دو برابر شدن قیمت بستنی در سوپرمارکتها
تغییر قیمت روزانه و لحظهای کالاها، که پیشتر مختص بازار طلا و دلار بود، این روزها در سوپرمارکتها و فروشگاههای زنجیرهای جایگاه ویژهای پیدا کرده است. مشتریان ثابت این فروشگاهها حالا مجبورند قیمتها را روزانه و حتی در برخی موارد هر ساعت بررسی کنند، زیرا دیگر ثبات قیمتی وجود ندارد. حذف ارز ترجیحی در ماههای اخیر، سبب شده کالاهای اساسی و غیرضروری به یکباره رشد قیمتی چشمگیری داشته باشند و توان خرید مصرفکنندگان به شدت کاهش یابد.
دولت تلاش کرده با ارائه کالا برگهای یک میلیون تومانی فشار اقتصادی را کاهش دهد، اما این مبلغ در برابر افزایشهای سرسامآور قیمتها ناچیز است و بسیاری از خانوارها هنوز با کسری شدید بودجه مواجهاند. به همین دلیل، بررسی بازار خوراکیها و وضعیت قیمتها به یک دغدغه روزانه تبدیل شده است.
گرانی تنها محدود به کالاهای اساسی نیست
هرگاه صحبت از گرانی میشود، ذهن مردم به سمت کالاهای اساسی مثل برنج، گوشت، روغن و نان میرود. این کالاها همواره بخشی از سبد خرید خانوارها را تشکیل میدهند و افزایش قیمت آنها تاثیر مستقیم بر معیشت دارد. اما افزایش ناگهانی قیمت محصولات غیرضروری مانند بستنی و شکلات، این روزها توجه کارشناسان اقتصادی و رسانهها را نیز جلب کرده است. این کالاها، که ضروری نیستند، راحتتر از گذشته چند برابر گران میشوند و مصرفکننده قادر به پیشبینی یا برنامهریزی برای خرید آنها نیست.
برای مثال، بستنی دبل چاکلت مگنوم که همواره گرانترین بستنی چوبی در سوپرمارکتها محسوب میشد، اخیراً در کمتر از یک هفته قیمتش دو برابر شد. تا پیش از این، مشتریان آن را با قیمت حدود 100 هزار تومان خریداری میکردند، اما اکنون برچسب 200 هزار تومانی روی آن دیده میشود. این جهش، حتی برای یک کالای لوکس، غیرمنتظره است و بسیاری آن را رویای دست نیافتنی میدانند.
جزئیات اختلاف قیمت عجیب
بررسی دقیقتر محصولات نشان میدهد که دو مدل بستنی تقریبا مشابه با اختلاف تنها 5 گرم وزن، اختلاف قیمتی 100 هزار تومانی دارند. این تفاوت نجومی بدون هیچ منطق اقتصادی آشکار، مصرفکننده را سردرگم کرده و سوالات جدی درباره شفافیت قیمتگذاری ایجاد میکند.
کارشناسان معتقدند یکی از دلایل این جهش قیمت، استراتژی برندینگ و جایگاهسازی محصول است. برخی برندها محصولات خود را به عنوان نسخه «ویژه» یا «لوکستر» روانه بازار میکنند تا گروهی از مصرفکنندگان را هدف قرار دهند، بدون آنکه تفاوت واقعی در هزینه تمامشده وجود داشته باشد. این در حالی است که مصرفکننده عادی نمیتواند تشخیص دهد که آیا هزینه واقعی تولید با قیمت نهایی همخوانی دارد یا صرفاً تصمیمی تجاری و بازاریابی است.
مبنای قیمت گذاری و نقش برندینگ
تولیدکنندگان معمولاً قیمت نهایی محصولات خود را بر اساس ترکیبی از عوامل کلیدی تعیین میکنند: هزینه مواد اولیه، بستهبندی، برندینگ، هزینه توزیع و حاشیه سود. در مورد بستنی دبل چاکلت مگنوم، سوال این است که آیا 5 گرم اضافی باعث افزایش 100 هزار تومانی قیمت میشود؟ پاسخ احتمالا خیر؛ این اختلاف بیشتر ناشی از استراتژی بازاریابی برند و جایگاهسازی محصول در بازار است.
برندینگ در بازار ایران نقش بسیار مهمی دارد. محصولات با بستهبندی لوکس یا تبلیغات گسترده، توانایی افزایش قیمت بیشتری نسبت به کالاهای معمولی دارند. مصرفکننده عادی اغلب نمیتواند تفاوت واقعی کیفیت یا مواد اولیه را تشخیص دهد و همین موضوع باعث میشود اینگونه شکافهای قیمتی بدون نظارت، شکل بگیرد.
نظارت ناکافی و سردرگمی مصرفکننده
یکی از مهمترین مشکلات بازار، نظارت ناکافی نهادهای مسئول مانند سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و سازمان تعزیرات حکومتی است. مصرفکنندگان حق دارند بدانند چرا باید برای 5 گرم اضافه، 100 هزار تومان بیشتر پرداخت کنند. نبود شفافیت و نظارت کافی، باعث ایجاد «شوک قیمتی» و سردرگمی مصرفکننده میشود.
در حالی که کالاهای اساسی، مشمول نرخگذاری و کنترلهای دولتی هستند، بسیاری از محصولات لوکس و غیرضروری، بدون محدودیت و بهصورت آزاد افزایش قیمت مییابند. این خلا قانونی، یکی از دلایل اصلی اختلافهای عجیب قیمت است.
جهش قیمت لبنیات در سال اخیر
افزون بر بستنی، لبنیات نیز طی یک سال اخیر جهش قیمتی شدیدی داشتهاند. در فروردین 1404، قیمت هر کیلو شیر خام حدود 18 هزار تومان بود، اما با حذف ارز ترجیحی، قیمت شیر خام در پاییز 1404 به 46 هزار تومان رسید؛ جهشی 155 درصدی طی کمتر از یک سال.
افزایش قیمت سایر محصولات لبنی نیز چشمگیر بوده است:
-
شیر بطری: از 47 هزار تومان به 76 هزار تومان (+61 درصد)
-
شیر نایلونی: از 30 هزار تومان به 57 هزار تومان (+85 درصد)
-
ماست ساده: از 118 هزار تومان به 176 هزار تومان (+49 درصد)
-
ماست پرچرب 2700 گرمی: از 160 هزار تومان به 296 هزار تومان (+136 درصد)
این آمار نشان میدهد که برخی برندها بدون مجوز رسمی، قیمت محصولات خود را بیش از نرخ مصوب افزایش دادهاند. این شکاف بین نرخهای مصوب و قیمت واقعی بازار، سوالات جدی درباره عملکرد نهادهای نظارتی و عدالت در قیمتگذاری ایجاد میکند.
اثرات گرانی بر زندگی خانوارها
افزایش شدید قیمت محصولات خوراکی و لبنیات، فشار مستقیم بر بودجه خانوارها وارد کرده است. بسیاری از خانوادهها مجبور شدهاند انتخابهای خود را محدود کرده و از برخی کالاها صرف نظر کنند. بررسیها نشان میدهد که خانوارهای متوسط شهری، با کسری بودجه حداقل 15 تا 20 میلیون تومانی در ماه مواجه هستند، که این فشار به وضوح کیفیت زندگی و رفاه خانوادهها را تحت تاثیر قرار داده است.
وضعیت بازار و انتظارات مصرفکنندگان
مشتریان سوپرمارکتها دیگر نمیتوانند با برنامهریزی هفتگی خرید کنند. اکنون هر مشتری روزانه مجبور است قیمتها را رصد کند و انتخابهای خود را بر اساس نوسانات لحظهای تنظیم کند. این وضعیت، اعتماد مصرفکننده به بازار و برندها را کاهش داده و ایجاد سردرگمی در خرید را افزایش داده است.
علاوه بر این، برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند که تا زمانی که سیاستهای شفاف و نظارت مؤثر اعمال نشود، این وضعیت ادامه خواهد یافت و مصرفکنندگان بیشترین ضرر را خواهند دید.
جمعبندی
گرانی افسارگسیخته در بازار خوراکیها و لبنیات، از برنج و گوشت گرفته تا بستنی و محصولات لوکس، فشار زیادی بر مصرفکننده وارد کرده است. دو برابر شدن قیمت بستنی دبل چاکلت مگنوم و افزایش بیش از 100 درصدی برخی محصولات لبنی، نشاندهنده عدم نظارت کافی و نبود شفافیت در قیمتگذاری است. تا زمانی که نهادهای مسئول ورود جدی نداشته باشند و سیاستهای کنترل قیمت اجرا نشود، مصرفکننده نهایی همچنان قربانی بینظمی قیمتی خواهد بود و توان مقابله با فشار جدید بر سبد خانوار را نخواهد داشت.
منبع: گسترش نیوز
هیچ نظر! یکی از اولین.