جزئیات تعهدنامه نیم‌ساعته اینترنت تجار اعلام شد

کارت بازرگانی و کارت ملی در یک دست و برگه تعهدنامه در دست دیگر؛ این تصویری است که این روزها در ورودی سالن ناهارخوری اتاق بازرگانی تهران دیده میشود. جایی که برای چند ساعت اتصال به اینترنت بدون فیلتر، باید اطلاعات هویتی ثبت شود، آی پی دستگاه شناسایی گردد و ساعت ورود به دقت در فهرست مخصوص ثبت شود.

افرادی که پشت میزهای این سالن نشسته اند، مدیران عامل یا نمایندگان شرکت هایی هستند که برای استفاده از این اینترنت تعهد داده اند از این امکان سواستفاده نکنند. در متن تعهدنامه تاکید شده که هرگونه تخلف قابل پیگیری قانونی بوده و حتی ممکن است به تعلیق کارت بازرگانی منجر شود؛ بندی که عملا جای هیچ اعتراضی باقی نمیگذارد.

برخلاف شایعاتی که در روزهای اخیر درباره واگذاری اینترنت شخصی به بازرگانان مطرح شده بود، گزارش میدانی زومیت نشان میدهد این اینترنت نه شخصی است و نه فراگیر. این دسترسی فقط به دو طبقه از ساختمان اتاق بازرگانی تهران محدود شده و حتی کارکنان سایر بخش ها نیز به آن دسترسی ندارند.

اینترنت نظارت شده با ثبت آی پی

اعظم رضایی، معاون توسعه عضویت و خدمات کسب و کار اتاق بازرگانی تهران توضیح میدهد که اتصال به اینترنت به شکل کاملا کنترل شده انجام میشود. به گفته او، تجار و فعالان اقتصادی در بدو ورود اطلاعات عضویت خود را اعلام میکنند و پس از شناسایی آی پی سیستم متقاضی، اینترنت برای همان دستگاه فعال میشود.

این نظارت صرفا درون سازمانی نیست. در صورت هرگونه استفاده خلاف، اطلاعات کاربران بایگانی شده و در صورت درخواست نهادهای بالادستی، قابل دسترسی خواهد بود. به بیان دیگر، این اینترنت بدون فیلتر است اما آزادی مطلق ندارد.

فضای سالن ناهارخوری اتاق بازرگانی تهران حالا بیش از هرچیز شبیه کافی نت های دهه هشتاد یا سایت های دانشگاهی شده است. افراد روی صندلی ها نشسته اند، برخی با لپ تاپ و برخی با گوشی موبایل، در حال چت در واتساپ و تلگرام یا بررسی اسناد کاری هستند.

نکته عجیب آنجاست که با وجود دسترسی بدون فیلتر، بسیاری از کاربران میگویند ایمیل هایشان کار نمیکند و پیام ها برگشت میخورد. همین موضوع باعث شده ارتباط با شرکت های خارجی عمدتا از طریق پیام رسان ها انجام شود؛ روشی که برای ارسال اسناد رسمی چندان قابل اتکا نیست.

محدودیت زمانی و صف های طولانی

در روز چهارشنبه اول بهمن ماه، حجم مراجعه آنقدر بالا بود که اتاق بازرگانی مجبور شد محدودیت نیم ساعته برای استفاده از اینترنت اعمال کند. رضایی میگوید تنها در همان روز ۷۳۰ نفر پذیرش شدند. در روزهای عادی، تا زمانی که صف شکل نگیرد، محدودیت زمانی اعمال نمیشود.

برخی بازرگانان میگویند در روزهای شلوغ مجبور بودند پس از پایان زمان مجاز، دوباره کل مسیر را طی کنند؛ از ثبت نام مجدد گرفته تا ثبت آی پی و امضای دوباره تعهدنامه.

یکی از بازرگانان که برای چندمین بار به اتاق مراجعه کرده میگوید حتی برای چند دقیقه خروج از سالن هم امکان جابجایی گوشی وجود ندارد. اگر از محوطه خارج شود، باید همه مراحل را از ابتدا طی کند. به همین دلیل گوشی خود را به همکارش میسپارد و سالن را ترک میکند.

اینترنت برای جلوگیری از توقف فعالیت های حیاتی

اینترنت بازرگانان از ۲۵ دی ماه فعال شده است. به گفته معاون توسعه عضویت و خدمات کسب و کار اتاق تهران، قطعی اینترنت در هفته های گذشته خسارات جدی به شرکت های دارویی، حمل و نقل و بازرگانی وارد کرده بود.

او توضیح میدهد که برخی شرکت ها به دلیل قطع ارتباط، نتوانسته بودند اسناد حمل را ارسال کنند یا سفارش های حیاتی را پیگیری نمایند. در حوزه دارو، این موضوع حتی منجر به عقب افتادن تولید شده است.

یکی از فعالان حوزه دارو میگوید شرکت آن ها تولیدکننده داروهای بیماران سرطانی است و قطعی اینترنت باعث شد بخشی از مواد اولیه به موقع تامین نشود. هرچند دسترسی فعلی کامل نیست، اما همین اینترنت محدود توانسته جلوی خسارت بیشتر را بگیرد.

اینترنت طبقاتی یا راه حل اضطراری؟

هم زمان با تهران، اتاق های بازرگانی بوشهر، بندرعباس و مشهد نیز چنین دسترسی محدودی را برای بازرگانان فراهم کرده اند. با این حال، این اقدام با واکنش های متفاوتی همراه بوده است.

مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره وری اتاق بازرگانی صراحتا اعلام میکند که این کمیسیون با هرگونه اینترنت طبقاتی یا رانت گونه مخالف است. به گفته او، این نوع دسترسی گزینشی حتی اگر با نیت حل مشکل باشد، تبعیض ایجاد میکند.

نوربخش تاکید میکند که کمیسیون تحت مدیریت او از همان روزهای ابتدایی قطعی اینترنت، نامه ای به رئیس جمهور نوشته و درخواست اینترنت آزاد برای همه مردم را مطرح کرده است. به باور او، حاکمیت همچنان به دنبال اینترنت وایت لیستی است؛ رویکردی که با مخالفت جدی این کمیسیون مواجه است.

خسارت هایی که جدی گرفته نمیشوند

نوربخش با لحنی انتقادی میگوید حتی اگر خسارت قطعی اینترنت با روش های علمی محاسبه و به رقم های بزرگی مانند صد همت در ساعت برسد، باز هم برای تصمیم گیران اولویت ندارد. او میگوید وزارت ارتباطات خسارت روزانه را حدود ۳.۷ تا ۳.۸ همت برآورد کرده و نت بلاکس نیز عددی معادل ۱.۵۶ میلیون دلار در ساعت اعلام کرده است.

به گفته او، این ارقام در نهایت فقط هزینه فرصت از دست رفته هستند و نه خسارت واقعی. وقتی تصمیم های کلان جای دیگری گرفته میشود، این اعداد تاثیر چندانی در تغییر سیاست ها ندارند.

پیشنهاد وایت لیست شرکت ها

در میان فعالان اقتصادی، پیشنهادهایی برای وایت لیست شدن آی پی شرکت ها مطرح شده است؛ به این معنا که به جای مراجعه حضوری، شرکت ها آی پی ثابت خود را معرفی کرده و به صورت دائمی به اینترنت دسترسی داشته باشند.

اما این پیشنهاد نیز با اختلاف نظر جدی روبه روست. کمیسیون تحول اتاق بازرگانی با آن مخالف است، چرا که معتقد است چنین راهکاری فریلنسرها و کسب و کارهای کوچک را نادیده میگیرد و شکاف دیجیتال را عمیق تر میکند.

در مقابل، برخی مدیران اتاق بازرگانی که ریشه در اقتصاد سنتی دارند، ترجیح میدهند مشکلات فوری اعضا را حل کنند؛ حتی اگر این راه حل موقتی و تبعیض آمیز باشد.

تا امروز به گفته معاون توسعه عضویت و خدمات کسب و کار اتاق تهران، حدود ۲۵۰۰ نفر از این اینترنت استفاده کرده اند. عددی که نشان میدهد این دسترسی محدود، به رغم همه انتقادها، به یک نیاز حیاتی برای بخشی از اقتصاد کشور تبدیل شده است.

جمع بندی کوتاه

اینترنت محدود بازرگانان اگرچه مانع توقف کامل برخی فعالیت های حیاتی شده، اما به دلیل نظارت شدید و دسترسی گزینشی، بحث اینترنت طبقاتی را دوباره داغ کرده است. اختلاف نظر میان مدیران و کمیسیون های تخصصی اتاق بازرگانی نشان میدهد این راه حل موقت، هنوز به اجماع نرسیده است.

تصویر زیر متن تعهدنامه برای استفاده نیم ساعته تجار از اینترنت را نشان می دهد

منبع تصاویر زیر: اتاق بازرگانی تهران