آیا پایتخت در آستانه جیره‌بندی آب است؟
ایران سال‌هاست که با بحران آب دست‌وپنجه نرم می‌کند، اما امسال شرایط نگران‌کننده‌تر از گذشته است. سخنگوی صنعت آب کشور هشدار داده است که پیش‌بینی‌های سازمان‌های بین‌المللی و هواشناسی ایران نشان می‌دهد پاییز پیش‌رو یکی از خشک‌ترین دوره‌های اخیر خواهد بود. این موضوع به‌معنای کاهش جدی منابع آبی و فشار مضاعف بر بخش‌های شرب، کشاورزی و صنعت است.
عیسی بزرگ زاده، سخنگوی صنعت آب، با اشاره به وضعیت نگران‌کننده بارش‌ها و ذخایر سدها تأکید کرد: «باید بحران آبی را جدی بگیریم؛ اینکه هنوز آب در لوله‌های منازل جاری است به‌هیچ‌وجه به معنای نبود بحران نیست. این وضعیت نیازمند اصلاح الگوی مصرف و مدیریت منابع است.»
کاهش ۴۰ درصدی بارش‌ها نسبت به میانگین بلندمدت
آمارهای رسمی نشان می‌دهد که در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳، متوسط بارش کشور ۱۵۲ میلی‌متر بوده است. این میزان نسبت به سال گذشته و همچنین متوسط بلندمدت حدود ۴۰ درصد کاهش دارد. کاهش بارندگی به‌طور مستقیم بر ورودی سدها و سفره‌های آب زیرزمینی اثر گذاشته است.
به‌گفته بزرگ زاده، امسال ورودی آب به سدهای کشور ۲۴ میلیارد و ۴۶۰ میلیون متر مکعب بوده در حالی که سال گذشته این عدد به ۴۲ میلیارد و ۴۶۰ میلیون متر مکعب رسیده بود. این اختلاف، نشانگر کاهش ۴۲ درصدی ورودی سدها است؛ موضوعی که به‌وضوح آینده منابع آبی کشور را تهدید می‌کند.
وضعیت نگران‌کننده سدهای تهران و استان‌های جنوبی
از جمله نقاط بحرانی، سدهای تهران هستند. سخنگوی صنعت آب توضیح داد: «سدهای تهران با احتساب حجم مرده تنها ۲۸۵ میلیون متر مکعب آب دارند. این میزان نسبت به پارسال ۲۲۷ میلیون متر مکعب و نسبت به متوسط بلندمدت ۳۶۰ میلیون متر مکعب کمتر است.»
کاهش حجم ذخایر تنها به تهران محدود نمی‌شود. استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان نیز با عقب‌ماندگی ۵۰ درصدی در بارندگی مواجه شده‌اند. این شرایط نه‌تنها تأمین آب شرب را دشوارتر می‌کند، بلکه کشاورزی و دامداری در این مناطق را نیز به‌طور جدی تهدید خواهد کرد.
بحران آبی یک درد مشترک است
یکی از نکات کلیدی در سخنان بزرگ زاده، تأکید بر «درد مشترک بودن بحران آب» بود. او تصریح کرد: «سرنوشت آبی همه مردم یکسان است. اگر جایی دچار تنش آبی شود، آثار آن به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در سایر نقاط نیز احساس خواهد شد.»
این سخن یادآور اهمیت مشارکت عمومی در مدیریت مصرف است. تجربه نشان داده که صرفه‌جویی و همراهی مردم می‌تواند از بروز بحران‌های جدی جلوگیری کند. نمونه آن کاهش ۱۴.۵ درصدی مصرف آب در خط طالقان بود که به‌گفته سخنگو، مانع از آسیب رسیدن به آب پایه مردم شد.
ضرورت تغییر در الگوی کشاورزی
کاهش بارش‌ها و افت ذخایر آبی کشور بیش از همه بخش کشاورزی را تحت فشار قرار می‌دهد. ایران کشوری است که حدود ۹۰ درصد آب تجدیدپذیر خود را در این بخش مصرف می‌کند. حال با شرایط جدید، ادامه الگوی سنتی کشت نه‌تنها ممکن نیست بلکه می‌تواند بحران را تشدید کند.
سخنگوی صنعت آب تصریح کرد که برنامه‌ریزی واقع‌بینانه برای کشاورزی ضروری است. این برنامه‌ریزی باید شامل تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کم‌آب‌بر، استفاده از فناوری‌های نوین آبیاری و همچنین توجه به بهره‌وری باشد. در غیر این صورت، کشور با تهدید جدی در امنیت غذایی روبه‌رو خواهد شد.
مدیریت سختگیرانه آب شرب در دستور کار
در شرایطی که بارش‌ها کاهش یافته و ذخایر سدها در وضعیت نگران‌کننده‌ای هستند، مدیریت سختگیرانه آب شرب اجتناب‌ناپذیر است. سخنگوی صنعت آب تأکید کرد که لازم است سیاست‌های جدی در حوزه توزیع، مصرف و حتی قیمت‌گذاری آب اجرا شود تا از هدررفت بیشتر جلوگیری گردد.
او افزود: «اگر بحران آبی را به‌عنوان واقعیت بپذیریم، باید با اصلاح الگوی مصرف و تغییر رفتارها، مانع از تشدید تنش‌ها شویم. این یک وظیفه ملی است و همه اقشار جامعه باید پای کار بیایند.»
جمع‌بندی
کم‌بارشی شدید پاییز ۱۴۰۴ زنگ خطری جدی برای آینده منابع آبی ایران است. کاهش ۴۰ درصدی بارش‌ها، افت چشمگیر ورودی سدها و کاهش ذخایر استان‌های مهم، نشان می‌دهد که کشور ناگزیر به اجرای سیاست‌های سختگیرانه در آب شرب و تغییر جدی در کشاورزی است. بحران آب درد مشترک همه مردم است و تنها با مشارکت همگانی و برنامه‌ریزی علمی می‌توان بر آن غلبه کرد.
منبع: ایران جیب
هیچ نظر! یکی از اولین.