زنان و کودکان کار قربانی سیاستهای ناکارآمد شهری شدند
در حالی که معاون شهردار تهران از حمایت از ۴۰ هزار زن سرپرست خانوار و ساماندهی ۷ هزار کودک کار سخن گفته است، جامعهشناسان این اقدامات را ناکافی و مقطعی میدانند. حسین ایمانی جاجرمی، جامعهشناس و کارشناس مسائل اجتماعی، در گفتوگو با اقتصادنیوز، به تحلیل ریشههای فقر شهری و ناکارآمدی سیاستهای شهرداری پرداخته است.
ریشههای عمیق فقر شهری
ایمانی جاجرمی تأکید میکند که فقر و نابرابری شهری تنها ناشی از ضعف در سیاستهای حمایتی نیست، بلکه ریشههای اقتصادی و سیاسی دارد. او میگوید: «تا زمانی که برنامههای کلان برای اصلاح ساختارهای اقتصادی، نظام مسکن، رفاه اجتماعی و فرصتهای شغلی اجرا نشود، اقدامات شهرداریها و دولتها تنها میتواند یک تسکین موقت باشد.»
وی اشاره میکند که کوچک شدن اقتصاد، تحریمها و ناکارآمدی ساختارهای دولتی باعث کاهش فرصتهای اشتغال و تضعیف معیشت خانوار شده است. این شرایط منجر به ایجاد «استراتژی بقا» در خانوادهها شده که زنان و کودکان را مجبور به کار در بازارهای غیررسمی مانند دستفروشی و کار در مترو میکند.
تأثیر فقر بر زنان و کودکان
رشد طلاق و افزایش تعداد زنان سرپرست خانوار نیز بر شدت فقر افزوده است. ایمانی جاجرمی توضیح میدهد: «زنان بسیاری تحصیلات یا مهارت بالا ندارند و برای تأمین زندگی خود و فرزندان، به کارهای غیررسمی روی میآورند. این موضوع هم امنیت اقتصادی و هم امنیت اجتماعی خانوادهها را تهدید میکند.»
در مورد کودکان کار نیز، وی بیان میکند که پدیده کودکفروشی و بهرهکشی اقتصادی از کودکان در برخی مناطق محروم ایران، ناشی از ضعف حمایتهای دولت، کمبود فرصتهای اقتصادی و کاهش اثر یارانههاست. «این کودکان بخشی از استراتژی بقا در خانوارها هستند؛ وقتی اقتصاد فرو میپاشد، این راهبرد پررنگتر میشود.»
اقدامات مقطعی شهرداریها ناکافی است
ایمانی جاجرمی با اشاره به اقدامات شهرداریها میگوید: «اکثر برنامهها به شکل توزیع غذا یا بستههای کوتاهمدت حمایتی است؛ برنامهای جامع برای کاهش نابرابری، مسکن، اشتغال و آموزش وجود ندارد.»
او ادامه میدهد: «مشکل دیگر، ساختار انتخابات شوراهاست که مانع ورود افراد دغدغهمند به مدیریت شهری میشود. افراد حاضر در مدیریت شهری اغلب پیوندی با مشکلات واقعی گروههای کمدرآمد ندارند.»
به گفته او، این سیاستهای مقطعی فقط به «مسکن موقت» شباهت دارد و نمیتواند فقر شهری را به شکل پایدار کاهش دهد. «این گروهها امروز مانند پنجاه سال پیش نیستند؛ آگاهاند و میدانند که برخوردهای مقطعی مشکلشان را حل نمیکند. آنها خواستار تغییرات بنیادی هستند.»
تجربه جهانی و درسهای قابل استفاده برای تهران
ایمانی جاجرمی به تجربه کشورهای منطقه اشاره میکند: «در دبی یا کشورهای ثروتمند خلیج فارس، جمعیت بومی با درآمدهای نفتی و تجاری حمایت میشوند و مشکل فقر واقعی ندارند. اما کارگران مهاجر با محدودیتهای اقتصادی مواجهند.»
وی معتقد است که در ایران بخشی از جمعیت بومی با فقر واقعی مواجه است و بدون اصلاحات اقتصادی و اجتماعی، اقدامات فعلی شهرداری نمیتواند تأثیر بلندمدت داشته باشد.
راهکارهای پیشنهادی برای کاهش پایدار فقر شهری
بر اساس نظر کارشناسان، برای کاهش پایدار فقر شهری تهران نیاز به اقدامات زیر است:
-
اصلاح ساختار اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی پایدار: کاهش بیکاری و تقویت اقتصاد خرد و متوسط برای کاهش فشار معیشتی خانوارها ضروری است.
-
برنامههای رفاهی جامع و مستمر: ارائه خدمات اجتماعی، حمایت از زنان سرپرست خانوار، بیمه سلامت و آموزش کودکان کار باید هدفمند و پایدار باشد.
-
توسعه زیرساختهای مسکن و خدمات شهری: کاهش حاشیهنشینی و فراهم کردن مسکن مناسب برای خانوارهای کمدرآمد، گامی اساسی در کاهش فقر شهری است.
-
توانمندسازی گروههای آسیبپذیر: آموزش، مهارتآموزی و دسترسی به وامهای حمایتی برای زنان و خانوادهها میتواند زمینه استقلال اقتصادی را فراهم کند.
-
حاکمیت نوآوری در سیاستگذاری شهری: ورود افراد با دغدغه اجتماعی واقعی به مدیریت شهری و اجرای برنامههای هدفمند، از اقدامات مقطعی جلوگیری میکند.
جمعبندی کوتاه
فقر شهری تهران همچنان یکی از چالشهای اصلی پایتخت است. اقدامات شهرداری و دولت مقطعی و ناکافیاند و بدون اصلاحات ساختاری در اقتصاد، مسکن و رفاه اجتماعی، کاهش پایدار فقر امکانپذیر نیست. حمایت واقعی نیازمند برنامههای هدفمند، مستمر و نوآورانه است./اقتصادنیوز
هیچ نظر! یکی از اولین.