راز افرادی که هیچ‌گاه چهره‌ها را فراموش نمی‌کنند

به گزارش خبرمحور به نقل از عصرایران، جیمز دان، پژوهشگر روان‌شناسی دانشگاه نیوساوث‌ولز سیدنی، در پژوهش تازه خود نشان داده است که ابرشناساگرهای چهره (افرادی که هرگز چهره‌ها را فراموش نمی‌کنند) به‌طور طبیعی روی ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر چهره تمرکز می‌کنند. برخلاف باور رایج که تصور می‌شود حافظه عالی چهره ناشی از نگاه کلی به چهره است، این افراد از همان ابتدا به بخش‌هایی توجه دارند که بیشترین اطلاعات را درباره هویت فرد ارائه می‌کنند.

آزمایش ردیابی چشم

دان و تیمش برای بررسی نحوه نگاه ابرشناساگرها، از ۳۷ فرد با توانایی استثنایی و ۶۸ نفر با توانایی معمولی تشخیص چهره استفاده کردند. شرکت‌کنندگان تصاویر چهره‌ها را روی صفحه نمایش مشاهده کردند و حرکات چشم آن‌ها ردیابی شد. داده‌های جمع‌آوری‌شده به الگوریتم‌های یادگیری ماشین داده شد تا بررسی شود کدام الگوهای نگاه بیشترین اطلاعات را منتقل می‌کنند.

نتایج جالب نشان داد که الگوریتم‌ها هنگام استفاده از داده‌های ابرشناساگرها، عملکرد بهتری در تشخیص یکسان بودن چهره‌ها داشتند. این یافته نشان می‌دهد تفاوت فردی در توانایی تشخیص چهره از نخستین مراحل پردازش بینایی و سطح رمزگذاری شبکیه آغاز می‌شود.

پردازش بصری به‌صورت پازل

مطالعات قبلی همین گروه نشان داده بود ابرشناساگرها هر چهره را مانند پازل تحلیل می‌کنند؛ ابتدا به بخش‌های مستقل تقسیم می‌کنند و سپس مغز تصویر ترکیبی آن‌ها را می‌سازد. این روش باعث می‌شود که اطلاعات بیشتری دریافت شود و تمرکز روی «سرنخ»های کلیدی، شناسایی فرد را سریع‌تر و دقیق‌تر کند.

دان توضیح می‌دهد: «این شبیه به کاریکاتور است؛ وقتی ویژگی‌های برجسته یک چهره اغراق می‌شوند، شناسایی آن راحت‌تر می‌شود. ابرشناساگرها به‌طور طبیعی همین کار را انجام می‌دهند.»

کاربرد پژوهش در هوش مصنوعی

یافته‌های این پژوهش می‌تواند به بهبود سامانه‌های تشخیص چهره کمک کند. با اینکه هوش مصنوعی در شناسایی چهره‌ها پیشرفت زیادی داشته، انسان‌ها همچنان در موقعیت‌های اجتماعی عملکرد بهتری دارند؛ زیرا از نشانه‌های اضافی مانند حالت چهره، تن صدا و زبان بدن نیز استفاده می‌کنند.

خاستگاه زیستی توانایی تشخیص چهره

توانایی استثنایی به خاطر سپردن چهره‌ها، ریشه ژنتیکی و زیستی دارد و حتی در رفتار اجتماعی نخستی‌سانان نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. این امر نشان می‌دهد که مهارت ابرشناساگرها منحصر به انسان نیست و بخشی از ساختار طبیعی پردازش چهره در مغز است.

جمع‌بندی کوتاه

ابرشناساگرهای چهره با تمرکز روی ویژگی‌های متمایز هر فرد، قادرند چهره‌ها را دقیق و سریع شناسایی کنند. این توانایی نه آموختنی بلکه ذاتی و زیستی است و می‌تواند به بهبود فناوری تشخیص چهره و درک عملکرد مغز کمک کند.