سقف اعتبار مجاز صدور چک مشخص شد | جزئیات کامل شیوه‌نامه جدید بانک مرکزی
بانک مرکزی در پی اجرای قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب سال ۱۴۰۰ و در راستای مواد (۶) و (۲۱) مکرر، شیوه‌نامه‌ای را برای تعیین سقف اعتبار مجاز صدور چک تدوین و ابلاغ کرد. این شیوه‌نامه در سی و هشتمین نشست هیئت عالی بانک مرکزی (۱۱ شهریور ۱۴۰۴) تصویب و برای اجرا به همه بانک‌ها و مؤسسات اعتباری ابلاغ شده است.
بر اساس این مصوبه، سقف اعتبار چک ابتدا برای اشخاصی که برای نخستین بار متقاضی دسته‌چک می‌شوند، اعمال خواهد شد و پس از دریافت بازخورد مناسب، برای تمامی دارندگان حساب جاری نیز اجرایی می‌شود.
دسته‌بندی اعتباری مشتریان در سامانه صیاد
یکی از مهم‌ترین بخش‌های شیوه‌نامه جدید، طبقه‌بندی مشتریان بر اساس امتیاز اعتباری چک است. این امتیاز با استفاده از داده‌های مربوط به رفتار اعتباری مشتری و سوابق فعالیت‌های گذشته او در حوزه چک محاسبه می‌شود.
تمامی مشتریان بر اساس این امتیاز در پنج سطح ریسک طبقه‌بندی خواهند شد:
| طبقه | توضیح | سطح ریسک |
|---|---|---|
| A | مشتریان با سابقه اعتباری قوی و عملکرد مالی مطلوب | ریسک خیلی پایین |
| B | مشتریان با رفتار مالی نسبتاً پایدار | ریسک پایین |
| C | مشتریان با سوابق متوسط و ریسک قابل مدیریت | ریسک متوسط |
| D | مشتریان با سوابق ضعیف‌تر و چک‌های برگشتی بیشتر | ریسک بالا |
| E | مشتریان پرریسک و دارای سابقه منفی اعتباری | ریسک خیلی بالا |
این طبقه‌بندی در گزارش‌های اعتباری نمایش داده شده و مبنای اصلی بانک‌ها برای صدور دسته‌چک قرار می‌گیرد.
الزامات بانک‌ها در صدور دسته‌چک
طبق شیوه‌نامه، بانک‌ها دیگر نمی‌توانند صرفاً بر اساس درخواست مشتری دسته‌چک صادر کنند. آن‌ها مکلف شده‌اند:
-
درخواست صدور دسته‌چک را تنها از طریق سامانه صیاد ثبت کنند.
-
قبل از تأیید درخواست، گزارش اعتباری چک مشتری را از شرکت اعتبارسنجی ایران دریافت کنند.
-
متناسب با نتایج گزارش، نسبت به صدور یا عدم صدور دسته‌چک تصمیم بگیرند.
بانک‌ها موظفند در زمان افتتاح حساب جاری یا صدور دسته‌چک جدید، از مشتریان رضایت‌نامه‌ای دریافت کنند که به موجب آن بانک مجاز خواهد بود امتیاز اعتباری مشتری را در اختیار ذی‌نفعان چک‌های صادره قرار دهد.
سقف اعتبار مجاز چگونه تعیین می‌شود؟
سقف اعتبار مجاز مشتری بر اساس دو معیار اصلی محاسبه می‌شود:
-
نتایج گزارش اعتباری چک
-
توان مالی مشتری در پنج سال اخیر
این سقف قبل از ثبت هر چک به بانک، صادرکننده و ذی‌نفع اعلام می‌شود و سامانه صیاد بانک مرکزی کنترل‌های لازم را انجام می‌دهد.
مبلغ هر چک صادره نمی‌تواند بیشتر از مابه‌التفاوت سقف اعتبار مجاز و مانده چک‌های تسویه‌نشده مشتری باشد. به این ترتیب، امکان صدور چک‌های فراتر از توان مالی افراد از بین می‌رود.
بانک‌ها موظفند اطلاعات مربوط به سقف اعتبار مجاز مشتری را در سامانه‌های عملیاتی خود به مشتری و ذی‌نفع نمایش دهند.
نکته مهم
بانک مرکزی تأکید کرده است که تعیین سقف اعتبار مجاز صرفاً به معنای تخمین آستانه مجاز صدور چک بر اساس مدل اعتباری است و به هیچ عنوان تضمین وصول وجه چک محسوب نمی‌شود.
جمع‌بندی
با اجرای شیوه‌نامه جدید بانک مرکزی، صدور دسته‌چک بیش از گذشته به رفتار اعتباری و توان مالی اشخاص گره خورده است. این اقدام می‌تواند در کاهش چک‌های برگشتی و ارتقای شفافیت نظام بانکی مؤثر باشد. هرچند همچنان مسئولیت کارسازی چک بر عهده صادرکننده است، اما اعمال سقف اعتبار مجاز، ریسک طرفین معامله را کاهش داده و گام مهمی در سالم‌سازی گردش مالی کشور به شمار می‌رود./ایسنا
هیچ نظر! یکی از اولین.