هر فصل کوچک‌تر از قبل / روایت سفره‌های خالی‌تر

به گزارش خبرمحور به نقل از اعتماد؛ جدول تازه منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، تصویری روشن از وضعیت بازار مواد غذایی در سال های اخیر ارائه می دهد؛ آماری که نشان می دهد موج گرانی دیگر تنها محدود به کالاهای وارداتی یا اقلام لوکس نیست و اکنون بسیاری از کالاهای اساسی سفره خانوار ایرانی را درگیر کرده است.

بررسی روند قیمت ها از سال 1400 تا پاییز 1404 نشان می دهد کالاهایی مانند گوشت، مرغ، حبوبات، رب گوجه فرنگی، سیب زمینی و برخی میوه ها رشد قابل توجهی را تجربه کرده اند؛ موضوعی که فشار معیشتی بر خانوارهای متوسط و کم درآمد را افزایش داده است.

بر اساس این گزارش، رب گوجه فرنگی یکی از کالاهایی بود که طی چهار سال اخیر رشد قیمت سنگینی را ثبت کرد. این محصول در سال 1400 بیش از 55 درصد افزایش قیمت داشت و در سال 1401 نیز بیش از 76 درصد گران تر شد. اگرچه در سال 1402 سرعت رشد قیمت آن کاهش یافت، اما در سال 1404 دوباره روند افزایشی ادامه پیدا کرد.

قیمت شکر و قند نیز در همین بازه زمانی نوسانات شدیدی را پشت سر گذاشت. شکر در سال 1400 حدود 69 درصد و در سال 1401 بیش از 60 درصد افزایش قیمت را تجربه کرد. قند نیز در سال 1401 رشد بیش از 74 درصدی داشت که یکی از بالاترین نرخ های ثبت شده در میان کالاهای اساسی محسوب می شود.

جهش قیمت حبوبات و سبزیجات در بازار

حبوبات نیز از موج گرانی در امان نماندند. عدس در سال 1400 حدود 58 درصد گران شد و در سال 1403 نیز رشد بیش از 57 درصدی را ثبت کرد. لوبیا چیتی هم طی این سال ها روند صعودی شدیدی داشت و در برخی مقاطع بیش از 50 درصد افزایش قیمت را تجربه کرد.

در گروه سبزیجات، سیب زمینی بیشترین نوسان قیمتی را به خود اختصاص داد. قیمت این محصول در سال 1401 بیش از 106 درصد افزایش یافت و دوباره در سال 1403 جهش نزدیک به 60 درصدی را ثبت کرد. در پاییز 1404 نیز نرخ رشد قیمت سیب زمینی به بیش از 35 درصد رسید.

گوجه فرنگی هم از دیگر کالاهایی بود که روندی پرنوسان را تجربه کرد. این محصول در پاییز 1404 بیش از 73 درصد افزایش قیمت داشت که بالاترین نرخ تورم در میان اقلام بررسی شده محسوب می شود.

بازار گوشت و مرغ همچنان صعودی

افزایش قیمت گوشت قرمز در یک دهه اخیر به یکی از مهم ترین دغدغه های خانوارها تبدیل شده است. طبق آمار منتشر شده، قیمت گوشت نسبت به دهه 90 حدود 3000 تا 4000 درصد افزایش یافته و از حدود 30 هزار تومان به بیش از یک میلیون تومان رسیده است.

بازار مرغ نیز شرایط مشابهی را تجربه کرده است. قیمت هر کیلو مرغ که در سال 1390 حدود 4500 تومان بود، حالا در سال 1405 به حدود 800 هزار تومان رسیده و رشد چند ده برابری را ثبت کرده است.

کارشناسان مهم ترین دلایل این افزایش قیمت ها را رشد هزینه های تولید، حمل ونقل، دستمزد، نوسانات ارزی و مشکلات تامین مواد اولیه عنوان می کنند. در کنار این عوامل، کاهش قدرت خرید مردم نیز الگوی مصرف خانوارها را تغییر داده و بخشی از تقاضا را کاهش داده است.

بازار مواد غذایی به سمت ثبات رفت؟

در حالی که آمارهای رسمی از رشد شدید قیمت ها در سال های اخیر حکایت دارد، فعالان بازار معتقدند در ماه های اخیر وضعیت عرضه کالاها نسبت به گذشته متعادل تر شده است.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی استان تهران اعلام کرده که در حال حاضر حجم عرضه کالا در برخی بخش ها حتی بیشتر از میزان تقاضاست و همین موضوع باعث کاهش نسبی قیمت بعضی اقلام شده است.

به گفته فعالان بازار، حبوبات نسبت به سال گذشته حدود 7 تا 8 درصد کاهش قیمت داشته و بازار برنج نیز در وضعیت نسبتا باثباتی قرار دارد. در حال حاضر برنج ایرانی با قیمت حدود 300 تا 470 هزار تومان و برنج خارجی در محدوده 190 تا 270 هزار تومان عرضه می شود.

همچنین مسئولان صنفی تاکید دارند که در حوزه کالاهای اساسی مانند روغن، شکر، تخم مرغ و برنج کمبودی در بازار وجود ندارد و شبکه تامین و توزیع بدون مشکل در حال فعالیت است.

کاهش قدرت خرید؛ عامل مهم تغییر بازار

برخی کارشناسان معتقدند اگرچه عرضه کالا در بازار افزایش یافته، اما کاهش قدرت خرید مردم باعث افت تقاضا شده است. به گفته فعالان صنفی، بخشی از خانوارها الگوی مصرف خود را تغییر داده اند و خرید برخی کالاها را کاهش داده اند.

اجرای طرح کالابرگ نیز از دیگر عواملی است که موجب کاهش تقاضا در بازار آزاد شده است. بسیاری از خانوارها بخشی از خریدهای خود را از طریق کالابرگ انجام می دهند و همین موضوع بر میزان فروش بازار سنتی تاثیر گذاشته است.

در حوزه میوه و تره بار نیز فعالان بازار می گویند افزایش تولید و شرایط مناسب آب وهوایی باعث وفور عرضه شده و بازار در وضعیت آرام تری قرار گرفته است.

جمع بندی

آمارهای رسمی نشان می دهد تورم مواد غذایی در سال های اخیر فشار سنگینی بر سبد معیشت خانوارهای ایرانی وارد کرده است. هرچند بازار در برخی کالاها به سمت ثبات حرکت کرده، اما رشد شدید قیمت گوشت، مرغ، حبوبات و سبزیجات همچنان یکی از مهم ترین چالش های اقتصادی خانوارها به شمار می رود.