جهش قیمت پوشک خانواده ها را شوکه کرد

پوشک بچه طی ماه های اخیر به یکی از ملموس ترین نشانه های آشفتگی بازار کالاهای اساسی تبدیل شده است. کالایی که تا همین یکی دو سال قبل خرید آن برای بسیاری از خانواده ها ساده و قابل برنامه ریزی بود، حالا به دغدغه ای جدی و گاه اضطراب آور بدل شده است. نوسان شدید قیمت، نبود سازوکار شفاف قیمت گذاری و وابستگی بالای تولید به مواد اولیه وارداتی، باعث شده پوشک در فاصله ای کوتاه با افزایش های پیاپی و بعضا شوک آور مواجه شود.

بررسی های میدانی از داروخانه ها، فروشگاه های زنجیره ای و پلتفرم های آنلاین نشان می دهد قیمت بسیاری از برندهای شناخته شده پوشک عملا دو برابر شده و در برخی سایزها و مدل ها، قیمت ها به آستانه یک میلیون تومان نزدیک شده است. این در حالی است که پوشک نه یک کالای لوکس، بلکه یک ضرورت روزمره برای خانواده های دارای نوزاد محسوب می شود.

قفسه های نیمه خالی و شوک قیمت های تازه

در بسیاری از داروخانه ها، قفسه های پوشک دیگر مانند گذشته پر نیست. فروشندگان می گویند هر بار که محموله جدید می رسد، قیمت ها نسبت به سری قبل افزایش داشته و همین موضوع باعث سوءتفاهم میان مشتری و فروشنده می شود. برخی خریداران تصور می کنند داروخانه ها گران فروشی می کنند، اما مشاهده فاکتورهای پخش کننده نشان می دهد افزایش قیمت از مبدا آغاز شده است.

در یکی از داروخانه های غرب تهران، بسته ای از یک برند پرمصرف با قیمت ۷۲۰ هزار تومان عرضه می شود؛ همان بسته ای که چند ماه پیش حدود ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشت. فروشنده می گوید بسیاری از خانواده ها پس از دیدن قیمت، خرید را به تعویق می اندازند یا به دنبال برندهای ارزان تر می روند.

روایت خانواده ها از این وضعیت، عمق بحران را روشن تر می کند. مریم، مادر یک نوزاد هشت ماهه، می گوید زمانی که فرزندش متولد شد همان برند را حدود ۱۳۰ هزار تومان می خرید، اما حالا قیمت همان بسته به بیش از ۳۶۰ هزار تومان رسیده است. به گفته او این افزایش آن قدر سریع بوده که امکان تطبیق بودجه خانوار با آن وجود نداشته است.

در جنوب شهر تهران نیز شرایط تفاوتی ندارد. حامد، پدر دو کودک خردسال، توضیح می دهد که تا چند ماه قبل با وجود سختی، هزینه پوشک قابل مدیریت بود، اما اکنون با نوسان قیمت بین ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تومان، خرید ماهانه چند بسته عملا از کنترل خارج شده است.

کیفیت قربانی گرانی و نگرانی والدین

افزایش قیمت تنها مشکل بازار پوشک نیست. بسیاری از والدین از افت کیفیت برخی برندها یا محصولات ارزان تر گلایه دارند. تغییر برند به دلیل فشار مالی، در موارد متعددی به بروز حساسیت های پوستی، سوختگی و ناراحتی نوزادان منجر شده است.

سارا، مادر نوزاد پنج ماهه، می گوید به دلیل گرانی ناچار شده برند مصرفی خود را تغییر دهد، اما تنها چند روز پس از استفاده، کودک دچار حساسیت شدید پوستی شده است. پزشک، کیفیت پایین پوشک را یکی از عوامل اصلی این مشکل دانسته است.

داروسازان نیز این روند را تایید می کنند. به گفته یکی از داروسازان، در ماه های اخیر فروش کرم های ضدالتهاب و محصولات درمان سوختگی نوزاد افزایش محسوسی داشته و بسیاری از خانواده ها ارتباط مستقیم این موضوع را با تعویض پوشک مطرح می کنند. برخی تولیدکنندگان برای کنترل هزینه ها، کیفیت مواد اولیه را کاهش داده اند یا ثبات کیفی محصولات گذشته را حفظ نکرده اند.

چرا پوشک تا این حد گران شد

فعالان بازار پوشک مجموعه ای از عوامل هم زمان را در جهش قیمت ها موثر می دانند. وابستگی بالا به مواد اولیه وارداتی، نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینه های حمل ونقل و ضعف نظارت بر زنجیره توزیع از مهم ترین دلایل عنوان می شود.

بر اساس برآوردها، حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد مواد اولیه مورد استفاده در تولید پوشک به طور مستقیم یا غیرمستقیم به واردات وابسته است. افزایش نرخ ارز، هزینه تمام شده تولید را بالا برده و تولیدکنندگان را ناچار به اصلاح قیمت کرده است. در ادامه، پخش کنندگان و فروشگاه ها نیز برای جبران هزینه ها و کاهش ریسک، حاشیه سود خود را افزایش داده اند.

اما آنچه بیش از همه خانواده ها را خشمگین کرده، سرعت و شدت افزایش قیمت هاست. بسیاری می گویند گرانی پوشک تدریجی نبوده، بلکه کاملا جهشی اتفاق افتاده است. برخی والدین می گویند فاصله میان دو خریدشان کمتر از یک ماه بوده، اما قیمت دقیقا دو برابر شده است.

در فروشگاه های آنلاین نیز اختلاف قیمت یک محصول مشابه در دو سایت مختلف گاهی به چندصد هزار تومان می رسد. این اختلاف ها، سردرگمی خریداران را تشدید کرده و اعتماد به بازار را کاهش داده است.

پوشک کالای ضروری یا سرمایه ای تورمی

در این میان، خانواده های کم درآمد بیشترین آسیب را متحمل شده اند. مددکاران اجتماعی از افزایش درخواست کمک برای تامین مایحتاج نوزادان، به ویژه پوشک، خبر می دهند. به گفته آنان، پوشک کالایی نیست که بتوان مصرف آن را کاهش داد یا حذف کرد و نزدیک شدن قیمت آن به یک میلیون تومان، به معنای حذف عملی بخشی از جامعه از دسترسی به این کالا است.

افزایش قیمت پوشک تنها یک عدد در سبد خرید نیست، بلکه زنجیره ای از پیامدهای اجتماعی و روانی را به دنبال دارد. فشار مضاعف بر والدین، اضطراب دائمی در زمان خرید، افت کیفیت مراقبت از نوزادان و حتی بروز مشکلات بهداشتی از جمله این پیامدهاست.

رفتار اقتصادی خانواده ها نیز تغییر کرده است. بسیاری از والدین خرید را به حداقل می رسانند، بسته های کوچک تر می خرند یا با اضطراب قیمت ها را با خرید قبلی مقایسه می کنند. این رفتارها نشانه روشنی از فرسایش قدرت خرید و کوچک شدن سبد مصرفی خانوار است.

در حال حاضر، چشم انداز روشنی برای کاهش قیمت ها وجود ندارد. بازار پوشک بازتابی از شرایط کلی اقتصاد کشور است؛ بازاری وابسته به ارز، حساس به شوک های اقتصادی و فاقد سازوکار پایدار تنظیم گری. تا زمانی که تورم مهار نشود و زنجیره تولید و توزیع از منطق سود کوتاه مدت فاصله نگیرد، پوشک بچه همچنان یکی از مصادیق آشکار بی ثباتی اقتصاد ایران باقی خواهد ماند.

جمع بندی کوتاه

پوشک بچه امروز به نماد فشار معیشتی بر خانواده های دارای نوزاد تبدیل شده و جهش قیمت آن، فراتر از یک گرانی ساده، پیامدهای بهداشتی و اجتماعی جدی به همراه دارد.

منبع: مهر