آیا وسایل روزمره شما می‌توانند سرطان‌زا باشند؟

به گزارش خبرمحور به نقل از عصر ترکیه، محصولات و وسایل خانگی که هر روز با آنها سروکار داریم، همیشه بی خطر نیستند. بسیاری از این وسایل حاوی ترکیبات شیمیایی هستند که ممکن است در صورت مواجهه طولانی مدت، خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند. نکته نگران کننده اینجاست که اغلب این مواد بدون اطلاع مصرف کننده در وسایل روزمره وجود دارند و تنها در سال های اخیر توجه پژوهشگران و نهادهای سلامت جهانی را به خود جلب کرده اند.

اگرچه سازمان های معتبر علمی تاکید دارند که «ارتباط» به معنی «اثبات قطعی» نیست، اما شواهد رو به افزایشی وجود دارد که نشان می دهد مواجهه مداوم با برخی مواد شیمیایی خانگی می تواند اثرات زیان باری بر سلامت بلندمدت داشته باشد. در این گزارش، پنج گروه از محصولات خانگی که بیشترین بحث علمی درباره احتمال ارتباط آنها با سرطان مطرح شده را بررسی می کنیم و توضیح می دهیم علم درباره آنها چه می گوید و چگونه می توان ریسک را کاهش داد.

۵ وسیله و محصول خانگی که ممکن است خطر سرطان را افزایش دهند

1. نوشیدنی های رژیمی و شیرین کننده های مصنوعی

یکی از پرحاشیه ترین مواد شیمیایی در سال های اخیر، آسپارتام است؛ شیرین کننده ای کم کالری که در نوشابه های رژیمی، آدامس ها، دسرها، ماست های طعم دار و بسیاری از محصولات بدون قند استفاده می شود.

در ژوئیه ۲۰۲۳، آژانس بین المللی تحقیقات سرطان (IARC) آسپارتام را در گروه «احتمالا سرطان زا برای انسان» طبقه بندی کرد. این طبقه بندی به معنای وجود شواهد محدود از ارتباط آن با سرطان کبد است، نه اثبات قطعی خطر.

کارشناسان تاکید می کنند مصرف متعادل آسپارتام در محدوده مجاز روزانه، به طور خودکار باعث سرطان نمی شود. با این حال، مصرف مداوم و زیاد نوشیدنی های رژیمی می تواند در برخی افراد حساس، نگرانی هایی ایجاد کند. به همین دلیل توصیه می شود مصرف این محصولات کنترل شده باشد و جایگزین هایی مانند آب، دمنوش های بدون شیرین کننده یا نوشیدنی های طبیعی در اولویت قرار گیرند.

2. ظروف نچسب و مواد شیمیایی PFAS

قابلمه ها و ماهیتابه های نچسب سال هاست جایگاه ثابتی در آشپزخانه ها دارند. اما پوشش نچسب بسیاری از این ظروف حاوی ترکیبات PFAS است؛ موادی که به دلیل پایداری بسیار بالا به «مواد شیمیایی ابدی» شهرت یافته اند.

مطالعات نشان داده اند که PFAS می تواند در بدن تجمع پیدا کند و با مشکلاتی مانند اختلالات هورمونی، بیماری های کبدی و برخی سرطان ها ارتباط داشته باشد، به ویژه در افرادی که در محیط های صنعتی در معرض دوزهای بالا قرار دارند.

در استفاده معمول خانگی، شواهد قطعی وجود ندارد، اما زمانی که ظروف نچسب خراشیده می شوند یا در دماهای بسیار بالا قرار می گیرند، احتمال آزاد شدن مقادیر اندکی از این مواد افزایش می یابد. استفاده از ظروف سالم، پرهیز از حرارت بیش از حد و جایگزینی با ظروف استیل یا چدنی می تواند میزان مواجهه را کاهش دهد.

3. مواد ضد حریق در مبلمان و تشک

برای رعایت استانداردهای ایمنی در برابر آتش، بسیاری از مبلمان، تشک ها و فوم ها با مواد ضد حریق شیمیایی تولید می شوند. این مواد به مرور زمان می توانند وارد هوای خانه شوند و از طریق تنفس یا تماس پوستی جذب بدن گردند.

برخی پژوهش ها نشان داده اند که این ترکیبات می توانند سیستم هورمونی بدن را مختل کنند و از این طریق در بروز سرطان نقش داشته باشند. البته شواهد مربوط به مواجهه های روزمره خانگی هنوز محدود است و اغلب داده ها از مطالعات شغلی یا آزمایشگاهی به دست آمده اند.

کارشناسان توصیه می کنند تهویه مناسب خانه، تمیز کردن منظم گرد و غبار و انتخاب مبلمان با برچسب های ایمنی و بدون مواد شیمیایی خطرناک می تواند ریسک مواجهه را کاهش دهد.

4. محصولات پاک کننده و شوینده های خانگی

مواد شوینده، پاک کننده های سطوح، سفیدکننده ها و خوشبوکننده های هوا اغلب حاوی ترکیبات آلی فرار یا VOC هستند؛ موادی مانند بنزن و فرمالدئید که در مطالعات علمی با افزایش خطر برخی سرطان ها مرتبط دانسته شده اند.

مطالعه ای که در سال ۲۰۲۲ در مجله Indoor Air منتشر شد نشان داد حتی فعالیت های نظافتی معمول می توانند سطح VOCهای موجود در هوای داخل خانه را به طور قابل توجهی افزایش دهند. مواجهه طولانی مدت با این مواد ممکن است با سرطان های سینه، تخمدان، پوست و رحم ارتباط داشته باشد.

استفاده از محصولات کم بو، طبیعی یا دارای برچسب Low VOC، باز گذاشتن پنجره ها هنگام نظافت و کاهش استفاده از خوشبوکننده های شیمیایی از جمله راهکارهای موثر برای کاهش این خطر است.

5. محصولات مراقبت شخصی و لوازم آرایشی

بسیاری از لوازم آرایشی و محصولات مراقبت شخصی حاوی مواد نگهدارنده و ترکیبات شیمیایی مانند پارابن ها، فرمالدئید و رنگ های قطران زغال سنگ هستند. فرمالدئید یکی از شناخته شده ترین مواد سرطان زا است که در برخی محصولات صاف کننده و ریلکس کننده مو آزاد می شود.

مطالعات نشان داده اند زنانی که به طور مکرر از این محصولات استفاده می کنند، ممکن است در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان رحم قرار گیرند. انجمن سرطان آمریکا توصیه می کند مصرف کنندگان برچسب محصولات را با دقت بررسی کنند و تا حد امکان از گزینه های ایمن تر و بدون مواد مضر استفاده نمایند.

آیا باید نگران باشیم؟

نکته مهم این است که وجود این مواد در وسایل خانگی به معنای خطر قطعی نیست. اغلب این ارتباط ها بر اساس مواجهه طولانی مدت و در برخی موارد دوزهای بالا مطرح شده اند. با این حال، کاهش مواجهه تجمعی در طول سال ها می تواند نقش مهمی در حفظ سلامت داشته باشد.

کارشناسان سلامت توصیه می کنند با رعایت چند اصل ساده، می توان ریسک را به حداقل رساند:

• استفاده متعادل از محصولات شیمیایی

• تهویه مناسب محیط خانه

• انتخاب محصولات دارای برچسب های ایمنی

• کاهش مصرف مواد فرآوری شده و نوشیدنی های مصنوعی

جمع بندی

وسایل و محصولات خانگی بخش جدانشدنی زندگی روزمره هستند، اما آگاهی از ترکیبات شیمیایی آنها اهمیت زیادی دارد. شواهد علمی نشان می دهد مواجهه طولانی مدت با برخی مواد می تواند با افزایش خطر سرطان مرتبط باشد، هرچند مصرف معمول روزانه اغلب به معنای خطر قطعی نیست. انتخاب آگاهانه، اعتدال در مصرف و توجه به کیفیت محصولات می تواند نقش مهمی در محافظت از سلامت در بلندمدت داشته باشد.

این گزارش صرفا جنبه اطلاع رسانی و آموزشی دارد و جایگزین مشاوره پزشکی نیست. برای تصمیم گیری های مهم مرتبط با سلامت، مشورت با متخصصان توصیه می شود.