اجلاس شانگهای ۱۴۰۴ | قدرت نمایی چین مقابل آمریکا
روز یکشنبه، شی جینپینگ رئیسجمهور چین، ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه و نارندرا مودی نخستوزیر هند به همراه مقامات حدود ۲۰ کشور اوراسیایی در تیانجین گرد هم آمدند تا بزرگترین اجلاس سازمان همکاری شانگهای (SCO) را برگزار کنند. این اجلاس در حالی برگزار شد که تنها چند روز تا رژه عظیم نظامی پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم باقی مانده است.
حضور گسترده رهبران منطقه
سازمان همکاری شانگهای شامل چین، روسیه، هند، پاکستان، ایران، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان و بلاروس است و ۱۶ کشور دیگر بهعنوان ناظر یا شریک گفتوگو در آن حضور دارند. اجلاس شانگهای فرصتی برای تقویت همکاریهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی میان اعضا فراهم میکند و نشاندهنده افزایش نفوذ چین در منطقه است.
دیدار تاریخی چین و هند
شی جینپینگ با نخستوزیر هند دیدار کرد که نخستین سفر وی به چین پس از سال ۲۰۱۸ محسوب میشود. مودی در پیام خود بر اهمیت «گسترش روابط بر پایه اعتماد متقابل و کرامت» تأکید کرد. این دیدار در حالی انجام شد که دو کشور پیشتر در سال ۲۰۲۰ درگیری مرزی شدیدی تجربه کرده بودند و روند کاهش تنشها از اکتبر گذشته آغاز شده است.
مودی در این دیدار گفت: «منافع ۲.۸ میلیارد نفر از مردم دو کشور به همکاری ما گره خورده است و این همکاری مسیر رفاه بشریت را هموار میسازد.» تحلیلگران معتقدند که این دیدار، تلاشی برای تعمیق روابط اقتصادی و سیاسی در منطقه اوراسیا است و نشاندهنده اهمیت شانگهای بهعنوان سکویی برای همکاریهای غیرغربی است.
نقش اجلاس در توازن قدرت جهانی
چین و روسیه از اجلاس شانگهای بهعنوان جایگزینی برای ناتو و ابزاری برای ایجاد نظم چندقطبی در جهان یاد میکنند. پوتین در مصاحبهای با خبرگزاری شینهوا گفت که این نشست ظرفیت سازمان برای پاسخ به تهدیدها و چالشهای معاصر را تقویت میکند و همبستگی در فضای مشترک اوراسیا را مستحکم میسازد.
کارشناسان معتقدند این اجلاس فرصتی برای مسکو و پکن فراهم میکند تا نفوذ خود را افزایش دهند و حمایت کشورهای منطقه را جلب کنند. دیلن لو، استاد دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور، معتقد است چین تلاش میکند شانگهای را بهعنوان بلوک غیرغربی قدرتمند معرفی کند و مدلی از روابط بینالمللی دموکراتیکتر ارائه دهد که بر حاکمیت، عدم مداخله و چندقطبیگرایی تأکید دارد.
مشارکت گسترده و پیامهای منطقهای
بیش از ۲۰ رهبر منطقه، از جمله رجب طیب اردوغان از ترکیه و مسعود پزشکیان از ایران، در اجلاس حضور داشتند. حضور گسترده رهبران منطقه نشاندهنده افزایش نفوذ چین و جذابیت شانگهای بهعنوان سکویی برای همکاری کشورهای غیرغربی است.
لیزی لی از مؤسسه سیاست آسیایی میگوید: «پکن از طریق شانگهای نفوذ خود را به نمایش میگذارد و نشان میدهد که اوراسیا دارای نهادها و قواعد خاص خود است. این چارچوب بر حاکمیت، عدم مداخله و چندقطبیگرایی تأکید دارد؛ ارزشهایی که چین آنها را بهعنوان مدل جایگزین نظم جهانی معرفی میکند.»
مذاکرات جانبی و نقاط حساس
شی جینپینگ با نخستوزیر کامبوج، هون مانت، دیدار داشت و پوتین نیز قرار است با اردوغان و پزشکیان درباره مناقشه اوکراین و برنامه هستهای ایران گفتوگو کند. کارشناسان بر این باورند روسیه از اجلاس برای جلب حمایت دومین اقتصاد بزرگ دنیا و نزدیک کردن هند استفاده میکند، بهویژه در شرایط اختلافات تجاری هند با آمریکا.
این اجلاس تنها چند روز پس از وضع تعرفههای جدید و سنگین آمریکا بر کالاهای هندی بهعنوان مجازاتی برای خرید نفت روسیه برگزار شد و نشاندهنده اهمیت شانگهای در جایگزینی روابط غیرغربی است.
اهمیت رژه نظامی پکن
چند روز پس از اجلاس، رژه نظامی عظیم در پکن برگزار میشود که کیم جونگاون رهبر کره شمالی نیز در آن شرکت خواهد کرد. این رژه علاوه بر بعد نمادین، فرصتی برای چین است تا جایگاه خود را بهعنوان قدرت مرکزی اوراسیا و فراتر از آن به رخ بکشد. کارشناسان معتقدند این رژه، نشانهای از تقویت توان نظامی و نفوذ سیاسی چین در سطح جهانی است و پیام روشنی برای رقبای منطقهای و فرامنطقهای دارد.
چشمانداز آیند
بزرگترین اجلاس شانگهای از زمان تأسیس تاکنون با حضور بیش از ۲۰ رهبر منطقه از جمله شی جینپینگ، ولادیمیر پوتین و نارندرا مودی در تیانجین چین برگزار شد. این نشست فرصتی بیسابقه برای نمایش قدرت چین و روسیه در اوراسیا و تقویت همکاری کشورهای غیرغربی است و در روزهای آینده، رژه نظامی عظیم پکن نیز پیام دیگری از قدرت و نفوذ منطقهای چین را منتقل خواهد کرد.
ه
کارشناسان میگویند اجلاس شانگهای میتواند آغازگر مرحله جدیدی از همکاریهای سیاسی و اقتصادی میان کشورهای غیرغربی باشد. این اجلاس بهویژه برای کشورهایی مانند ایران و هند اهمیت دارد تا در فضای اوراسیا و آسیا روابط خود را تقویت کنند و از فشارهای اقتصادی و سیاسی غرب مستقلتر عمل نمایند.
جمعبندی کوتاه
بزرگترین اجلاس شانگهای از زمان تأسیس با حضور بیش از ۲۰ رهبر منطقه برگزار شد و پیام اصلی آن قدرتنمایی چین و روسیه، تقویت همکاری کشورهای غیرغربی و حرکت به سمت نظم چندقطبی جهانی بود. دیدار تاریخی شی جینپینگ و نارندرا مودی، حضور پوتین و رژه نظامی پکن از مهمترین رویدادهای این نشست به شمار میرود و نشان میدهد اوراسیا در حال تجربه تغییرات مهم ژئوپلیتیک است./اقتصاد نیوز
هیچ نظر! یکی از اولین.