بحران رسانهها در روز خبرنگاری / چرا تولید خبر سختتر از همیشه شده است؟
خبرنگاری امروز دیگر تنها به نوشتن خبر محدود نمیشود؛ خبرنگاران باید علاوه بر مهارتهای حرفهای، با سئو، تولید محتوای دیجیتال، شبکههای اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی نیز آشنا باشند. رویا رئیسی، مدیرمسئول پایگاه خبری «خبر محور» و سردبیر پیشین گسترش نیوز، در این گفتوگوی اختصاصی از تجربه سالها فعالیت رسانهای، مهمترین چالشهای خبرنگاران، وضعیت اقتصادی رسانهها، تأثیر فناوری بر روزنامهنگاری و توصیههای خود به نسل جدید خبرنگاران میگوید.
آینده خبرنگاری با هوش مصنوعی چه خواهد شد؟
به گزارش خبر محور به نقل از پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه؛ این مصاحبهها فرصتی است تا ضمن مرور فراز و فرودهای فعالیت رسانهای، به بررسی چالشها، فرصتها و چشمانداز آینده روزنامهنگاری و رسانه در کشور پرداخته شود و از تجربههای گرانسنگ اهالی این حوزه برای نسل جدید خبرنگاران بهره گرفته شود.
در پی گفتوگوی اختصاصی و صمیمانه با خانم رویا رئیسی، متولد ۱۳۶۹ از تهران را با هم میخوانیم که مدرک کارشناسی خبرنگاری خود را با گرایش استراتژیک از دانشکده خبر دریافت کرده و کارشناسی ارشد خود را نیز در رشته روابط بینالملل از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز اخذ کرده است.
خانم رئیسی لطفاً به عنوان اولین سئوال از کارنامه کاری خودتان برای مخاطبین این پایگاه خبری بگوئید:
فعالیت حرفهای خود را از دوران دانشجویی و با کارآموزی در خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) آغاز کردم. پس از فارغالتحصیلی، به عنوان خبرنگار پارلمانی در چند پایگاه خبری فعالیت داشتم و در ادامه نیز با روزنامهها و رسانههای مختلف همکاری کردم.
از سال ۱۴۰۰ به پایگاه خبری گسترشنیوز پیوستم و تا اسفند ۱۴۰۴ به عنوان سردبیر این رسانه فعالیت داشتم. در پی تحولات ناشی از جنگ، همکاریام با این مجموعه به پایان رسید و اکنون به عنوان مدیرمسئول پایگاه خبری «خبر محور» مشغول فعالیت هستم.
از چه زمانی به این حرفه علاقمند شدید؟
علاقه من به رسانه و روزنامهنگاری از ۱۲ سالگی شکل گرفت. در آن سالها خرید روزنامه و مجله برایم اتفاقی مهم و هیجانانگیز بود و برای انتشار شماره جدید ماهنامههای مورد علاقهام لحظهشماری میکردم.
در زمان انتخاب رشته و کنکور نیز به پیشنهاد خواهرم در آزمون دانشکده خبر شرکت کردم و پذیرفته شدم. ورود به دانشکده خبر، آشنایی با استادان و خبرنگاران باسابقه و حضور در فضای حرفهای رسانه، نقطه آغاز مسیر جدی من در روزنامهنگاری بود و باعث شد این علاقه به یک حرفه و سبک زندگی تبدیل شود.
مشوق اصلی شما در این راه چه کسی بوده است؟
در گام نخست، خواهرم بیشترین نقش را در انتخاب این مسیر داشت؛ ایشان رشته خبرنگاری را به من پیشنهاد داد و همین موضوع باعث شد وارد دانشکده خبر شوم. در ادامه نیز خانوادهام همواره از تصمیم و فعالیت حرفهای من حمایت کردند.
در آغاز فعالیت رسانهای، دوست و همکار عزیزم، خانم مائده شیرپور، نیز با راهنماییها و حمایتهای خود نقش مؤثری در مسیر حرفهای من داشت.
آیا خانواده شما با فعالیتتان در مطبوعات و رسانه موافق بودند؟ اکنون چه طور؟
خوشبختانه خانوادهام از همان ابتدا با انتخاب این مسیر موافق بودند و همیشه از من حمایت کردند. البته در کنار این حمایت، نگرانی درباره سختیها و خطرات حرفه خبرنگاری نیز همواره یکی از دغدغههای اصلی آنها بوده است؛ نگرانیای که با توجه به ماهیت این شغل، کاملاً طبیعی است.
نکته جالب برای من این بود که اقوام و نزدیکان نیز از همان روزهای نخست که متوجه شدند رشته خبرنگاری را انتخاب کردهام، از این تصمیم استقبال کردند و معتقد بودند روحیه، علاقه و توانایی لازم برای فعالیت در این حرفه را دارم. این اعتماد و دلگرمی، انگیزهام را برای ادامه مسیر بیشتر کرد.
از آثار مکتوب و چاپ شدهتان برایمان بگوئید؟
بخش عمده فعالیت حرفهای من در پایگاههای خبری و رسانههای آنلاین بوده و بیشتر آثارم در این حوزه منتشر شده است. البته در طول سالهای فعالیت رسانهای، با برخی روزنامهها و ماهنامههای کشور نیز همکاری داشتهام و تعدادی از گزارشها و مطالبم در آنها به چاپ رسیده است.
هم اکنون به چه کاری مشغولید؟
در حال حاضر به عنوان مدیرمسئول پایگاه خبری «خبر محور» فعالیت میکنم.
با چه مشکلات و موانعی روبرو هستید؟
به نظر من، یکی از مهمترین چالشهای خبرنگاران و فعالان رسانهای، فاصله میان حجم و سختی کار با حقوق و مزایای دریافتی است. این مسئله به ویژه برای افرادی که مسئولیتهایی مانند دبیری خبر یا سردبیری را بر عهده دارند، بیشتر احساس میشود؛ زیرا این مسئولیتها عملاً محدود به ساعت اداری نیست و خبرنگار یا سردبیر باید به صورت شبانهروزی اخبار و تحولات را رصد کند.
همچنین در سالهای اخیر، اختلالها و قطعیهای اینترنت نیز به یکی از موانع جدی فعالیت رسانهای تبدیل شده است. همچنین، محدودیتهایی که اخیراً برای دسترسی برخی خبرنگاران به اینترنت موسوم به «خط سفید» ایجاد شده، نگرانیهایی را در میان فعالان رسانهای به وجود آورده است.
علاقمندان به مطبوعات و رسانه چگونه میتوانند در این عرصه موفق شوند؟
به نظر من، علاقه به این حرفه شرط لازم است، اما کافی نیست. کسی که میخواهد در رسانه موفق شود، باید مطالعه مستمر، قدرت تحلیل، دقت در صحت اخبار و اخلاق حرفهای را سرلوحه کار خود قرار دهد. خبرنگاری شغلی نیست که فقط در ساعت اداری انجام شود؛ این حرفه نیازمند پیگیری مداوم، مسئولیتپذیری و بهروز بودن است.
از سوی دیگر، رسانه امروز با گذشته تفاوت زیادی کرده است. آشنایی با روزنامهنگاری دیجیتال، اصول سئو، تولید محتوای چندرسانهای و استفاده صحیح از ابزارهای هوش مصنوعی به مهارتهایی ضروری برای فعالان این حوزه تبدیل شده است. در کنار همه اینها، معتقدم اعتبار یک خبرنگار مهمترین سرمایه اوست؛ اعتباری که تنها با صداقت، دقت و پایبندی به اصول حرفهای به دست میآید و حفظ میشود.
کدام یک از آثارتان به دلتان نشسته است؟
از مهمترین آن گفتوگویی با عنوان «فرار مغزهای رمزارز از ایران» بود که در پایگاه خبری گسترش نیوز منتشر شد. این گزارش در زمان انتشار، یکی از دغدغههای مهم فعالان حوزه رمزارز و اقتصاد دیجیتال بود و برای تهیه آن زمان و انرژی زیادی صرف کردم؛ از گفتوگو با فعالان این حوزه گرفته تا بررسی ابعاد مختلف موضوع.
خوشبختانه این گزارش بازخورد بسیار خوبی داشت و علاوه بر رسانههای داخلی، در برخی رسانههای خارج از کشور نیز مورد توجه و بازنشر قرار گرفت. به همین دلیل، این اثر برای من جایگاه ویژهای دارد و همچنان آن را یکی از ماندگارترین گزارشهای حرفهای خود میدانم.
از خاطرات تلخ و شیرین خودتان را در این عرصه برایمان بگویید؟
یکی از تلخترین خاطرات دوران کاری من، از دست دادن همکاران رسانهای بود. درگذشت زندهیاد اکرم امینی، از همکاران مؤسسه صمت، برای بسیاری از فعالان رسانه اتفاقی دردناک بود. علاوه بر این، سال ۱۴۰۴ برای بخش بزرگی از جامعه رسانهای سال سختی بود؛ سالی که بسیاری از خبرنگاران و روزنامهنگاران به دلیل تعدیل نیرو و مشکلات اقتصادی رسانهها، ناچار شدند تحریریههایی را که سالها خانه دومشان بود، ترک کنند. به اعتقاد من، این یکی از تلخترین اتفاقاتی بود که در سالهای فعالیت حرفهایام تجربه کردم.
در مقابل، شیرینترین بخش این مسیر، دیده شدن حاصل تلاش خبرنگاران است. با گسترش روزنامهنگاری دیجیتال، این فرصت فراهم شد که گزارشها در مدت کوتاهی به دست میلیونها مخاطب برسند. اینکه میدیدم یک گزارش تحلیلی یا اختصاصی بازدیدهای بسیار بالایی کسب کرده، در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده و حتی بر جریان اطلاعرسانی یا طرح یک مطالبه عمومی اثر گذاشته است، برای من ارزشمندترین پاداش حرفه خبرنگاری بوده است.
اگر مطلب خاصی از قلم افتاده بیان بفرمائید؟
اگر بخواهم به نکتهای اشاره کنم که کمتر درباره آن صحبت میشود، آن موضوع، وضعیت اقتصادی رسانههاست. به اعتقاد من، اگر حمایتهای مؤثرتر و هدفمندتری از رسانههای حرفهای صورت بگیرد، وابستگی آنها به درآمدهای مبتنی بر کلیک کاهش پیدا میکند و فرصت بیشتری برای تولید محتوای باکیفیت، تحقیقی و اثرگذار خواهند داشت.
در سالهای اخیر، بسیاری از مؤسسات رسانهای به دلیل مشکلات اقتصادی با تعدیل نیرو یا تغییر رویکرد مواجه شدهاند. از سوی دیگر، رقابت شدید برای جذب مخاطب، برخی رسانهها را به سمت استفاده از تیترهای زرد و محتوای کمکیفیت سوق داده است؛ روندی که در نهایت به اعتماد مخاطب آسیب میزند.
همچنین، تمرکز بخش قابل توجهی از بازار تبلیغات در اختیار تعداد محدودی از شرکتها که چالشهای تازهای برای استقلال اقتصادی رسانهها ایجاد کرده است. معتقدم اصول سئو و ابزارهای نوین دیجیتال، اگر به درستی و بر پایه استانداردهای حرفهای روزنامهنگاری به کار گرفته شوند، میتوانند به دیده شدن محتوای باکیفیت کمک کنند؛ اما زمانی که تنها هدف، افزایش کلیک باشد، ممکن است کیفیت و رسالت اصلی رسانه تحتالشعاع قرار گیرد.
سخن پایانی
از شما بابت این گفتوگو و توجه به دغدغههای اهالی رسانه سپاسگزارم. امیدوارم روزی برسد که خبرنگاران و فعالان رسانهای در فضایی امنتر، حرفهایتر و با ثبات اقتصادی بیشتر فعالیت کنند؛ چرا که رسانه مستقل و مسئول، یکی از ارکان توسعه و آگاهی هر جامعه است.
در پایان، از همه همکارانم میخواهم هیچگاه یادگیری را متوقف نکنند. دنیای رسانه با سرعت زیادی در حال تغییر است و روزنامهنگاری و خبرنگاری امروز، بیش از هر زمان دیگری به دانش، اخلاق حرفهای، فناوری و خلاقیت نیاز دارد. امیدوارم نسل جدید خبرنگاران بتوانند با حفظ صداقت، مسئولیتپذیری و احترام به حقیقت، آیندهای روشنتر برای رسانههای کشور رقم بزنند.
بله | ایتا | روبیکا | سروش پلاس | تلگرام | اینستاگرام | آپارات
هیچ نظر! یکی از اولین.