خرید روغن سخت شد؛ قیمتها ۳ برابر و قفسهها خالی!
بر اساس آمارهای رسمی، ایران سالانه حدود ۵ تا ۵.۵ میلیون تن دانه روغنی و کنجاله سویا وارد میکند تا وابستگی ۹۰ درصدی به واردات روغن را جبران کند. با احتساب قیمتهای جهانی، این حجم واردات بیش از ۳ میلیارد دلار ارز از کشور خارج میکند.
سیاستگذاران معتقدند با حذف ارز ترجیحی، کاهش قاچاق، مدیریت مصرف و توسعه کشت دانههای روغنی داخلی، میتوان در چارچوب برنامه هفتم توسعه به سمت خودکفایی، افزایش امنیت غذایی و کاهش خروج ارز حرکت کرد.
افزایش شدید قیمت روغن و اثرات آن
با این حال، حذف ارز ترجیحی در نیمه ماه گذشته باعث شد قیمت روغن نسبت به قبل بیش از ۲۰۰ درصد افزایش یابد. این افزایش قیمت بهطور مستقیم رفتار مصرفکنندگان را تغییر داده است.
براساس گزارشهای کالابرگ، در مرحله نخست توزیع، تقاضا برای خرید روغن بالا بود، اما همزمان با افزایش قیمتها، میزان خرید کاهش یافته است.
همچنین، احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده است که در صورت تغییر قیمت کالاهای اساسی، ارزش سبد کالابرگ بازنگری و مبلغ آن افزایش مییابد.
کاهش تولید و شکاف با نیاز بازار
علیرضا شریفی، دبیر انجمن روغن نباتی، با اشاره به وضعیت تولید گفت: در ۷ ماه نخست امسال یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن روغن تولید و توزیع شد که رکوردی بیسابقه در تاریخ ۷۲ ساله صنعت بود، اما از آبان ماه روند تولید کاهش یافت.
وی افزود: با سرد شدن هوا و نزدیک شدن به ماه رمضان، انتظار افزایش تولید وجود داشت، اما تولید در آبان ۱۷۵ هزار تن، آذر ۱۲۵ هزار تن و دی حدود ۱۴۰ هزار تن ثبت شد؛ در حالی که نیاز ماهانه بازار حداقل ۲۰۰ هزار تن است.
این شکاف باعث شده که در برخی فروشگاهها موجودی روغن به میزان کافی در دسترس نباشد و مصرفکنندگان با کمبود مواجه شوند.
بحران مطالبات ارزی و مشکلات واردات
شریفی با تأکید بر چالشهای ارزی صنعت روغن، بیان کرد: در حال حاضر حدود ۱.۲ میلیارد دلار مطالبات ارزی کارخانجات پرداخت نشده و این موضوع سرمایه در گردش ارزی واحدها را بهشدت کاهش داده است.
برخی کارخانهها عملاً امکان واردات ندارند و این مسئله حتی به بیاعتمادی تأمینکنندگان خارجی منجر شده است. نزدیکی ماه رمضان و نوروز، یخزدگی دریای خزر و کندی واردات روغن آفتابگردان از روسیه، باعث شده موجودی روغن خام در بنادر و کارخانجات به یکسوم میزان مورد نیاز این فصل برسد؛ بنابراین انتظار عرضه گسترده در کوتاهمدت واقعبینانه نیست.
راهکارهای خودکفایی و حمایت از مصرفکننده
پیمان عالمی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی، با تأکید بر اصلاح سیاستها گفت: در سالهای گذشته با وجود ارز ترجیحی، کشاورزان امکان رقابت با محصول وارداتی نداشتند و انگیزه تولید داخلی کاهش یافت.
وی افزود: حذف ارز ترجیحی اگر با اصلاح قیمت خرید تضمینی، حمایت هدفمند و پرداخت یارانه به مصرفکننده همراه باشد، میتواند به افزایش تولید دانههای روغنی، کاهش وابستگی و تحقق خودکفایی منجر شود. در غیر این صورت، نوسانات ارزی به کاهش قدرت خرید خانوار و کوچکتر شدن سفرهها منجر خواهد شد.
با این رویکرد، کارشناسان معتقدند ترکیب اصلاح سیاستها و حمایت هدفمند از تولیدکننده و مصرفکننده کلید کنترل بازار روغن و کاهش وابستگی ارزی است.
جمعبندی
بازار روغن ایران در سال ۱۴۰۴ با افزایش قیمت بیش از ۲۰۰ درصدی، کاهش تولید و مشکلات ارزی مواجه شده است. برای جلوگیری از بحران و ارتقای امنیت غذایی، دولت و نهادهای سیاستگذار باید سبد کالابرگ را بازنگری کرده و از تولید داخلی دانههای روغنی حمایت هدفمند کنند.
منبع: باشگاه خبرنگاران
هیچ نظر! یکی از اولین.