سرعت نور در قطع اینترنت، حرکت لاکپشتی در وصل / چرا اتصال دوباره زمان میبرد؟
به گزارش خبر محور؛ سرانجام پس از نزدیک به سه ماه انزوای کامل دیجیتال، قفل اینترنت بینالملل در ایران شکسته شد. به دنبال ابلاغ مصوبه بازگشایی اینترنت به وضعیت پیش از دیماه ۱۴۰۴ از سوی مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، وزارت ارتباطات از عصر سهشنبه ۵ خرداد فرآیند اتصال مجدد شبکه را آغاز کرد. بر اساس آخرین گزارشها تا امروز چهارشنبه، شریان ارتباطی جهان در اکثر اپراتورهای ثابت و موبایل کشور بازگشته یا در حال بازیابی است.
۸۸ روز قطع مطلق ارتباطات بینالمللی، نه تنها در تاریخ ایران بلکه در کل جهان بیسابقه است و از آن به عنوان بزرگترین دوره زمانی قطع اینترنت در تاریخ جهان یاد میشود.
از جبهههای جنگ تا پشت درهای بسته سیاست
جرقه این خاموشی بزرگ در روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ و به دنبال حملات نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران زده شد. با آغاز جنگ، مقامات کشور با اهداف امنیتی، دسترسی به اینترنت جهانی را مسدود کردند و کاربران را به «شبکه ملی اطلاعات» (اینترنت داخلی) انتقال دادند. با اینکه جنگ پس از ۴۰ روز و با برقراری آتشبس به پایان رسید، اما کلید اینترنت همچنان چرخید و قطعی ارتباط با دنیا برای ۴۸ روز دیگر تمدید شد.
قفل این ابهام سرانجام روز دوشنبه (۴ خرداد) در «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» به ریاست محمدرضا عارف باز شد و با ابلاغ فوری رئیسجمهور به وزارت ارتباطات، گام نخست برای پایان دادن به این انزوا برداشته شد.
چرا قطع کردن چند دقیقه و وصل کردن چند روز طول میکشد؟
با وجود اعلام اتصال سراسری، گزارشهای میدانی و پیامهای کاربران نشاندهنده یک اختلال گسترده، افت شدید کیفیت در اینترنت موبایل و کندی شدید پینگ است. کاربران میپرسند: «چطور اینترنت را در چند دقیقه قطع کردند، اما وصل شدنش اینهمه طول میکشد؟»
پاسخ کارشناسان شبکه به ساختار فنی زیرساخت بازمیگردد:
-
محدودسازی آسان: ترافیک بینالملل ایران از مسیرها و دروازههای (Gateways) محدودی عبور میکند؛ مسدود کردن آنها کار پیچیدهای نیست.
-
بازگرداندن پیچیده: در طول این ۸۸ روز، کل آرایش شبکه تغییر کرده است؛ از تنظیمات سیستمهای فیلترینگ و مدیریت ترافیک گرفته تا مسیریابیهای بینالمللی و تغییرات DNS در لایههای مختلف.
-
بازگشت پلهپله: اگر اپراتورها ترافیک را یکباره آزاد کنند، شبکه دچار فروپاشی (Crash) میشود. به همین دلیل بازگشت تدریجی است. بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، امروز با انتشار نموداری از روند افزایشی ترافیک اعلام کرد:
«بهبود کیفیت سرویسها و بازگشت ترافیک بینالملل به دلیل طولانی شدن قطعیها چند روزی زمان میبرد؛ لطفا صبور باشید.»
آخرین وضعیت پایداری شبکه در اپراتورها
بررسیهای آماری نشان میدهد که وضعیت اتصال ارائهدهندگان خدمات به شرح زیر است.
| نام شرکت / اپراتور | نوع سرویس شبکه | وضعیت دسترسی |
| مخابرات، آسیاتک، شاتل، پیشگامان، صبانت، پارس آنلاین | اینترنت ثابت خانگی (ADSL/VDSL/فیبر نوری) | متصل ✅ (مخابرات اعلام کرده کاربران در صورت مشکل، مودم خود را یکبار خاموش و روشن کنند) |
| مبیننت، ایرانسل (TD-LTE) | اینترنت بیسیم ثابت | متصل ✅ |
| همراه اول، ایرانسل، رایتل، سامانتل | اینترنت همراه (سیمکارت) | متصل / در حال پایدارسازی تدریجی 🔄 |
بمبهای ساعتی در گوشیهای کاربران
یکی از بزرگترین چالشهای فعلی کاربران، اختلال شدید در دسترسی به گوگلپلی (Google Play) است. کارشناسان امنیت سایبری در این باره هشدار جدی دادهاند. در این ۸۸ روز، میلیونها گوشی هوشمند، لپتاپ و سیستم بانکی از دریافت آپدیتهای امنیتی محروم بودهاند و حالا مانند یک سیستم آسیبپذیر در برابر بدافزارها عمل میکنند. کارشناسان توصیه میکنند به محض پایدار شدن اینترنت، کاربران فوراً سیستمعامل و اپلیکیشنهای حیاتی خود را بهروزرسانی کنند تا شبکه به ویروس مجهز نشود.
از ابراز خشنودی دولت تا عصبانیت در مجلس
بازگشت اینترنت، اتمسفر سیاسی کشور را نیز تحت تاثیر قرار داده و دو جبهه کاملاً متفاوت را ایجاد کرده است.
روایت دولت؛ ایستادن در کنار مردم
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات در شبکه اجتماعی ایکس با حمایتی قاطع از تصمیم رئیسجمهور نوشت:
«ملت ایران شایسته ارتباط آزاد، آیندهای روشن و اقتصادی پویاست. اهتمام رئیسجمهور به بازگشایی اینترنت، نشانهای روشن از عقلانیت و ایستادن در کنار مردم است.» وی همچنین از تلاشهای محمدرضا عارف برای ایجاد اجماع ملی در ستاد ویژه قدردانی کرد.
روایت مجلس؛ این بازگشایی خلاف قانون است
در نقطه مقابل، احمد راستینه، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس با حملهای تند به دولت، این اقدام را فراتر از اختیارات قوه مجریه دانست. راستینه مدعی شد ستادی که عارف ریاست آن را به عهده دارد با شورای عالی فضای مجازی تداخل وظیفه دارد و طبق رای دیوان عدالت اداری فاقد صلاحیت است. وی با اشاره به جذب ۱۰۰ میلیون کاربر در سکوهای داخلی در دوران جنگ گفت:
«رها کردن نوجوانان در فضای بیحد و مرز و در شرایط رهاشدگی مطلق، جنایت بزرگی در حق نسل امروز و آینده این سرزمین است.» وی از قوه قضاییه خواست به این دستور رئیسجمهور ورود و آن را متوقف کند.
دکمه قطع داوطلبانه اینترنت جهانی!
ساعاتی پس از وصل شدن شبکه، یک کمپین مردمی با ارسال نامهای به وزارت ارتباطات خواستار اضافه شدن قابلیت «مسدودسازی انتخابی اینترنت بینالملل» (International Toggle) در پنل اپراتورها شد. طراحان این کمپین با استناد به گزارشهای فایننشال تایمز درباره جنگهای اخیر ادعا کردهاند که رژیم صهیونیستی از طریق هک دوربینها و نفوذ به سیگنال برجهای مخابراتی، موقعیت فرماندهان و نخبگان را رصد کرده است. آنها معتقدند باز بودن اینترنت جهانی خطر جاسوسی را بالا میبرد و باید به کاربران حق انتخاب داده شود تا در صورت تمایل، داوطلبانه دسترسی خود را به اینترنت بینالملل قطع و تنها از «اینترنت ملی» استفاده کنند تا هم امنیتشان حفظ شود و هم هزینه کمتری بپردازند.
افق پیشرو
پایان ۸۸ روز خاموشی، گام بزرگی برای بازگرداندن نبض اقتصاد دیجیتال و بهداشت روانی جامعه است؛ اما حجم بالای اختلالات، فرسودگی زیرساختها پس از دوره جنگ و تقابل جدی میان مجلس و دولت نشان میدهد که اینترنت ایران برای رسیدن به یک ثبات پایدار و بیدغدغه، همچنان باید از یک مسیر سنگلاخی و پر چالش عبور کند.
بله | ایتا | روبیکا | سروش پلاس | تلگرام | اینستاگرام | آپارات
هیچ نظر! یکی از اولین.