اختلال بانکی کدام بازارها را درگیر کرد؟
به گزارش خبر محور؛ بحران اختلال بانکی همچنان ادامه دارد؛ به گفته برخی کاربران، در روزهای اخیر قطعی و ناپایداری خدمات بانکی از زمانهای دسترسی پایدار بیشتر شده است. اگرچه شرکت ملی خدمات انفورماتیک در ابتدا دامنه اختلالات را محدود به سه بانک بزرگ دانست، اما گزارشهای میدانی و پیگیریهای رسانهای نشان داد که موج این اختلال دامنه بسیار وسیعتری داشته است.
بانکهای دارای اختلال شدید (هسته اصلی بحران): بانک ملی، بانک تجارت، بانک صادرات و بانک توسعه صادرات.
بانکهای دارای اختلال محدود و مقطعی: بانک ملت، رفاه، مهر ایران و کشاورزی.
علت سرایت اختلال به سایر بانکها: بررسیها نشان میدهد قطع خدمات در ۴ بانک بزرگ (که سهم عمدهای از سپردهها و کارتهای بانکی کشور را دارند) موجب هجوم ناگهانی مردم به سایر بانکها شد. این جابهجایی بار عملیاتی و افزایش شدید حجم تراکنشها، زیرساخت بانکهای فرعی را نیز تحت فشار قرار داد و باعث اختلال مقطعی در خدماتی چون کارتبهکارت و انتقال وجه در آنها شد.
ریشهها و شایعات: از حمله سایبری تا دستکاری بازار
در شرایط سکوت خبری و نبود اطلاعرسانی دقیق، سه سناریو و روایت در میان افکار عمومی و فعالان اقتصادی شکل گرفت.
۱. حمله سایبری: اسماعیل آریانی (مدیر روابط عمومی شرکت خدمات انفورماتیک) رسماً علت اختلال در بانکهای ملی، تجارت و صادرات را حمله سایبری اعلام کرد، هرچند زمان دقیقی برای رفع کامل آن ارائه نداد.
۲. اشکالات فنی درونشبکهای: فرضیه وجود ایراد بنیادین در سامانههای پشتیبان شرکت خدمات انفورماتیک بانک مرکزی.
۳. شایعه محدودسازی عمدی نقدینگی: با توجه به روند کاهشی قیمتها در بازار طلا، سکه و ارز در آن بازه زمانی، شایعهای غیررسمی شکل گرفت که سیاستگذار برای جلوگیری از ورود پول مردم به این بازارها و خرید در قیمتهای پایین، دسترسیها را قطع کرده است. (البته این فرضیه به دلیل عدم قطع خدمات در سایر بانکهای بزرگ خصوصی و دولتی، فاقد اعتبار و سندیت کافی ارزیابی شد).
کدام بازارها و بخشهای اقتصادی مختل شدند؟
تداوم این اختلال بیش از یک هفته، فراتر از یک ایراد سیستمی بود و مستقیماً چرخهای اقتصادی کشور را کند کرد. بر اساس دادهها، بازارهای زیر بیشترین آسیب را دیدند.
بازار خردهفروشی و معیشت روزمره
با توجه به وابستگی کامل زندگی مردم به بانکداری دیجیتال، قطع همراهبانکها، دستگاههای خودپرداز (ATM) و عدم ارسال پیامکهای واریز/برداشت، خریدهای روزانه مایحتاج (سوپرمارکتها، میوهفروشیها و ترهبارها) را با بنبست مواجه کرد. عدم اطمینان فروشنده و خریدار از انجام تراکنش، دادوستدهای روزانه را مختل کرد.
بازار تجارت الکترونیک و کسبوکارهای آنلاین
کسبوکارهای اینترنتی به عنوان «قربانیان خاموش» این بحران معرفی شدند. اختلال در درگاههای پرداخت آنلاین و ناتوانی مشتریان در ثبت سفارش، منجر به کاهش شدید فروش، لغو سفارشها، افزایش نارضایتی و در نهایت ضربه جدی به اعتماد کاربران در فضای مجازی شد؛ آسیبی که جبران آن ماهها زمان میبرد.
بازار کار و مبادلات تجاری پایان ماه
همزمانی این اختلال با روزهای پایانی ماه، بازار کار و تعهدات مالی شرکتها را هدف قرار داد. فرآیند پرداخت حقوق کارمندان و کارگران، تسویه حسابهای تجاری میان شرکتها، پرداخت اجارهبها و اقساط با تاخیر و مانع روبهرو شد که زنجیرهای از فشار روانی و مالی را در جامعه ایجاد کرد.
بازار مسکن و پروژههای ملی (طرح نهضت ملی مسکن)
یکی از عجیبترین ترکشهای این بحران، ورود آن به بازار مسکن حمایتی بود. متقاضیان طرح «نهضت ملی مسکن» که موظف به واریز آورده خود در مهلتهای قانونی مشخصی هستند، به دلیل قفل شدن حسابهایشان در بانکهای درگیر، با خطر حذف از پروژه مواجه شدند. (هرچند رایزنیهایی میان بانک مرکزی و وزارت راه برای تمدید این مهلت و در نظر گرفتن تسهیلات آغاز شده است).
پیامدهای اعتباری و تعهدات بانک مرکزی
بانک مرکزی برای کاهش بار روانی جامعه متعهد شده است که تمامی آثار منفی این اختلال سیستمی بر سوابق بانکی مشتریان (شامل چکهای برگشتی، اقساط معوق شده و رتبه اعتباری افراد) به صورت اتوماتیک و سیستمی اصلاح شود تا شهروندان جریمه یا مشمول زیان اعتباری نشوند.
زنگ خطر برای نظام بانکی
این بحران بیسابقه نشان داد که در عصر بانکداری دیجیتال، «اعتماد عمومی» بزرگترین سرمایه شبکه بانکی است و این سرمایه در سایه عدم پاسخگویی شفاف، سکوت سخنگوی بانک مرکزی و نبود اطلاعرسانی به-موقع به شدت آسیب میبیند. قطع سامانهها فقط تراکنشها را متوقف نمیکند، بلکه بازار شایعات و بیاعتمادی را سریعتر از هر پیام خطایی در جامعه منتشر میسازد. تابآوری نظام بانکی نیازمند بازنگری جدی در پدافند غیرعامل و مدیریت بحران است.
بله | ایتا | روبیکا | سروش پلاس | تلگرام | اینستاگرام | آپارات
هیچ نظر! یکی از اولین.