به صورت محدود و دانه ای عرضه می شود.

بررسی وضعیت بازار نشان می دهد که مشکل تنها به افزایش قیمت ختم نمی شود و شبکه توزیع، تولیدکنندگان و سیاست های تخصیص کالا نقش مهمی در ادامه دار شدن کمبود روغن دارند. اصناف و بنکداران که سهم بزرگی از توزیع کالاهای اساسی را بر عهده دارند، از وضعیت فعلی ناراضی هستند و معتقدند روغن موجود در بازار پاسخگوی حجم تقاضا نیست.

عرضه محدود روغن و تغییر ارز

در همین رابطه، رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، درباره دلایل نرسیدن روغن به برخی واحدهای بنکداری و فروشگاه ها توضیح داد که تغییر ارز روغن خوراکی باعث کاهش عرضه این محصول در بازار شده است. به گفته او، اگرچه بار جدید روغن وارد بازار شده، اما این عرضه بسیار محدود است و نمی تواند نیاز واقعی بازار را تامین کند.

کنگری با اشاره به سیاست کارخانه های تولیدکننده گفت: روغن به صورت قطره چکانی و محدود به بازار تزریق می شود. حجم سفارش ها بسیار بالاست و شرکت های توزیع کننده تلاش می کنند روغن را به گونه ای توزیع کنند که حداقل به دست همه واحدها برسد، اما این میزان پاسخگوی تقاضا نیست.

اولویت فروشگاه های زنجیره ای در توزیع روغن

یکی از چالش های مهم بازار روغن، اولویت بندی در توزیع است. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران تاکید کرد که با وجود سهم ۷۰ درصدی اصناف در توزیع بازار، این بخش در اولویت دریافت روغن قرار ندارد و فروشگاه های زنجیره ای در اولویت هستند.

به گفته او، روغن خوراکی به صورت محدود و آن هم همراه با کالای تحمیلی مانند روغن ذرت به بنکداران عرضه می شود. این در حالی است که روغن ذرت تقاضای چندانی در بازار ندارد و تحمیل آن به اصناف، مشکلات مالی و انبارداری ایجاد کرده است.

فروش روغن با قیمت مصرف کننده به بنکداران

چالش مهم دیگر، نحوه قیمت گذاری روغن در شبکه توزیع است. کنگری با انتقاد از این روند گفت: در حال حاضر روغن خانوار با همان قیمت مصرف کننده درج شده روی کالا، به اصناف و بنکداران فروخته می شود. این موضوع کاملا غیرمنطقی است، زیرا حاشیه سود شبکه توزیع در نظر گرفته نشده است.

به گفته رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، روغن باید حداقل ۲۰ تا ۲۵ درصد زیر قیمت مصرف کننده به بنکداران عرضه شود تا هزینه های حمل، نگهداری و سود منطقی توزیع کننده جبران شود. در غیر این صورت، انگیزه ای برای توزیع گسترده کالا وجود نخواهد داشت.

وی افزود: زمانی که روغن برای مدتی در بازار کمیاب بود، حجم سفارش ها به شدت افزایش یافت. اکنون نیز بخش توزیع توان پاسخگویی به این حجم بالای تقاضا را ندارد و همین مسئله باعث ادامه کمبود در بازار شده است.

تقاضا بالاتر از عرضه و فروش دانه ای روغن

در شرایط فعلی، تقاضای روغن بسیار بیشتر از عرضه است. این عدم توازن باعث شده که برخی فروشگاه ها برای مدیریت موجودی خود، روغن را به صورت محدود و دانه ای به مشتریان عرضه کنند. کنگری در این باره گفت: اگر محدودیتی هم در فروش دانه ای وجود دارد، به این دلیل است که اصناف برای تامین نیاز خود به فروشگاه های زنجیره ای هجوم آورده اند و روغن خریداری کرده اند.

او تاکید کرد که روغن مانند برنج، کالایی است که باید در شبکه توزیع اصناف عرضه شود، نه اینکه اصناف برای تامین کالا به فروشگاه های زنجیره ای مراجعه کنند. این وضعیت نشان دهنده اختلال در زنجیره تامین و توزیع است.

مقایسه با بازار برنج تنظیم بازار

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران برای مقایسه، به وضعیت برنج هندی تنظیم بازار اشاره کرد و گفت: برنج تنظیم بازار حدود دو ماه است که توسط بنکداران به صورت گسترده عرضه می شود و به دلیل عرضه بیش از نیاز، قیمت آن از ۱۸۵ هزار تومان به ۱۴۵ هزار تومان کاهش یافته و به ثبات رسیده است.

به اعتقاد او، اگر روغن نیز به صورت گسترده و با رعایت حاشیه سود منطقی در اختیار بنکداران قرار گیرد، بازار به تعادل می رسد و دیگر شاهد کمبود یا فروش دانه ای نخواهیم بود.

جمع بندی کوتاه

کمبود روغن در بازار نتیجه ترکیبی از عرضه محدود، اولویت نادرست در توزیع، نبود حاشیه سود برای بنکداران و تقاضای بالاتر از عرضه است. تا زمانی که روغن به صورت گسترده و با قیمت منطقی در اختیار شبکه توزیع اصناف قرار نگیرد، مشکل کمبود و فروش دانه ای ادامه خواهد داشت.

منبع: ایلنا