اختلال ریتم خواب با افزایش ابتلا به زوال عقل مرتبط است

نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که ضعف در ریتم های شبانه روزی بدن میتواند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش دهد. بر اساس یافته های این تحقیق، افرادی که ساعت بیولوژیک بدن آنها ضعیف تر یا پراکنده تر عمل میکند، بیش از دو برابر بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند.

ریتم شبانه روزی که به عنوان ساعت داخلی بدن شناخته میشود، چرخه 24 ساعته خواب و بیداری انسان را تنظیم میکند و نقش حیاتی در سلامت عمومی بدن دارد. این ساعت زیستی تنها بر خواب تاثیر نمیگذارد، بلکه عملکردهای مهمی مانند ترشح هورمون ها، دمای بدن، هضم غذا و حتی عملکرد سیستم ایمنی را نیز کنترل میکند.

مطالعات پیشین نیز نشان داده بودند که با افزایش سن، تغییراتی در ریتم شبانه روزی افراد ایجاد میشود. اما پژوهش جدید محققان دانشگاه تگزاس، ارتباط مستقیم و نگران کننده ای میان اختلال در این ریتم و افزایش خطر بیماری های عصبی از جمله زوال عقل را آشکار کرده است.

وندی وانگ، محقق ارشد این مطالعه و استادیار اپیدمیولوژی و پزشکی داخلی در مرکز پزشکی دانشگاه تگزاس، در این باره توضیح داد که تغییرات ریتم شبانه روزی بخشی طبیعی از روند پیری محسوب میشود، اما شواهد رو به افزایشی وجود دارد که نشان میدهد اختلال شدید در این ریتم میتواند به عنوان یک عامل خطر مستقل برای بیماری های عصبی عمل کند.

ریتم شبانه روزی چیست و چرا اهمیت دارد

ریتم شبانه روزی توسط مغز هدایت میشود و به شدت تحت تاثیر نور محیط قرار دارد. قرار گرفتن در معرض نور طبیعی در طول روز و تاریکی در شب، به مغز کمک میکند تا زمان خواب و بیداری را به درستی تنظیم کند. زمانی که این چرخه دچار اختلال میشود، پیام های نادرستی به اندام های مختلف بدن ارسال شده و تعادل عملکردهای فیزیولوژیک به هم میخورد.

محققان توضیح میدهند که یک ریتم شبانه روزی قوی، ساعت بدن فرد را به طور دقیق با چرخه 24 ساعته شبانه روز هماهنگ میکند. این هماهنگی باعث میشود بدن سیگنال های واضح و منظم برای فعالیت، استراحت و خواب دریافت کند.

افرادی که ریتم شبانه روزی قوی دارند، حتی در شرایطی مانند تغییر برنامه روزانه، مسافرت یا تغییر فصل ها، معمولا زمان های ثابتی را برای خواب و بیداری دنبال میکنند. در مقابل، افرادی که ریتم شبانه روزی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض بی خوابی، خواب نامنظم و خستگی مزمن قرار میگیرند.

جزئیات مطالعه و نحوه بررسی شرکت کنندگان

برای انجام این مطالعه، محققان نزدیک به 2200 فرد سالمند با میانگین سنی 79 سال را مورد بررسی قرار دادند. نکته مهم این بود که هیچ یک از شرکت کنندگان در ابتدای مطالعه دچار زوال عقل نبودند و وضعیت شناختی آنها طبیعی ارزیابی شده بود.

شرکت کنندگان به طور متوسط به مدت 12 روز، دستگاه های مانیتور کوچک را به سینه خود متصل کردند. این دستگاه ها فعالیت قلب و الگوهای استراحت و فعالیت بدن را ثبت میکردند و به محققان امکان میداد ریتم شبانه روزی افراد را با دقت بالا تحلیل کنند.

پس از این مرحله، شرکت کنندگان به مدت تقریبی سه سال تحت پیگیری قرار گرفتند. در این بازه زمانی، 176 نفر از آنها به زوال عقل مبتلا شدند. محققان سپس داده های ثبت شده را بررسی و شرکت کنندگان را بر اساس قدرت و الگوی ریتم شبانه روزی به سه گروه تقسیم کردند.

ارتباط ریتم ضعیف و افزایش چشمگیر خطر زوال عقل

نتایج نشان داد در گروهی که ریتم شبانه روزی ضعیف تری داشتند، 106 نفر از 727 شرکت کننده به زوال عقل مبتلا شدند. در مقابل، در گروهی با ریتم شبانه روزی قوی، تنها 31 نفر از 728 نفر دچار این بیماری شدند.

این آمار به وضوح نشان میدهد که افراد با ریتم شبانه روزی ضعیف، حدود 2.5 برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به زوال عقل قرار دارند. محققان تاکید میکنند که این اختلاف حتی پس از در نظر گرفتن عوامل دیگری مانند سن، جنسیت و وضعیت سلامتی عمومی همچنان معنادار باقی مانده است.

علاوه بر این، یافته های مطالعه نشان داد که زمان اوج فعالیت روزانه نیز نقش مهمی در خطر زوال عقل ایفا میکند. افرادی که ریتم شبانه روزی آنها در اواخر بعد از ظهر به اوج میرسد، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند.

بر اساس نتایج، افرادی که اوج فعالیت آنها حوالی ساعت 2:15 بعد از ظهر یا دیرتر اتفاق میافتد، در مقایسه با افرادی که اوج فعالیتشان بین ساعت 1:11 تا 2:14 بعد از ظهر است، حدود 45 درصد بیشتر در معرض خطر زوال عقل قرار دارند.

محققان معتقدند که اوج فعالیت دیرتر میتواند نشانه ای از ناهماهنگی ساعت بدن با تغییرات طبیعی نور در طول روز باشد. این ناهماهنگی ممکن است باعث اختلال در فرآیندهای مهم مغزی شود.

وندی وانگ در توضیح این یافته ها گفت که اختلال در ریتم شبانه روزی میتواند باعث تغییر در فرآیندهایی مانند التهاب و خواب شود. این اختلالات ممکن است به تجمع پلاک های آمیلوئید مرتبط با زوال عقل در مغز منجر شده یا روند پاکسازی این مواد مضر از مغز را کندتر کند.

او همچنین تاکید کرد که خواب ناکافی یا نامنظم میتواند تاثیر مستقیمی بر سلامت مغز داشته باشد و در بلندمدت زمینه ساز بیماری های عصبی شود.

در پایان، محققان بر لزوم انجام مطالعات بیشتر تاکید کردند تا نقش مداخلات هدفمند مانند نوردرمانی، تنظیم زمان خواب، افزایش فعالیت روزانه و اصلاح سبک زندگی بررسی شود. هدف از این اقدامات، تقویت ریتم شبانه روزی و در نهایت کاهش خطر ابتلا به زوال عقل در سالمندان عنوان شده است.

جمع بندی کوتاه

یافته های این مطالعه نشان میدهد که ریتم شبانه روزی ضعیف و نامنظم میتواند خطر ابتلا به زوال عقل را به طور قابل توجهی افزایش دهد و تقویت ساعت بیولوژیک بدن از طریق سبک زندگی سالم، نقش مهمی در حفظ سلامت مغز دارد.