این روشها واقعا سیستم ایمنی بدن را قوی میکنند
با سرد شدن هوا و شروع موج تازهای از سرماخوردگی و آنفلوآنزا، بسیاری از ما بهدنبال راههایی برای تقویت بدن و مقابله با بیماری میگردیم. قرص ویتامین C، آب پرتقال تازه یا عسل مانوکا از جمله انتخابهای محبوبی هستند که در ذهن مردم به عنوان «تقویتکننده فوری ایمنی» شناخته میشوند. اما واقعیت علمی چیز دیگری است.
به نقل از تلگراف، پروفسور دنیل دیویس، رئیس دانشکده علوم زیستی و استاد ایمونولوژی در کالج امپریال لندن، بیش از ۲۵ سال است که بر عملکرد سلولهای ایمنی بدن تحقیق میکند. او در گفتوگویی علمی توضیح میدهد که چرا بیشتر توصیههای عمومی درباره تقویت ایمنی، پشتوانه علمی محکمی ندارند و چه کارهایی واقعاً مؤثر هستند.
افسانه ویتامین C و پیشگیری از سرماخوردگی
یکی از رایجترین باورهای عمومی این است که مصرف روزانه ویتامین C میتواند مانع ابتلا به سرماخوردگی شود. اما دیویس میگوید هیچ مدرک علمی معتبری برای این ادعا وجود ندارد.
او میگوید ریشه این باور به دهه ۱۹۷۰ بازمیگردد؛ زمانی که «لینوس پاولینگ»، برنده جایزه نوبل شیمی، کتابی با عنوان ویتامین C و سرماخوردگی معمولی منتشر کرد و در آن مدعی شد این ویتامین میتواند از ابتلا به سرماخوردگی جلوگیری کند.
محبوبیت این کتاب بهقدری بالا بود که موجی از مصرف جهانی ویتامین C آغاز شد. کارخانهها قرصهای جوشان و مکملهای گرانقیمت تولید کردند و مردم آن را بهصورت روزانه مصرف میکردند. اما با گذشت زمان، مطالعات علمی متعدد نشان دادند که این ادعا واقعیت ندارد.
دیویس توضیح میدهد: «تحقیقات نشان میدهد افرادی که بهطور منظم دوز بالای ویتامین C مصرف میکنند، تنها حدود ۸ درصد سریعتر از بقیه از سرماخوردگی بهبود پیدا میکنند؛ یعنی در بهترین حالت شاید چند ساعت زودتر!»
سیستم ایمنی بدن پیچیدهتر از یک قرص است
پروفسور دیویس معتقد است که سیستم ایمنی بدن مجموعهای بسیار پیچیده از سلولها و واکنشهای شیمیایی است که با مصرف یک قرص یا ماده غذایی خاص نمیتوان بهصورت فوری آن را تقویت کرد.
او میگوید: «هیچ میانبری برای افزایش سریع ایمنی وجود ندارد. بدن ما به خواب کافی، تغذیه متعادل و ورزش منظم نیاز دارد تا عملکرد سلولهای ایمنی بهینه بماند. هیچ مکملی نمیتواند جایگزین این موارد شود.»
تحقیقات منتشر شده در مجله Nature Immunology نیز نشان میدهد کمبود خواب باعث کاهش تولید سلولهای T میشود؛ سلولهایی که نقش اصلی در شناسایی و نابودی ویروسها دارند. از طرفی، استرس مزمن و رژیمهای غذایی فاقد پروتئین کافی نیز باعث کاهش توان پاسخ ایمنی میشوند.
نقش واقعی تغذیه در تقویت ایمنی
برخلاف باور عمومی، هیچ ماده غذایی به تنهایی سیستم ایمنی را «قوی» نمیکند، اما برخی از ویتامینها و مواد معدنی برای عملکرد طبیعی آن ضروریاند.
پروفسور دیویس میگوید: «ویتامین D، روی و آهن از جمله ریزمغذیهایی هستند که کمبودشان باعث تضعیف ایمنی میشود. بنابراین هدف باید تأمین نیاز روزانه بدن از طریق تغذیه متعادل باشد، نه مصرف بیش از حد مکملها.»
میوهها و سبزیجات تازه، منابع طبیعی ویتامینها هستند، اما نباید انتظار داشت با خوردن یک لیوان آب پرتقال در روز بتوان جلوی ویروسها را گرفت. دیویس تأکید میکند که «تنوع غذایی» و «سلامت روده» دو عامل کلیدی در حفظ ایمنیاند.
باورهای اشتباه درباره عسل و دمنوشها
در سالهای اخیر، مصرف عسل مانوکا، دمنوش زنجبیل و نوشیدنیهای گیاهی ضدویروس در میان مردم رواج زیادی یافته است. با این حال، به گفته متخصصان، این مواد تنها میتوانند علائم خفیف را تسکین دهند و تأثیر مستقیمی بر سلولهای ایمنی ندارند.
عسل مانوکا خاصیت آنتیباکتریال دارد و میتواند در تسکین گلو درد مؤثر باشد، اما این به معنای «تقویت ایمنی» نیست. دمنوشها نیز اغلب به بهبود گردش خون و آرامش بدن کمک میکنند که بهصورت غیرمستقیم میتواند مفید باشد.
پروفسور دیویس در این باره میگوید: «احساس بهبودی پس از مصرف برخی نوشیدنیها بیشتر ناشی از اثر روانی یا همان پلاسیبو است. مغز وقتی باور کند چیزی مفید است، واکنشهای مثبتی در بدن ایجاد میکند؛ اما این با افزایش واقعی عملکرد ایمنی تفاوت دارد.»
چه چیزهایی واقعاً سیستم ایمنی را تقویت میکند؟
بر اساس تحقیقات اخیر در مجله The Lancet, سه عامل بیش از هر چیز دیگر بر قدرت ایمنی بدن تأثیر دارند: خواب، ورزش و تغذیه متعادل.
خواب شبانه کمتر از شش ساعت میتواند تولید سلولهای ایمنی را تا ۳۰ درصد کاهش دهد. ورزش متوسط مانند پیادهروی روزانه یا دویدن سبک باعث افزایش جریان خون و فعال شدن سلولهای دفاعی میشود.
همچنین رژیمهای غذایی سرشار از فیبر و پروبیوتیک (مانند ماست و سبزیجات تخمیر شده) به سلامت روده و تعادل باکتریهای مفید کمک میکنند؛ موضوعی که ارتباط مستقیم با عملکرد ایمنی دارد.
جمعبندی
در نهایت، تقویت واقعی سیستم ایمنی با مصرف بیرویه مکملها یا پیروی از مدهای سلامتی بهدست نمیآید. بدن انسان برای مقابله با ویروسها به تعادل، استراحت، و مراقبت مستمر نیاز دارد.
به قول پروفسور دیویس: «هیچ قرصی جای خواب کافی، تغذیه سالم و زندگی بدون استرس را نمیگیرد.»/عصرترکیه
هیچ نظر! یکی از اولین.