ایران در آستانه تابستانی بحرانی؛ وضعیت نگران‌کننده شد

به گزارش خبرمحور به نقل از رکنا، وضعیت سدهای کشور در پایان آذر ۱۴۰۴ نشان می دهد منابع آب سطحی ایران پیش از رسیدن به فصل گرما در وضعیتی شکننده قرار گرفته اند. حجم کل آب موجود در مخازن سدهای کشور به ۱۷.۵ میلیارد مترمکعب رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش ۲۲ درصدی را ثبت کرده است.

این آمار در شرایطی منتشر شده که سال گذشته نیز یکی از سال های بحرانی از نظر منابع آب محسوب می شد و کاهش بیشتر ذخایر، نگرانی ها را دوچندان کرده است.

سدهایی که با ظرفیت خالی وارد تابستان می شوند

میانگین پرشدگی سدهای کشور اکنون تنها ۳۴ درصد است؛ به بیان ساده تر، نزدیک به دو سوم ظرفیت مخازن سدهای ایران خالی است. این موضوع زمانی نگران کننده تر می شود که هنوز به اوج مصرف آب در بخش شرب و کشاورزی نرسیده ایم و ماه های گرم سال در پیش است.

ادامه این روند می تواند کشور را در تابستان آینده با بحران گسترده آب و محدودیت های جدی مواجه کند.

تراز منفی سدها زنگ هشدار مدیریت آب

بررسی آمارهای رسمی نشان می دهد از ابتدای سال آبی جاری، میزان خروجی سدها بیش از ورودی آن ها بوده است. ورودی آب به سدها حدود ۴.۹ میلیارد مترمکعب ثبت شده، در حالی که خروجی سدها به ۵.۳ میلیارد مترمکعب رسیده است.

این تراز منفی به معنای مصرف ذخایر سال های گذشته است؛ ذخایری که خود نسبت به سال قبل کاهش محسوسی داشته اند و حاشیه امنیت مدیریت منابع آب را به شدت محدود کرده اند.

تنش آبی فقط یک منطقه را درگیر نکرده است

کاهش ذخایر سدها محدود به یک یا دو استان نیست. در فلات مرکزی، سد زاینده رود با کسری شدید مواجه است و پیامدهای آن در تامین آب شرب، کشاورزی و صنعت کاملا مشهود است. در خوزستان نیز با وجود وضعیت نسبتا بهتر برخی سدها، کاهش ذخیره نسبت به سال گذشته، این استان را در برابر کم بارشی و افزایش مصرف آسیب پذیر کرده است.

در شمال غرب کشور و حوضه دریاچه ارومیه نیز بسیاری از سدها در شرایط نامطلوب باقی مانده اند. حتی حوضه سفیدرود در شمال کشور نیز افت ذخایر را نسبت به شرایط معمول تجربه می کند. این داده ها نشان می دهد تنش آبی اکنون به مسئله ای ملی تبدیل شده است.

چرا بارش ها بحران سدها را حل نکرد؟

با وجود بارش های نسبتا مناسب اخیر در جنوب کشور، وضعیت سدهای راهبردی تغییر محسوسی نداشته است. دلیل اصلی این موضوع، توزیع نامتوازن بارش هاست. بسیاری از سدهای مهم کشور در حوضه هایی قرار دارند که سهم کمتری از این سامانه های بارشی داشته اند.

از سوی دیگر، بخشی از بارش ها به صورت برف بوده که اثر فوری بر ذخایر سدها ندارد و تاثیر آن در ماه های آینده و همزمان با ذوب برف نمایان خواهد شد.

آمارها نشان می دهد عبور از تنش آبی تنها با بارش های مقطعی ممکن نیست و کشور نیازمند مدیریت علمی، تصمیم گیری فوری و سیاست گذاری دقیق در حوزه منابع آب است. هرگونه تعلل در این زمینه، خطر بروز بحران ملی آب را افزایش خواهد داد.

جمع بندی کوتاه

ذخایر سدهای کشور پیش از تابستان به پایین ترین سطح هشدار رسیده است. کاهش ۲۲ درصدی ذخایر و پرشدگی ۳۴ درصدی مخازن نشان می دهد بحران آب جدی تر از گذشته است و بدون مدیریت فوری، تابستانی سخت در انتظار ایران خواهد بود.