آیا حمام آفتاب گرفتن در روزهایی با UV بالا خطرناک است؟

حمام آفتاب و شنا در استخرهای روباز از تفریحات محبوب تابستان است، اما اگر شاخص اشعه فرابنفش (UV) بالا باشد، حتی چند دقیقه قرار گرفتن زیر نور خورشید می‌تواند به آفتاب‌سوختگی، پیری زودرس پوست و افزایش خطر سرطان پوست منجر شود. آگاهی از شدت تابش خورشید و رعایت چند نکته ساده، بهترین راه برای لذت بردن از آفتاب بدون به خطر انداختن سلامت پوست است.

شاخص UV چیست و چرا باید قبل از خروج از خانه آن را بررسی کنید؟

گاهی تنها ۲۰ دقیقه حضور در زیر نور خورشید کافی است تا پوست دچار آسیبی شود که اثرات آن سال‌ها بعد نمایان می‌شود. برخلاف تصور عموم، میزان خطر فقط به گرمای هوا بستگی ندارد و شاخص UV نقش حیاتی‌تری در سلامت پوست ایفا می‌کند؛ درنتیجه، اگر قصد استفاده از استخر روباز یا حمام آفتاب در فضای باز را دارید، باید پیش از مراجعه شدت تابش را بررسی کنید. در این مطلب توضیح می‌دهیم که حمام آفتاب در روزهای UV بالا چه خطراتی دارد، بهترین زمان برای آفتاب گرفتن چه ساعاتی است و چطور می‌توان با رعایت نکات ایمنی در استخرهای روباز، احتمال آفتاب‌سوختگی را به حداقل رساند.

بالا بودن شاخص UV به این معناست که شدت اشعه فرابنفش خورشید بیشتر شده است و پوست و چشم‌ها در زمان کوتاه‌تری آسیب می‌بینند. طبق توصیه سازمان جهانی بهداشت، از شاخص ۳ به بعد باید محافظت از خود را جدی بگیرید و در سطوح بالاتر، مدت‌زمان حضور مستقیم زیر نور خورشید را محدود کنید.

فراموش نکنید که دمای هوا معیار دقیقی برای سنجش شدت اشعه نیست. حتی در هوای خنک، ابری یا هنگام وزش باد کنار آب، باز هم خطر سوختگی وجود دارد. بنابراین، قبل از برنامه‌ریزی برای گرفتن حمام آفتاب و خرید بلیط استخر، شاخص UV روز و ساعت موردنظر را بررسی کنید و صرفا به گرمای هوا اکتفا نکنید.

قرار گرفتن طولانی‌مدت زیر نور خورشید می‌تواند پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدتی برای سلامت بدن داشته باشد. برخی از این عوارض، در همان ساعات اولیه ظاهر می‌شوند؛ اما برخی دیگر به‌تدریج و در اثر تکرار این مواجهه بروز می‌کنند. در ادامه، مهم‌ترین عوارض حمام آفتاب را بررسی می‌کنیم.

آفتاب سوختگی و التهاب پوست

آفتاب‌سوختگی شایع‌ترین نتیجه قرار گرفتن در معرض اشعه UV است که با علائمی مثل قرمزی، درد، سوزش، تورم و در موارد شدیدتر، تاول همراه می‌شود. میزان این آسیب به عواملی نظیر شاخص UV، مدت‌زمان حضور زیر آفتاب، نوع پوست و البته استفاده از ضدآفتاب بستگی دارد.

اگر موقع حمام آفتاب در استخر روباز متوجه سوزش یا قرمزی پوست شدید، بهتر است بلافاصله به سایه بروید. ادامه قرار گرفتن زیر آفتاب، حتی اگر هنوز تغییر رنگ زیادی حس نمی‌کنید، می‌تواند عمق و شدت آسیب را بسیار بیشتر کند.

پیری زودرس و افزایش خطر سرطان پوست

آسیب‌های ناشی از اشعه فرابنفش بلافاصله خود را نشان نمی‌دهند. قرار گرفتن مداوم در معرض نور خورشید، به‌ویژه بدون محافظت مناسب، به مرور زمان باعث تخریب کلاژن و الاستین پوست شده و احتمال ایجاد چین‌ و چروک، لک و افتادگی پوست را افزایش می‌دهد.

علاوه‌بر این، تحقیقات نشان می‌دهد مواجهه بیش از حد با اشعه UV یکی از اصلی‌ترین عوامل خطر ابتلا به انواع سرطان پوست، از جمله ملانوما است. به همین دلیل، برنزه شدن را نباید نشانه سلامت پوست یا روشی ایمن برای تغییر رنگ آن در نظر گرفت.

گرمازدگی و کم آبی بدن

در روزهای گرم تابستان، خطر گرمازدگی هم‌زمان با افزایش شاخص UV بیشتر می‌شود. قرار گرفتن طولانی مدت زیر نور خورشید، باعث افزایش دمای بدن و از دست رفتن آب و الکترولیت‌ها از طریق تعریق می‌شود. این وضعیت می‌تواند با علائمی مانند سرگیجه، ضعف، تهوع، سردرد و افزایش ضربان قلب همراه باشد.

نوشیدن آب کافی، استراحت در فضای سایه و محدود کردن زمان حضور زیر نور مستقیم خورشید، از ساده‌ترین راهکارهای پیشگیری از گرمازدگی هستند.

چه افرادی بیشتر در معرض آسیب هستند؟

برخی افراد نسبت به اشعه فرابنفش حساس‌تر هستند و باید هنگام قرار گرفتن در معرض آفتاب، احتیاط بیشتری داشته باشند:

• کودکان و سالمندان
• افراد دارای پوست روشن، کک و مک یا موهای قرمز
• افرادی که سابقه آفتاب سوختگی یا سرطان پوست دارند
• مصرف کنندگان داروهای حساس کننده به نور
• افراد مبتلا به برخی بیماری‌های پوستی یا ضعف سیستم ایمنی
• افرادی که به تازگی لیزر، لایه‌برداری یا درمان‌های پوستی انجام داده‌اند

بهترین زمان حمام آفتاب در روزهای UV بالا

برای بسیاری از افراد این سوال مطرح است که بهترین زمان حمام آفتاب در تابستان چه ساعتی است. واقعیت این است که نمی‌توان یک ساعت ثابت را برای همه روزها و شهرها تعیین کرد؛ زیرا شدت اشعه فرابنفش بسته به فصل، آب‌وهوا و موقعیت جغرافیایی تغییر می‌کند. به همین خاطر، بهتر است قبل از شروع، شاخص UV همان ساعت را چک کنید.

شدت این اشعه معمولا در میانه روز به اوج می‌رسد و سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند در این ساعات تا جای ممکن زیر نور مستقیم نباشید و از کلاه، عینک و ضدآفتاب استفاده کنید. اگر قصد حمام آفتاب در استخر روباز را دارید، اوایل صبح یا اواخر بعدازظهر گزینه‌های بهتری هستند؛ البته به شرطی که شاخص UV در آن زمان بالا نباشد.

چه مدت می‌توان زیر آفتاب ماند؟

مدت زمان مناسب برای قرار گرفتن زیر نور خورشید برای همه افراد یکسان نیست. عواملی مانند نوع پوست، شدت شاخص UV، فصل، ارتفاع از سطح دریا، بازتاب نور از آب یا سطوح روشن و حتی بعضی داروها، می‌توانند سرعت آسیب دیدن پوست را تغییر دهند.

به‌جای این‌که مدت زمان ثابتی را برای آفتاب گرفتن در نظر بگیرید، بهتر است به واکنش پوست خود توجه کنید و در صورت احساس سوزش، قرمزی یا گرمای بیش از حد، از معرض نور مستقیم خارج شوید.

عوامل موثر بر مدت حضور زیر آفتاب:

• نوع و رنگ پوست
• عدد شاخص UV همان ساعت
• فصل و موقعیت جغرافیایی
• ارتفاع از سطح دریا
• بازتاب نور از آب، شن یا سطوح روشن
• مصرف داروهای حساس کننده به نور
• سابقه آفتاب سوختگی یا بیماری‌های پوستی

نکات بهداشتی حمام آفتاب در روزهای UV بالا

اگر قصد حمام آفتاب گرفتن در استخر عمومی یا استفاده از فضای آفتاب استخرهای روباز را دارید، رعایت نکات زیر می‌تواند خطر آفتاب سوختگی، گرمازدگی و مشکلات پوستی را کاهش دهد:

• از ضدآفتاب طیف گسترده با حداقل SPF 30 استفاده کنید تا پوست در برابر اشعه UVA و UVB محافظت شود.
• ضدآفتاب را ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پیش از قرار گرفتن زیر نور خورشید روی تمام قسمت‌های بدون پوشش بدن بزنید.
• ضدآفتاب را هر دو ساعت و همچنین پس از شنا، تعریق یا خشک کردن بدن با حوله تمدید کنید.
• از حوله شخصی استفاده کنید و پیش از دراز کشیدن روی تخت حمام آفتاب، حوله خود را روی آن پهن کنید.
• پیش و پس از ورود به استخر دوش بگیرید و از استفاده مشترک از حوله، روغن یا محصولات پوستی خودداری کنید.
• در صورت داشتن زخم باز، التهاب یا عفونت پوستی، از ورود به استخر و استفاده از فضای حمام آفتاب خودداری کنید.
• برای محافظت از چشم و پوست صورت، از عینک آفتابی استاندارد و کلاه لبه‌دار استفاده کنید.
• در فواصل منظم آب بنوشید و در صورت احساس سرگیجه، ضعف، تهوع یا گرمای شدید بدن، به فضای سایه بروید.
• از خوابیدن طولانی زیر نور مستقیم خورشید و استفاده از روغن‌های برنزه‌کننده به‌جای ضدآفتاب خودداری کنید.

در صورت آفتاب سوختگی چه کنیم؟

با وجود رعایت نکات ایمنی، ممکن است گاهی پس از قرار گرفتن طولانی‌مدت زیر نور خورشید دچار آفتاب سوختگی شوید. در این شرایط، اقدامات اولیه می‌تواند شدت علائم را کاهش داده و از آسیب بیشتر به پوست جلوگیری کند. در صورت آفتاب سوختگی این اقدامات را انجام دهید:

• هرچه سریع‌تر از معرض نور مستقیم خورشید خارج شوید و در محیطی خنک یا سایه قرار بگیرید.
• برای خنک کردن پوست از کمپرس یا دوش آب خنک استفاده کنید؛ اما از یخ به‌طور مستقیم روی پوست استفاده نکنید.
• برای جبران مایعات از دست رفته، آب و سایر مایعات کافی بنوشید.
• از مرطوب‌کننده‌های ملایم یا ژل آلوئه ورا برای کاهش خشکی و التهاب پوست استفاده کنید.
• تاول‌ها را نترکانید، زیرا احتمال عفونت را افزایش می‌دهد.
• تا زمان بهبود کامل، دوباره زیر نور مستقیم خورشید قرار نگیرید.

در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه کنید؟

• آفتاب سوختگی همراه با تاول‌های گسترده باشد.
• تب، لرز، تهوع یا استفراغ ایجاد شود.
• دچار سرگیجه، گیجی یا علائم گرمازدگی شوید.
• درد شدید یا تورم قابل توجه داشته باشید.
• چشم‌ها در اثر نور خورشید دچار درد یا اختلال دید شوند.

سخن پایانی

در نهایت به یاد داشته باشید که ضدآفتاب به تنهایی نمی‌تواند تمام خطرات شاخص UV بالا را خنثی کند؛ چرا که حضور طولانی‌مدت در معرض تابش مستقیم، همچنان می‌تواند به پوست و بدن آسیب برساند. بنابراین، پیش از رفتن به استخر روباز حتما وضعیت شاخص UV را چک کنید و در روزهایی که شدت تابش زیاد است، حمام آفتاب را به زمان مناسب‌تری موکول کنید.

اخبار لحظه ای را در شبکه های اجتماعی خبر محور بخوانید. 

بله | ایتا | روبیکا | سروش پلاس | تلگرام