ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای کودکان؛ کدام کشورها پیشگام شدند؟

در سال های اخیر نگرانی درباره سلامت روان کودکان و نوجوانان در فضای دیجیتال افزایش یافته است. حالا چندین کشور جهان با تصویب قوانین جدید، به دنبال ممنوعیت یا محدودیت استفاده از شبکه های اجتماعی برای افراد زیر 15 یا 16 سال هستند. هدف اصلی این اقدامات، کاهش فشارهای اجتماعی، مقابله با قلدری سایبری و جلوگیری از اعتیاد به فضای مجازی عنوان شده است.

استرالیا؛ پیشگام ممنوعیت شبکه های اجتماعی برای کودکان

استرالیا در دسامبر 2025 به عنوان نخستین کشور جهان استفاده از شبکه های اجتماعی را برای کودکان زیر 16 سال ممنوع اعلام کرد. این قانون شامل پلتفرم هایی مانند Facebook، Instagram، TikTok و X می شود.

با این حال برخی سرویس ها مانند WhatsApp و YouTube Kids از این ممنوعیت مستثنی شده اند.

بر اساس قانون جدید، شرکت ها موظف به راستی آزمایی سن کاربران هستند و در صورت تخلف ممکن است تا 49.5 میلیون دلار استرالیا جریمه شوند. این تصمیم، استرالیا را به پیشگام سخت گیرانه ترین سیاست ها در حوزه امنیت آنلاین کودکان تبدیل کرده است.

موج ممنوعیت ها در اروپا

پس از استرالیا، چندین کشور اروپایی نیز به سمت محدودیت های مشابه حرکت کرده اند.

در دانمارک دولت در نوامبر 2025 حمایت خود را از ممنوعیت شبکه های اجتماعی برای افراد زیر 15 سال اعلام کرد و پیش بینی می شود این قانون تا اواسط 2026 اجرایی شود.

در فرانسه نیز قانون گذاران لایحه ای برای ممنوعیت استفاده کودکان زیر 15 سال از شبکه های اجتماعی تصویب کرده اند که با حمایت رئیس جمهور این کشور همراه است و در انتظار تایید نهایی قرار دارد.

آلمان، یونان، اسلوونی و اسپانیا نیز طرح هایی برای محدودیت استفاده زیر 15 یا 16 ساله ها از پلتفرم هایی مانند اینستاگرام و تیک تاک بررسی یا تدوین کرده اند. این روند نشان دهنده شکل گیری یک موج قانون گذاری گسترده در سطح اتحادیه اروپا است.

مالزی و بریتانیا در مسیر مشابه

در قاره آسیا، مالزی اعلام کرده که در سال جاری میلادی برنامه ممنوعیت شبکه های اجتماعی برای کودکان زیر 16 سال را اجرایی خواهد کرد.

همچنین بریتانیا در حال بررسی اعمال محدودیت مشابه برای نوجوانان زیر 16 سال است و مشورت های عمومی برای ارزیابی اثربخشی این اقدام را آغاز کرده است.

نگرانی ها درباره حریم خصوصی و مداخله دولت

در کنار حمایت گسترده از این قوانین، برخی کارشناسان نسبت به پیامدهای آن هشدار می دهند. مهم ترین نگرانی ها شامل موارد زیر است:

• افزایش نظارت و جمع آوری داده های هویتی برای احراز سن

• تهدید حریم خصوصی کاربران

• احتمال دور زدن محدودیت ها با ابزارهای فنی

• کاهش دسترسی کودکان به منابع آموزشی آنلاین

منتقدان معتقدند به جای ممنوعیت کامل، باید بر آموزش سواد رسانه ای، کنترل والدین و ارتقای امنیت پلتفرم ها تمرکز شود.

جمع بندی

ممنوعیت شبکه های اجتماعی برای کودکان به یک روند جهانی تبدیل شده و کشورهایی مانند استرالیا، فرانسه، دانمارک و مالزی در صف اجرای قوانین سخت گیرانه قرار دارند. هدف اصلی این اقدامات حفظ سلامت روان و امنیت آنلاین نوجوانان است، اما چالش هایی مانند حفظ حریم خصوصی و نقش دولت در نظارت دیجیتال همچنان محل بحث و اختلاف نظر باقی مانده است.