تنش ایران و آمریکا چگونه قیمت نفت را بالا و پایین میکند؟

یکی از مهم ترین فاکتورهایی که در سایه تنش های منطقه ای میان ایران و آمریکا بر قیمت جهانی نفت تاثیر میگذارد، موضوع امنیت شریان های حیاتی حمل و نقل انرژی به ویژه تنگه هرمز است. این آبراه استراتژیک که بخش قابل توجهی از نفت جهان از آن عبور میکند، همواره به عنوان نقطه حساس بازار انرژی شناخته میشود و هرگونه ناامنی در آن میتواند زنجیره ای از واکنش های قیمتی را در بازار جهانی ایجاد کند.

هرگونه بی ثباتی در منطقه خلیج فارس مستقیما باعث افزایش هزینه های بیمه نفتکش ها میشود. شرکت های بیمه بین المللی در شرایط بحران، ریسک عبور کشتی ها از تنگه هرمز را بالا ارزیابی کرده و حق بیمه ها را به شدت افزایش میدهند. این هزینه های اضافی در نهایت به مشتریان نهایی نفت تحمیل میشود و قیمت تمام شده انرژی را افزایش میدهد. علاوه بر این، تهدیدات نظامی پنهان یا آشکار میتواند شرکت های کشتیرانی را مجبور به تغییر مسیر کند که این موضوع مدت زمان حمل نفت را طولانی تر کرده و عرضه موقت نفت به بازار را کاهش میدهد.

واکنش بازارهای مالی به تنش های ژئوپلیتیک

بازارهای مالی و بورس های کالایی معمولا پیش از وقوع رویدادهای واقعی، به اخبار ژئوپلیتیک واکنش نشان میدهند. در دوره های افزایش تنش میان ایران و آمریکا، معامله گران بازارهای آتی و صندوق های پوشش ریسک با پیش بینی کمبود احتمالی نفت، اقدام به خریدهای هیجانی میکنند. این رفتار سفته بازانه اغلب باعث میشود اثرات روانی بحران بسیار بزرگ تر از واقعیت فیزیکی بازار دیده شود.

در بسیاری از مواقع، تنها شایعه جنگ یا محدودیت صادرات نفت میتواند قیمت هر بشکه نفت را با جهش های مقطعی مواجه کند؛ جهش هایی که لزوما با شرایط واقعی عرضه و تقاضا همخوانی ندارد و بیشتر ناشی از ترس بازار و انتظارات منفی معامله گران است. به همین دلیل، قیمت نفت در چنین شرایطی بیش از آنکه تابع تولید و مصرف باشد، به روانشناسی بازار وابسته میشود.

نقش اوپک پلاس و نفت شیل آمریکا

در کنار عوامل روانی، تصمیمات اوپک پلاس نیز نقش تعیین کننده ای در تعدیل یا تشدید نوسانات قیمت نفت دارد. اگرچه کشورهای عضو این ائتلاف تلاش میکنند بازار را آرام نگه دارند، اما کاهش تولید ناخواسته به دلیل تحریم های شدید علیه ایران میتواند ظرفیت مازاد تولید را تحت فشار قرار دهد. در شرایطی که دیگر اعضای اوپک پلاس نتوانند به سرعت کمبود نفت ایران را جبران کنند، بازار با شوک عرضه مواجه شده و قیمت ها افزایش مییابد.

در مقابل، افزایش قیمت نفت به نفع تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا تمام میشود. فناوری های نوین استخراج نفت شیل این امکان را فراهم کرده که تولیدکنندگان آمریکایی در صورت بالا رفتن قیمت ها، تولید خود را افزایش دهند و بخشی از کمبود بازار را جبران کنند. این مکانیسم تا حدی مانع از افزایش بی رویه و بلندمدت قیمت نفت میشود و نوعی تعادل نسبی در بازار ایجاد میکند.

ذخایر استراتژیک و نقش دلار در قیمت نفت

یکی دیگر از عوامل مهم در مدیریت نوسانات بازار نفت، ذخایر استراتژیک کشورهای مصرف کننده بزرگ مانند آمریکا و چین است. دولت ها معمولا در اوج تنش های ژئوپلیتیک، بخشی از این ذخایر را روانه بازار میکنند تا اثرات روانی بحران را کاهش دهند و مانع جهش ناگهانی قیمت ها شوند. این اقدام اگرچه موقتی است، اما میتواند بازار را آرام کند.

در نهایت نباید از نقش دلار غافل شد. از آنجا که نفت با دلار معامله میشود، نوسانات ارزش این ارز تاثیر مستقیمی بر قیمت نفت دارد. افزایش ارزش دلار باعث کاهش تقاضای نفت از سوی دارندگان سایر ارزها میشود و معمولا فشار کاهشی بر قیمت وارد میکند.

قیمت جهانی نفت امروز 14 بهمن 1404

قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال امروز با 50 سنت معادل 0.75 درصد کاهش به 65 دلار و 80 سنت رسید. نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با کاهش 42 سنتی معادل 0.69 درصد، در سطح 61 دلار و 72 سنت معامله شد.

در معاملات روز گذشته، قیمت نفت بیش از 4 درصد کاهش یافت؛ کاهشی که پس از اظهارات ترامپ درباره ورود جدی ایران به مذاکرات با واشنگتن رخ داد. این اظهارات به عنوان نشانه ای از آرام شدن تنش ها تلقی شد. همچنین انتشار اخبار مربوط به احتمال آغاز مذاکرات هسته ای در ترکیه و افزایش شاخص دلار به بالاترین سطح یک هفته اخیر، از دیگر عوامل فشار بر قیمت نفت بود.

از سوی دیگر، اوپک پلاس توافق کرده سطح تولید خود را برای ماه مارس ثابت نگه دارد. با این حال، 8 عضو این ائتلاف از جمله عربستان، روسیه و امارات تصمیم دارند از آوریل تا دسامبر 2025 تولید خود را حدود 2.9 میلیون بشکه در روز افزایش دهند که معادل 3 درصد تقاضای جهانی است.

جمع بندی کوتاه

بازار جهانی نفت بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی و تنش های ژئوپلیتیک حساس شده است؛ جایی که حتی شایعه جنگ یا مذاکره میتواند قیمت ها را جابه جا کند. در این میان، امنیت تنگه هرمز، رفتار سفته بازان، تصمیمات اوپک پلاس و ارزش دلار، چهار ضلع اصلی تعیین کننده نوسانات قیمت نفت هستند.

منبع: تسنیم