آزادسازی بنزین سوپر در بورس انرژی | فشار تورمی و معیشت مردم در خطر
بر اساس شیوه نامه جدید وزارت نفت، شرکتهای حقوقی با سابقه فعالیت در حوزه انرژی میتوانند با مجوز شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، اقدام به واردات بنزین سوپر کنند. قیمتگذاری این سوخت رقابتی خواهد بود و دولت دخالتی در آن ندارد. بورس انرژی نیز زیرساخت عرضه بنزین سوپر در رینگ بینالملل را فراهم کرده است تا مسیر قانونی و شفاف برای واردات و عرضه ایجاد شود.
با این حال کارشناسان اقتصادی بر این باورند که عرضه بنزین سوپر، بیشتر گزینهای لوکس و گران برای اقشار پردرآمد فراهم میکند و بدون اصلاح انحصار تولید و توزیع، زمینه افزایش قیمت بنزین معمولی و فشار اقتصادی بر مردم همچنان باقی میماند.
کسری بودجه و دومینوی گرانیها
مرتضی افقه، اقتصاددان، کسری بودجه را یکی از چالشهای اصلی اقتصاد ایران میداند. به گفته او، پس از سال ۹۷ و تشدید تحریمها، دولتها برای جبران کسری بودجه اقدام به استقراض، فروش داراییهای دولتی، برداشت از صندوق توسعه ملی و افزایش قیمت کالاها و خدمات کردهاند.
افقه تاکید میکند که فشار تورمی ناشی از کسری بودجه، یکی از عوامل اصلی افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید مردم است. او میگوید: «افزایش قیمت بنزین به ویژه با دلار آزاد، فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد میکند و به تبع آن، قیمت سایر کالاها و خدمات نیز افزایش مییابد.»
این اقتصاددان معتقد است که سیاستگذاران اقتصادی، به جای تمرکز بر اصلاح ساختار تولید و کاهش هزینههای زائد، تنها نسخه افزایش قیمت را تجویز میکنند. وی تاکید دارد که مشکلات ساختاری و انحصارهای دولتی، عامل اصلی ناکارآمدی و افزایش هزینههاست، نه صرفاً قیمت سوخت.
آثار افزایش قیمت بنزین بر معیشت مردم
افقه هشدار میدهد که هرگونه افزایش قیمت بنزین، حتی اگر اعتراضات خیابانی به دنبال نداشته باشد، باعث فقیرتر شدن بخش زیادی از مردم میشود. گروههایی مانند رانندگان تاکسیهای اینترنتی و دارندگان خودروهای شخصی بیشترین آسیب را خواهند دید.
وی توضیح میدهد که افزایش قیمت بنزین زنجیرهای بر قیمت سایر کالاها و خدمات نیز تاثیر میگذارد. هزینههای حملونقل، تولید، انرژی و کالاهای اساسی افزایش پیدا میکند و تورم عمومی شدت مییابد. به گفته افقه، این امر میتواند زمینه نارضایتی اجتماعی و اعتراضات گسترده را فراهم کند.
بنزین سوپر و نقش بخش خصوصی
نرسی قربان، کارشناس اقتصادی، توضیح میدهد که ورود بخش خصوصی به واردات بنزین سوپر تاثیری بر قیمت بنزین یارانهای ندارد. قیمت بنزین معمولی همچنان بر مبنای نرخ دولتی عرضه میشود و بنزین سوپر صرفاً گزینهای گران برای کسانی است که توان پرداخت دارند.
پیام الیاسکردی، کارشناس بازار سرمایه، نیز میگوید که انحصار توزیع بنزین همچنان در اختیار دولت است و عرضه بخشی از سوخت از طریق بورس انرژی بدون اصلاح کل چرخه تولید و توزیع، تغییر اساسی ایجاد نمیکند. وی تاکید دارد که تنها راهحل واقعی، ایجاد شبکه توزیع خصوصی و قیمتگذاری رقابتی است.
محدودیت عرضه و تبعات فنی
الیاسکردی یادآور میشود که در گذشته عرضه بنزین سوپر محدود و ناکافی بوده و تنها در چند جایگاه امکان دسترسی وجود داشت. بسیاری از خودروهای توربوشارژ و وارداتی به بنزین با اکتان بالا نیاز دارند و نبود آن میتواند به موتور خودروها آسیب برساند.
او هشدار میدهد که حتی اگر افزایش قیمت بنزین سوپر تنها برای اقشار پردرآمد باشد، ورود آن به بازار میتواند زمینه افزایش تدریجی قیمت بنزین معمولی و سایر فرآوردهها را فراهم کند. به گفته وی، بدون اصلاح ساختار انحصاری، بورس انرژی تنها تغییر ظاهری ایجاد میکند و مشکل اصلی حل نخواهد شد.
فشار بر دولت و ناکارآمدی ساختاری
افقه همچنین تاکید دارد که دولت پزشكيان در شرایطی با کمبود منابع و مشکلات منطقهای روبروست. وی توضیح میدهد که تحریمها، جنگ منطقهای و خشکسالی فشار مالی را افزایش داده و دولت ناچار به اتخاذ سیاستهای موقتی و پرهزینه است.
این اقتصاددان اشاره میکند که حذف هزینههای زائد، اصلاح بودجه و مدیریت هزینههای غیرمولد میتوانست فشار کسری بودجه را کاهش دهد، اما تاکنون اقدامی جدی در این زمینه انجام نشده است. وی مثالهایی از دانشگاهها، نهادهای مذهبی و مراکز پژوهشی کمبازده میآورد که سالها هزینه اضافی به دولت تحمیل کردهاند.
جمعبندی و توصیه کارشناسان
کارشناسان تاکید دارند که عرضه بنزین سوپر از مسیر بورس انرژی یک اقدام مثبت برای برخی اقشار پردرآمد است، اما بدون اصلاح ساختار توزیع و تولید، تاثیر واقعی بر بازار سوخت و اقتصاد کشور نخواهد داشت. ایجاد شبکه خصوصی و رقابتی، مدیریت کامل چرخه واردات و توزیع، و کاهش هزینههای زائد دولت، تنها راهکارهای پایدار برای کنترل کسری بودجه و کاهش فشار اقتصادی بر مردم است./ایران جیب
هیچ نظر! یکی از اولین.