وام ۳۰۰ میلیونی بانک رفاه بدون ضامن
بانک رفاه کارگران به تازگی از طرح تسهیلاتی جدیدی با نام «وام کارگشا» رونمایی کرده است؛ طرحی که در ظاهر شرایط جذابی دارد، اما با بررسی دقیقتر میتوان دریافت که بار مالی آن برای بسیاری از متقاضیان سنگین خواهد بود. این وام ویژه گروههایی همچون کارکنان و هیئت علمی دانشگاههای علوم پزشکی، سازمان تأمین اجتماعی، مراکز درمانی خصوصی و همچنین بازنشستگان کشوری طراحی شده و با کارمزد ثابت ۴ درصد به متقاضیان پرداخت میشود.
شرایطی مانند عدم نیاز به ضامن و امکان دریافت وام تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان باعث شده این طرح در نگاه اول پرطرفدار به نظر برسد. اما وقتی صحبت از اقساط ماهانه و نسبت آن با حقوق پایه به میان میآید، تصویر دیگری از این تسهیلات نمایان میشود.
شرایط وام کارگشا؛ جذاب روی کاغذ
بر اساس اطلاعیه رسمی بانک رفاه، متقاضیان این وام باید شرایطی از جمله نداشتن چک برگشتی، نداشتن اقساط معوق و قبولی در فرآیند اعتبارسنجی بانکی را داشته باشند. وام کارگشا در بازپرداخت ۲۴ ماهه تعریف شده است و اقساط آن مستقیما از حقوق دریافتی افراد کسر میشود.
در نگاه نخست، این شرایط مزایای مشخصی دارد:
-
نرخ کارمزد پایین ۴ درصد که کمتر از بسیاری وامهای مشابه است.
-
عدم نیاز به ضامن که یکی از بزرگترین موانع دریافت وام بانکی در ایران محسوب میشود.
-
تسهیلات ویژه برای کارکنان بخش سلامت و بازنشستگان که از اقشار هدف حمایتی هستند.
اما واقعیت وقتی روشن میشود که به محاسبه اقساط پرداخته شود.
اقساط سنگین فراتر از توان مالی
وام ۳۰۰ میلیونی کارگشا در مدت ۲۴ ماه باید بازپرداخت شود. این یعنی هر ماه متقاضی باید مبلغی معادل ۱۳ میلیون و ۶۳۶ هزار تومان قسط بپردازد. این عدد زمانی نگرانکننده میشود که آن را با حقوق پایه وزارت کار مقایسه کنیم؛ چراکه حداقل حقوق فعلی حدود ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است.
به بیان دیگر، قسط وام ۳۰۰ میلیونی بانک رفاه حدود ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بیشتر از حقوق پایه است. در نتیجه بسیاری از افراد با حقوق متوسط یا حداقلی عملا امکان بازپرداخت چنین وامی را نخواهند داشت. حتی برای وامهای مبالغ پایینتر نیز فشار مالی قابل توجهی وجود دارد. برای مثال، وام ۱۰۰ میلیون تومانی با بازپرداخت ۲۴ ماهه، قسطی معادل ۴ میلیون و ۵۴۵ هزار تومان دارد؛ یعنی تقریباً نیمی از حداقل دریافتی کارگران و بازنشستگان.
تناقض سود ۴ درصد با هزینه واقعی
بانک رفاه اعلام کرده سود وام کارگشا تنها ۴ درصد است و در نتیجه برای وام ۳۰۰ میلیونی تنها ۱۸ میلیون تومان کارمزد در طول دو سال محاسبه میشود. با این حال در عمل جمع پرداختی متقاضی طی مدت بازپرداخت به ۳۱۸ میلیون تومان میرسد.
این اختلاف به دلیل نحوه محاسبه اقساط و کسر ماهانه ایجاد میشود. کارشناسان معتقدند اگرچه نرخ سود رسمی پایین است، اما مدل بازپرداخت و کوتاه بودن دوره زمانی عملا فشار زیادی بر وامگیرندگان وارد میکند. به همین دلیل برخی تحلیلگران از این طرح به عنوان «وام جذاب روی کاغذ و سنگین در عمل» یاد میکنند.
تاثیر وام کارگشا بر بازنشستگان و کادر درمان
یکی از گروههای هدف اصلی وام کارگشا، بازنشستگان هستند. این در حالی است که میانگین حقوق بازنشستگان معمولاً کمتر از شاغلان است و همین موضوع باعث میشود اقساط این وام برای آنها فشار مضاعف ایجاد کند. بسیاری از بازنشستگان تنها با حقوق ماهانه خود گذران زندگی میکنند و منابع درآمدی دیگری ندارند.
از سوی دیگر، کارکنان کادر درمان و دانشگاههای علوم پزشکی نیز اگرچه حقوقی بالاتر از حداقل دریافت میکنند، اما هزینههای زندگی در شرایط تورمی فعلی سبب شده توان بازپرداخت اقساط ۱۳ میلیون تومانی چندان آسان نباشد. این مسئله به ویژه برای افرادی که همزمان تعهدات دیگری مانند اجاره مسکن یا وامهای بانکی دارند، به بحرانی جدی تبدیل خواهد شد.
نبود انعطاف در بازپرداخت
یکی از انتقادات اصلی به طرح کارگشا، نبود انعطاف در شرایط بازپرداخت است. بسیاری از بانکها در طرحهای تسهیلاتی خود امکان بازپرداخت بلندمدتتر یا مدل پلکانی اقساط را ارائه میدهند تا فشار مالی کاهش یابد. اما در این طرح بازپرداخت تنها در دوره ۲۴ ماهه تعریف شده است و همین موضوع موجب میشود بخش بزرگی از متقاضیان عملا امکان استفاده از وام را نداشته باشند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند اگر بانک رفاه دوره بازپرداخت را به ۴ یا ۵ سال افزایش میداد یا امکان بازپرداخت پلکانی را فراهم میکرد، این وام میتوانست نقش مهمتری در حمایت از بازنشستگان و کارکنان درمان ایفا کند. در وضعیت فعلی، بیشتر به نظر میرسد وام کارگشا به جای کمک به معیشت خانوارها، فشار مالی بیشتری بر دوش آنها خواهد گذاشت.
جمعبندی
وام کارگشا بانک رفاه اگرچه با شعار کارمزد پایین و بدون ضامن معرفی شده است، اما اقساط سنگین آن عملاً بخش زیادی از جامعه هدف را از امکان بهرهمندی محروم میکند. بازنشستگان و حقوقبگیران در شرایط اقتصادی فعلی توان بازپرداخت اقساطی بالاتر از حقوق پایه را ندارند و نبود انعطاف در شرایط بازپرداخت، این چالش را دوچندان کرده است.
منبع: فرارو
هیچ نظر! یکی از اولین.