مقبره کوروش واقعی است؟ همه جزئیات تاریخی
مقبره کوروش کبیر، بنیان‌گذار نخستین شاهنشاهی هخامنشی، با طراحی دقیق و مهندسی بی‌نظیر خود، پس از بیش از ۲۵ قرن همچنان پابرجاست. کوروش بزرگ که از سال ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد بر بخش‌های وسیعی از آسیا فرمانروایی می‌کرد، نقش بی‌بدیلی در تاریخ جهان ایفا کرده و مقبره او نمونه‌ای شاخص از معماری ایرانی باستان به شمار می‌رود.
آرامگاه کوروش کبیر کجاست؟
مقبره کوروش در استان فارس و در شهر پاسارگاد واقع شده است، نه در شیراز. این آرامگاه در حدود یک کیلومتری جنوب غربی کاخ‌های پاسارگاد و ۱۳۰ تا ۱۴۰ کیلومتری شمال شیراز قرار دارد. بازدیدکنندگان معمولاً ۱.۵ تا ۲ ساعت با خودرو از شیراز به آنجا می‌رسند. این بنا در سال ۲۰۰۴ با شماره ۱۱۰۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و از جمله مکان‌های مقدس دوره هخامنشیان محسوب می‌شود.
طراحی و معماری مقبره کوروش
مقبره کوروش با طراحی باشکوه و متوازن، ترکیبی از استحکام و زیبایی را به نمایش می‌گذارد. این آرامگاه از سنگ‌های سفید آهکی عظیم ساخته شده و بدون ملات، تنها با تکنیک خشکه‌چین و بست‌های آهنی دم‌چلچله‌ای سر هم شده است. صفحه شش طبقه پلکانی مقبره به شکل هرم طراحی شده و ارتفاع هر طبقه دقیقاً محاسبه شده است: طبقه اول ۱٫۶۵ متر، طبقات دوم و سوم ۱٫۰۵ متر و سه طبقه بالایی هرکدام ۵۷٫۵ سانتی‌متر ارتفاع دارند.
سنگ‌ها که از معدن شمال‌شرقی سیوند استخراج شده‌اند، برخی وزنی ده‌ها تن دارند و استحکام بنا را تضمین می‌کنند. این طراحی نشان می‌دهد که مهندسی ایرانی باستان بر اصول دقیق و هماهنگی با محیط تأکید داشته است.
فضای داخلی آرامگاه
قسمت داخلی مقبره ساده اما دقیق ساخته شده است. ارتفاع مقبره از سطح زمین حدود ۱۰٫۱ متر است و اتاق آرامگاه با ابعاد تقریبی ۲٫۳ در ۳٫۲ متر و ارتفاع ۵٫۳۲۷ متر ساخته شده است. ضخامت دیوارها حدود ۱٫۵ متر است که فضای داخلی کمی کوچکتر از ابعاد ظاهری به نظر می‌رسد.
هرتسفلد برای نخستین بار متوجه شد که اتاق مقبره دارای دو در سنگی بزرگ است که حدود ۱۳۰ سانتی‌متر ارتفاع دارند و ورود با خم شدن امکان‌پذیر بوده است. کف و سقف اتاق از سنگ‌های ضخیم تشکیل شده و سقف شیب‌دار بالای مقبره حدود ۴٫۷۵ متر طول و ۸۵ سانتی‌متر ارتفاع دارد. کنده‌کاری‌های تابوت‌مانند در سنگ‌های داخلی علاوه بر سبک‌سازی بنا، احتمالاً محل نگهداری جسد کوروش و بانوی او، کاساندان، بوده است.
کتیبه‌ها و نقش‌های مقبره
مقبره کوروش تقریباً هیچ آذین و کتیبه‌ای ندارد، جز نمای سه‌گوش زیر شیروانی بالای در ورودی که نقش کم‌رنگ یک گل دوازده‌گلبرگی هخامنشی دیده می‌شود. مورخان یونانی از وجود کتیبه‌ای به خط ایرانی خبر داده‌اند با مضمون: «ای مرد! من کورش هستم، پسر کمبوجیه، بنیان‌گذار شاهنشاهی پارسیان، فرمانروای آسیا؛ بر من رشک مبر».
استرابو به نقل از آریستوبولوس وضعیت داخلی مقبره را شامل تخت و تابوت زرین و میز و ساغرهایی توصیف کرده است. در دوره‌های بعد، برخی کتیبه‌ها و طرح محراب روی سنگ‌های پیرامون مقبره حک شده که به دوره حکومت اتابکان فارس و استفاده مکان به عنوان مسجد برمی‌گردد. همچنین مقبره در طول تاریخ به نام‌های مسجد مادر سلیمان، مشهد مادر سلیمان و مشهد امّ نبی شناخته می‌شده که این شهرت باعث حفظ آن از انهدام شد.
امروزه تنها یک کتیبه کامل در پاسارگاد باقی مانده که بر دیوار کاخ‌ها با خط فارسی باستان، عیلامی و اکدی نوشته شده است: «اَدَم کوروشَـ(ـه)، خشایَـثی یَـه، هخامنیشی یَـه – من کورش، شاه هخامنشی». نسخه‌ای دیگر از این کتیبه نیز بر بالای سنگ‌نگاره مرد بالدار وجود داشته که بین سال‌های ۱۲۴۰ تا ۱۲۵۳ خورشیدی ناپدید شد. این موضوع اهمیت تاریخی مقبره را نشان می‌دهد و توجه جهانیان را به آن جلب کرده است.
مقبره کوروش؛ نمونه‌ای از مهندسی ایرانی
مقبره کوروش کبیر با حفظ ساختار اولیه و ایستادگی بیش از ۲۵ قرن، نمونه‌ای بی‌نظیر از مهندسی ایرانی باستان است. طراحی متوازن، سنگ‌های عظیم و ساختار پلکانی آن نشان می‌دهد که ایرانیان باستان در معماری خود بر اصول دقیق مهندسی، هماهنگی با محیط و استحکام بنا تأکید داشته‌اند. این شاهکار معماری، همزمان با زیبایی، استحکام و ماندگاری را به نمایش می‌گذارد و یکی از سالم‌ترین سازه‌های پاسارگاد محسوب می‌شود.
جمع بندی کوتاه
مقبره کوروش کبیر، بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی، با معماری پلکانی، سنگ‌های عظیم و طراحی متوازن، پس از بیش از ۲۵ قرن همچنان پابرجاست و نمونه‌ای برجسته از مهندسی ایرانی باستان به شمار می‌رود.
منبع: نمناک
هیچ نظر! یکی از اولین.