دو اسمه‌ها بخوانند؛ مسیر حقوقی تغییر نام در ایران
به گزارش خبرمحور به نقل از مهر، در سال‌های اخیر، درخواست برای تغییر نام در ایران رشد قابل‌توجهی داشته است. بسیاری از افراد از نامی که در کودکی برایشان انتخاب شده رضایت ندارند یا در زندگی روزمره با نامی دیگر شناخته می‌شوند.
این ناهماهنگی میان نام رسمی و نام عرفی باعث شده است که افراد به دنبال اصلاح اسناد سجلی خود باشند تا میان هویت رسمی و اجتماعی‌شان هماهنگی ایجاد شود.
حق تغییر نام در قوانین ایران و جهان
«آرمین افشاری‌پور»، وکیل پایه‌یک دادگستری، در گفت‌وگو با مهر درباره ابعاد حقوقی تغییر نام گفت:
- مطابق قوانین کشور، منعی برای تغییر نام وجود ندارد. هرچند شناسنامه سندی رسمی است، اما نام هر فرد بخش مهمی از هویت اوست و حق انتخاب آن از حقوق طبیعی انسان‌ها به شمار می‌آید.
او با اشاره به اسناد بین‌المللی افزود:
- در میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) و کنوانسیون حقوق کودک (۱۹۸۹) که ایران نیز عضو آن‌هاست، بر حق داشتن و تغییر نام به‌عنوان یکی از حقوق بنیادین انسانی تأکید شده است.
چارچوب قانونی تغییر نام در ایران
بر اساس قانون ثبت احوال، در صورتی که در نوشتن نام اشتباه رخ داده باشد، هیأت حل اختلاف ثبت احوال موظف به اصلاح آن است.
همچنین شورای عالی ثبت احوال، فهرستی از اسامی ممنوعه را تعیین کرده است. در نتیجه اگر نام جدید در این فهرست نباشد، مانعی برای تغییر نام وجود ندارد.
افشاری‌پور تأکید کرد:
- تغییر نام از مسیر قانونی شفاف انجام می‌شود و شهروندان باید مراحل اداری و قضایی آن را طی کنند.
مراحل و روند قضایی تغییر نام
تغییر نام بر اساس ماده ۴ قانون ثبت احوال و ماده ۹۹۵ قانون مدنی، تنها با حکم دادگاه امکان‌پذیر است.
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| ۱. تنظیم دادخواست | فرد متقاضی باید دادخواست تغییر نام را در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کند. |
| ۲. ارائه مدارک هویتی | شناسنامه، کارت ملی، استشهادیه محلی (در صورت دو اسمی بودن)، و مدارک تکمیلی باید ضمیمه شود. |
| ۳. ارجاع به دادگاه صالح | پرونده به دادگاه خانواده یا عمومی در محل اقامت فرد ارجاع داده می‌شود. |
| ۴. بررسی توسط قاضی | قاضی با توجه به دلایل، عرف جامعه و کرامت فرد، درباره تغییر نام تصمیم می‌گیرد. |
| ۵. صدور حکم تغییر نام | در صورت تأیید دادگاه، رأی صادر و به اداره ثبت احوال ارسال می‌شود. |
| ۶. اصلاح شناسنامه و مدارک | ثبت احوال پس از دریافت حکم، نسبت به صدور شناسنامه جدید اقدام می‌کند. |
دو اسمه‌ها و مدارک مورد نیاز
در مواردی که فرد از کودکی با نامی غیر از نام رسمی خود شناخته می‌شود، به اصطلاح «دو اسمی» است. در این شرایط ارائه استشهادیه محلی و معرفی شهود به دادگاه می‌تواند در اثبات موضوع و تسریع روند رسیدگی مؤثر باشد.
مدارک لازم برای دادخواست تغییر نام عبارت‌اند از:
-
اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی
-
دو قطعه عکس جدید
-
استشهادیه محلی (برای دو اسمه‌ها)
-
رسید هزینه دادرسی
-
دلایل و مدارک موجه برای درخواست تغییر
دلایل مورد قبول دادگاه برای تغییر نام
دادگاه‌ها معمولاً در شرایط زیر با تغییر نام موافقت می‌کنند:
-
وجود نام‌های نامناسب یا تحقیرآمیز
-
دو اسمی بودن فرد و اختلاف میان نام رسمی و نام عرفی
-
اشتباه در ثبت نام در شناسنامه
-
تغییر مذهب یا جنسیت
-
اثبات مشکلات اجتماعی یا اداری به‌دلیل نام فعلی
به گفته افشاری‌پور:
- تصمیم دادگاه‌ها بر پایه اصول فقهی مرتبط با کرامت انسانی و حرمت شخصیت افراد اتخاذ می‌شود.
تغییر نام؛ فراتر از یک انتخاب سلیقه‌ای
این وکیل دادگستری تأکید کرد:
- نام، بخشی از کرامت انسانی است. تغییر آن تنها یک انتخاب سلیقه‌ای نیست، بلکه می‌تواند در حفظ شخصیت فرد، آرامش روانی و رفع مشکلات اجتماعی و حقوقی او نقش مؤثری داشته باشد.
به باور کارشناسان، تسهیل روند تغییر نام می‌تواند به افزایش رضایت عمومی و کاهش تعارض هویتی در جامعه کمک کند.
جمع‌بندی
📌 حق تغییر نام در ایران قانونی و شناخته‌شده است.
📌 مسیر آن از طریق دادگاه و ثبت احوال انجام می‌شود.
📌 دو اسمه‌ها با ارائه استشهادیه می‌توانند نام خود را اصلاح کنند.
📌 دادگاه‌ها در صورت وجود دلایل منطقی، با تغییر نام موافقت می‌کنند.
هیچ نظر! یکی از اولین.